تاریخ آخرین ویرایش : یکشنبه،8-10-1398
تعداد بازدید :230

«قلعه بن» کاوش می‌شود

محوطه تاریخی «قلعه بن» مازندران ازجمله مناطقی است که احتمال استقرار عصر مفرغ و آهن در آن وجود دارد اما طی سال‌های گذشته با احداث جاده و این روزها با احداث پارک روی محوطه باستانی، مورد تهدید و تخریب قرار گرفته است.
حسن فاضلی نشلی (باستان‌شناس و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران) در این باره با ایلنا گفت و گو کرده و با اشاره به آنکه در حوزه باستان‌شناسی با کاوش‌های متعدد روبه‌رو هستیم، گفته است: یکی از مهم‌ترین سؤالاتی که در عرصه باستان‌شناسی مطرح می‌شود، این مهم است که چه زمانی انسان یکجانشین شد و انسان از غارنشینی به سوی سبکی نوین از زندگی که همان روستانشینی است، پای گذاشت؟ به همین نحو فرایند گذار از زندگی روستانشینی و روی آوردن به زندگی مبتنی بر شهرنشینی یکی از ژرف‌ترین رخدادهای تاریخ بشر به حساب می‌آید و اینکه سهم جامعه ایرانی در این دو رخداد مهم چگونه بوده است؟ باعث شد که پژوهشگران ایرانی و خارجی نقاط مختلفی از ایران را کاویدند و برگ‌های زرینی از تاریخ ایران را رقم زدند.
سال گذشته برای آنکه منشاء جوامع نوسنگی در شمال ایران را تبیین کنیم، کاوش‌های مقدماتی در محوطه باستانی «کومیشانی» را با همکاری پژوهشکده باستان‌شناسی انجام دادیم که نشان می‌دهد شمال ایران به طور بالقوه می‌تواند یکی از کانون‌های نوسنگی در خاورمیانه باستان باشد و امید است با جواب نتایج باستان‌ گیاه‌شناسی و باستان جانورشناسی تپه کومیشانی، نتایج این کاوش در دسترس علاقمندان قرار گیرد.
می‌دانیم که غرب ایران و زاگرس مرکزی از اولین کانون‌های انقلاب نوسنگی به حساب می‌آیند و تمامی توجه باستان‌شناسان بین‌المللی به غرب ایران معطوف شده است و قطعا چاپ نتایج علمی کاوش‌های محوطه کمیشانی (واقع در شهرستان نکا در مازندران)، توجه بسیاری از محققان داخلی و خارجی را به خود جلب خواهد کرد که ببینیم آیا مازندران یکی از کانون‌های نوسنگی شدن در جهان بوده است یا خیر؟ امید است که با تأمین اعتبار برای سال بعد و در دست داشتن نتایج علمی کاوش سال قبل، تحقیقات دامنه‌دار و برنامه دقیق و ۵ساله‌ای در ارتباط با گذار از غارنشینی و آغاز زندگی روستانشینی در شمال ایران آغاز شود.
اما کاوش در قلعه بن بابل یک امراضطراری است که می‌بایستی سال‌ها قبل به آن
می‌پرداختیم.بنابر اظهارات این باستان‌شناس، در دهه سال ۱۳۴۰در پی احداث جاده در منطقه بندپی غربی بابل و ایجاد آب‌بندان در نزدیکی روستایی به نام بزرودپی، شاهد تخریب بخشی از محوطه بسیار مهم عصر مفرغ و آهن «قلعه بن» بودیم که در نتیجه آن، بیش از ۵۰درصد محوطه به‌طور کامل تخریب شد. همچنین آسفالته‌شدن جاده بندپی غربی بابل در دهه ۱۳۶۰و عدم برنامه‌ریزی برای زیرساخت‌های لازم جاده‌ای باعث شد که در پیچ جاده تعداد زیادی تصادفات جاده‌ای داشته باشیم که مرگ و میر بسیاری هم در پی داشت. متأسفانه استانداری و میراث فرهنگی وقت استان به جای آنکه خانه‌ای را که در نزدیکی آن قرار داشت بخرند و درصدد اصلاح پیچ جاده برآیند، بخش بزرگی از تپه باستانی را تخریب کردند تا جاده صاف شود و بدین طریق بخشی از محوطه باستانی، قربانی ندانم‌کاری‌های مسئولان وقت شد.
البته جامعه باستان‌شناسی و به خصوص قشر آگاه بابل به این امر اعتراض کردند ولی با مجوز سازمان میراث فرهنگی بخشی از تپه بار دیگر در سال ۱۳۹۲از بین رفت. سپس در سال ۹۴-۹۵ قرار شد که روی تپه باستانی قلعه بن خشروپی، پارک تفریحی احداث شود که با فشارهایی که از سوی باستان‌شناسان وارد شد، جلوی این کار گرفته شد اما از آنجا که طی سال‌های گذشته شاهد تخریب‌های فراوان در این محوطه باستانی بوده‌ایم و امروزه از وسعت ۱۶هکتاری آن چیزی جز ۵هکتار باقی نمانده، این احتمال وجود دارد که تخریب‌ها ادامه داشته باشند؛ از این رو درصدد انجام کاوش‌های اضطراری در منطقه هستیم.
به گفته فاضلی نشلی، بودجه این کاوش توسط فرمانداری شهرستان بابل تأمین اعتبار شده است و به زودی کار کاوش در منطقه آغاز خواهد شد.
تبیین ساخت اجتماعی و فرهنگی ساکنان البرز مرکزی در عصر مفرغ آهن قلعه بن خشرودپی از مهم‌ترین اهداف کاوش است که امید می‌رود با توجه به اینکه محوطه در بافت شهری قرار دارد بتوان آن را تبدیل به پارک- موزه کرد که این مهم به نتایج کاوش سال نخست بستگی دارد. شهرستان بابل از معدود شهرهای موجود در ایران است که تا به حال کلنگ باستان‌شناس در آن گیر نکرده است. شهری با بیش چند صد هزار جمعیت، موزه‌ای دارد که در آن تنها چیزی که یافت نمی‌شود آثار تاریخی شهرستان بابل و روستاهای تابعه آن
است. امید است این کار بزرگی فرهنگی زمینه‌های رشد فرهنگی و رونق گردشگری علمی را در بخش‌های مرکزی مازندران رونق دهد و باعث ارتقای جایگاه علمی بابل در مجامع علمی داخلی و خارجی شود. خوشبختانه این حس عمومی در بین مسئولان و آحاد جامعه بابل و منطقه بندپی به‌وجود آمده است که می‌توان قلعه بن خشرودپی را تبدیل به پارک- موزه کرد و امید است این مهم محقق شود.

برگرفته از روزنامه اطلاعات 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید