تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،25-6-1398
تعداد بازدید :103

انرژي هاي تجديد پذير، راهکاري براي نيل به توسعه پايدار


آنچه در پي آمده است نگاهي دارد به روند توسعه انرژي هاي نوين و جهان و ظرفيت هاي گسترش بکارگيري اين نوع انرژي ها در ايران که بخش اول آن را ديروز ملاحظه کرديد و اينک بخش دوم و پاياني را مي خوانيد:

***

رئيس ستاد محيط زيست و توسعه پايدار شهرداري تهران هم مي‌گويد: سهم انرژي هاي نو در سبد مصرف انرژي کشور کمتر از يک صدم درصد است، در حالي که ميانگين مصرف اين نوع انرژي در جهان به بيش از 10 درصد رسيده است.

به گفته علي محمد شاعري، تصويب لايحه توسعه انرژي هاي نو و تجديدپذير در شوراي شهر تهران گامي مؤثر در افزايش مصرف اين نوع انرژي ها و حفاظت از محيط زيست شهري است. ‏

وي با تاکيد بر اينکه لايحه الزام شهرداري تهران به توسعه انرژي هاي نو و تجديد پذير، لايحه جامع و کاملي است،مي افزايد: اين لايحه به منظور کاهش آلودگي هوا و جلوگيري از تغييرات اقليمي به شوراي شهر تهران ارائه و به اتفاق آرا به تصويب رسيد.

رئيس ستاد محيط زيست و توسعه پايدار شهرداري تهران با تاکيد بر اينکه مصرف انرژي هاي فسيلي علت اصلي آْلودگي هوا و تغيير اقليم است، اضافه مي کند: استفاده از انرژي‌هاي نو و تجديد پذير موجب کاهش آلودگي هوا و انتشار گازهاي گلخانه اي و همچنين کاهش وابستگي به نفت، حفظ محيط زيست و در نهايت منجر به توسعه پايدار مي شود و از سويي رويکرد اصلي توسعه پايدار در دنيا تکيه بر انرژي هاي نو و تجديدپذير است.

وي ادامه مي دهد: در چنين شرايطي، سهم انرژي هاي نو در سبد مصرف انرژي در کشورهاي دنيا به 10تا 15 درصد و در کشورهاي اروپايي به 20 درصد رسيده و طبق افق 2050 ميلادي، اين برآورد به بيش از 50 درصد خواهد رسيد.‏

نامبرده خاطرنشان مي کند: متاسفانه فراواني و ارزاني انرژي هاي فسيلي در ايران موجب شده تا کمتر به فکر استفاده از انرژي هاي نو و تجديدپذير باشيم، حال آنکه رويکرد دنيا به سمت بهره گيري از انرژي‌هاي نو است.‏

وي با اشاره به اينکه در مفاد اين لايحه بر ايجاد زيرساخت هاي توليد و استفاده از تجهيزات انرژي‌هاي پاک تاکيد شده است، تصريح مي‌کند: علاوه بر اين، در اين لايحه بر کاهش حداقل پنج درصد ميزان مصرف انرژي در پارک ها و بوستان هاي عمومي شهر و تامين حداقل 20 درصد انرژي مصرفي از منابع انرژي هاي نو تا پايان برنامه پنج ساله دوم تاکيد شده است.‏

شاعري مي افزايد: طبق مصوبه، صدور مجوز ساخت و پايان کار براي تمام ابنيه و ساختمان هاي دولتي و شهرداري منوط به تامين حداقل 10‌درصد انرژي مورد نياز از طريق انرژي هاي تجديدپذير خواهد بود و همچنين 20 درصد از انرژي فضاهاي عمومي و طرح هاي شهري بايد از طريق انرژي هاي نو تامين شود.‏

وي با اشاره به ممنوعيت استفاده از شومينه در بناهاي ساختماني و استفاده از منابع آب و فاضلاب و پسماند براي تامين انرژي هاي تجديدپذير تاکيد مي کند: طبق لايحه مصوب شهرداري، مقرر شده حداقل 70 درصد روشنايي و 100 درصد آب گرم مصرفي پارک‌ها و بوستان‌هاي عمومي تازه تاسيس از طريق انرژي‌هاي نو تامين شود.‏

رئيس ستاد محيط زيست و توسعه پايدار شهرداري تهران ادامه مي دهد: پيش از مواجه با بحران انرژي در کشور، بايد با استفاده بهينه از انرژي هاي نو و تجديدشونده در مسير توسعه پايدار گام برداشته شود.

روند پرشتاب رشد فناوري و توليد برق از انرژي هاي تجديد پذير حتي براي کارشناسان اين حوزه هم غيرقابل تصور بود؛ چنانچه کاهش قيمت مدول هاي فتوولتائيک بهاي برق توليد شده در واحدهاي خصوصي، توليد انرژي خورشيدي در آلمان را براي صاحبان منازل و واحدها ارزان‌تر از برق معمولي کرده است‏ ‎.‎‏‏گفتني است، انرژي خورشيدي از دو منظر مورد توجه کشورها قرار گرفته است. نخست آنکه خورشيد، منبع رايگان انرژي است و اگر زيرساخت‌هاي اين فناوري فراهم باشد، استفاده از برق خورشيدي بسيار باصرفه خواهد بود و نوسان بازار يا عوامل سياسي و بين المللي در تامين آن دخالتي نخواهد داشت.

دوم آنکه برق توليد شده از نور خورشيد، يکي از پاک ترين انواع انرژي ها شمرده مي شود و برق نيروگاه هاي گازي از اين نظر به هيچ وجه قابل مقايسه با نيروگاه هاي خورشيدي نيست‎.‎‏ در جهان برخي از کشورها به اهميت انرژي يادشده پي برده اند و درصدد توسعه سريع توليد برق خورشيدي و بادي هستند.

اين گسترش به وضوح در چين مشهود است. در اين کشور دائما نيروگاه هاي بزرگ با استفاده از صفحات فتوولتائيک ساخته مي شود و آلمان هم با انرژي خورشيدي حدود 28 گيگاواتي خود پيشتاز استحصال برق از انرژي خورشيدي در سطح جهان است.

‎در حالي که ظرفيت تابش خورشيد در ايران، از اکثر کشورهاي آسيايي بيشتر است، چين، ژاپن و هند براي تامين نياز انرژي در بخش هاي مختلف کشورشان با انرژي خورشيدي، طرح هايي به ارزش ميلياردها دلار در دست اجرا دارند.

در چنين شرايطي، هند طرح پيشين خود را براي 19 ميليارد دلار سرمايه گذاري و افزايش ظرفيت توليد انرژي خورشيدي به ميزان 20 گيگاوات تا سال 2020 اصلاح کرد تا در طرح جديد، 100 ميليارد دلار سرمايه گذاري براي دستيابي به ظرفيت توليد 100 گيگاوات برق تا سال 2022ميلادي پيش بيني شود‏ ‎.‎‏

اما رقابت براي توسعه انرژي خورشيدي در آسيا، فقط به هند و چين محدود نمي شود. دولت ژاپن هم برنامه اي 700 ميليارد دلاري در دست دارد و اميدوار است تا سال 2035 ميلادي تا 35 درصد از کل منابع انرژي اين کشور از خورشيد تامين شود‎.سيدمحمد صادق زاده مديرعامل سازمان انرژي هاي نو ايران (سانا) مي‌گويد: منابع انرژي هاي تجديدپذير داراي تنوع بسيار زيادي هستند، انرژي خورشيدي، زمين گرمايي، انرژي بادي و انرژي برقابي، انرژي هيدروژني و انرژي زيست توده (يا بيوانرژي) هر کدام از اين منابع داراي پتانسيل بسيار خوبي در سطح کشور هستند، اما در اين ميان زباله هاي شهري داراي ويژگي هاي خاصي هستند

در اين ميان بايد گفت:ساخت نيروگاه هاي زباله سوز و استفاده از زباله هاي شهري براي توليد انرژي هم سال هاست که به عنوان يک روش موثر مديريت زباله ها و توليد انرژي پاک در دنيا مطرح است، اما اين صنعت در ايران يک روش نوظهور است.

وي مي افزايد: اين منابع داراي پتانسيل زيادي براي توليد برق هستند، ضمن اينکه اين منابع داراي ويژگي فسادپذيري خودبخود هستند که در آن صورت انتشار انواع گازهاي گلخانه‌اي را به همراه ايجاد بستر مناسب براي گسترش انواع بيماري هاي خطرناک ناشي از تجمع زباله هاي مختلف سبب خواهند شد.صادق زاده اضافه مي کند: بنابراين در صورت بکارگيري اين منابع در جهت استحصال انرژي مي توان تهديد ناشي از مخاطرات رها کردن زباله در طبيعت را به فرصتي براي گسترش انرژي هاي تجديدپذير و توسعه کشور تبديل کرد.

وي تصريح مي کند: بدون شک با توجه به توسعه روزافزون روند شهرنشيني و افزايش اجتناب ناپذير حجم زباله در کشور، بنابر فرهنگ مصرفي جامعه و ترکيب زباله هاي شهري در ايران، مي توان با بکارگيري فناوري هاي متناسب و مناسب با ترکيب زباله هاي شهري، به توليد انرژي الکتريکي از اين منابع اقدام کرد.

اين مقام مسئول ادامه مي دهد: برمبناي نتايج علمي و عملي يکي از پروژه هاي اجراشده در سازمان انرژي هاي نو ايران مبني بر پتانسيل سنجي زباله هاي شهري در شهرهاي با جمعيت بيش از 250 هزار نفر در کشور بر مبناي سرانه سال 1385، پتانسيل توليد برق از زباله هاي 30 شهر در ايران، برابر با 311مگاوات تنها مبتني بر فناوري زباله سوزي و 159 مگاوات مبتني بر فناوري هضم بي هوازي و 217 مگاوات بر اساس توليد برق به روش گازي سازي قابل استحصال است.

وي اضافه مي کند: در صورت توليد انرژي از مراکز فعلي امحاي زباله شهري، 112 مگاوات برق قابل توليد است که البته با توجه به افزايش جمعيت اين مطالعات مي بايست امکان سنجي و تدقيق شود و ارقام مرتب در حال رشد است.

مديرعامل سازمان انرژي هاي نو ايران با اشاره به مهم ترين روش‌هاي توليد برق از زباله، مي‌گويد: عموماً دو روش کلي براي تبديل زباله به انرژي (برق و حرارت) وجود دارد که هر کدام به چند تکنولوژي تقسيم مي شود که شامل روش‌هاي ترموشيميايي (شامل توليد برق از دفن گاه (لندفيل)، احتراق زباله (زباله سوزي)، گازيفيکاسيون و روش پلاسما) و روش هاي بيوشيميايي که با توليد بيوگاز دنبال مي شود و شامل فنآوري هضم بي هوازي، لاگون ها و برکه هاي بي هوازي است.

وي گفت: در روش توليد برق از دفن گاه (لندفيل)، زباله ها در يک محيط بدون اکسيژن به طور بهداشتي و کاملاً مهندسي دفن مي شود و بعد از مدتي شروع به تجزيه مي کنند، در اثر تجزيه گاز متان توليد مي شود که اين گاز قابل احتراق است و از اين گاز براي توليد برق استفاده مي شود.

صادق زاده خاطرنشان مي کند: نکته مهم اين است که توليد اين گاز در اين روش دو ماه بعد از دفن زباله ها شروع مي شود و تا سال‌ها ادامه دارد.

وي مي افزايد: در روش زباله سوزي يا احتراق زباله، مواد آلي قابل احتراق موجود در زباله ها در اثر سوختن، انرژي حرارتي توليد مي کند و اين انرژي حرارتي مي تواند براي توليد بخار آب استفاده و بخار آب براي حرکت توربين ها و توليد برق بهره گيري شود.

نامبرده اضافه مي کند: نکته مهم اين است که اين نيروگاه ها بايد استانداردهاي زيست محيطي را رعايت کرده و از خروج گازهاي سمي جلوگيري کنند.

وي همچنين در تشريح شيوه گازي سازي (گازيفيکاسيون) خاطرنشان مي کند: در اين فرآيند، زباله در دمايي بالاتر از دماي احتراق در زباله سوزي بسته به محصول توليدي در حضور هوا يا اکسيژن خالص تبديل به گاز شده و از گاز مولد و سنتز براي توليد برق و حرارت استفاده مي شود.

مديرعامل سازمان انرژي هاي نو ايران توضيح مي دهد: در روش پلاسما هم زباله تحت تأثير دماي بسيار زياد (بالاتر از سه هزار درجه سانتيگراد)تبديل به پلاسما (شکل چهارم ماده)شده و از آن براي توليد برق استفاده مي شود؛ در اين روش هيچ احتراقي صورت نمي گيرد و هيچ ماده سمي توليد نمي شود چرا که در اين دما تمام سموم زباله از بين مي‌روند که اين روش دوستدار محيط زيست است.وي مي گويد: در روش هاي بيوشيميايي که با توليد بيوگاز همراه هستند، زباله ها در راکتورهاي بي‌هوازي تحت واکنش هضم بي هوازي قرار مي گيرند و نتيجه آن توليد بيوگازي است که عمدتاً شامل متان و CO2است. از گاز متان حاصل براي براي توليد برق استفاده مي شود.

صادق زاده اظهار داشت: با توجه به اينکه کشورهاي نفتي به نحو روزافزوني به بازارهاي نفت وابسته شده اند؛ لذا نتيجه اين امر آسيب‌پذيري به اقتصاد کشور خواهد بود ،در حالي که تنوع در سبد انرژي کشور با سياست گذاري و هدف‌گذاري در خصوص توليد انرژي هاي تجديدپذير به طور عام و توجه به منابع زيست توده در کشور به ويژه منابع رو به افزايش زباله بعنوان يک منبع غيرقابل اجتناب و انکار توليد انرژي مي تواند به کشور کمک کند تا وابستگي کشور به منابع انرژي حاصل از سوخت هاي فسيلي کاهش يافته و بستر توسعه يک اقتصاد مقاومتي در کشور فراهم شود.

وي خاطرنشان مي کند: تأمين اعتبارات و تخصيص بودجه ويژه توليد انرژي هاي پاک در بعضي از کشورها لحاظ شده و لذا اين اعتبار غالباً مبلغ ثابتي به ازاي کيلوات ساعت بوده يا درصدي از ديگر تعرفه هاي خريد برق شرکت هاي برق منطقه‌اي است.

در کشورهايي نظير آلمان و ژاپن، اعتبارات مالياتي توليد با هدف توسعه توليد برق از زباله تعريف شده است.

مديرعامل سازمان انرژي هاي نو ايران ادامه مي دهد: در ايران هم براي حمايت از توليد برق از زيست توده، آيين نامه اي مبني بر خريد تضميني برق حاصل از نيروگاه هاي زيست توده در قالب سه فناوري زباله سوزي و هضم بي هوازي ابلاغ شده که بر اساس آن توليد برق از نيروگاه زباله‌سوزي طي يک قرارداد 20 ساله با وزارت نيرو به مبلغ پنج هزار و 870 ريال و براساس فناوري نيروگاه لندفيل به مبلغ دو هزار و 900 ريال و نيروگاه برپايه هضم بي هوازي به مبلغ سه هزار و 150ريال برپايه هر کيلووات ساعت، خريداري مي شود.

آرش کردي مديرعامل توانير هم معتقد است: نياز کنوني کشور توجه بيشتر به موضوع انرژي هاي نو و تجديدپذير است و بايد با ايجاد قوانين لازم، اين تفکر استراتژيک را هر چه بيشتر ساختاري کنيم.

وي مي گويد: در اين راستا وزارت نيرو بايد کار و تفکر خود را آغاز کند و بدانيم اگر قواعد و قوانين جهاني هم در اين زمينه تصويب شود، انرژي هاي تجديدپذير جزو لاينفک انرژي هاي کشور خواهد شد.

مديرعامل توانير ظرفيت کنوني نصب شده کشور در حوزه انرژي‌هاي تجديدپذير را فقط يک درصد سبد انرژي برشمرده و پيش بيني مي کند: در افق زماني سال 1400 ظرفيت توليد انرژي نيروگاه هاي تجديدپذير به 5 هزار مگاوات برسد.

وي نرخ هاي کنوني خريد برق در کشور را 10 درصد ميزان پولي که مردم براي خريد برق پرداخت مي کنند، توصيف و تصريح مي کند: براين اساس وزارت نيرو پيشقدم شده تا نرخ هاي توليد برق از نيروگاه‌هاي زباله سوز را به نرخ هاي جهاني نزديک کند که در آن صورت هر نوع سرمايه گذاري در اين بخش توجيه پذير مي شود.

نامبرده شهرهايي که ظرفيت توليد روزانه 200 تن زباله دارند را داراي قابليت احداث نيروگاه زباله‌سوز توصيف و پيشنهاد مي کند: شوراي عالي استان ها و شوراهاي شهرها اين مهم را به عنوان يک طرح براي شهرداري ها تعريف کنند.

وي مي گويد: هم اينک شش درصد برق دنيا از منابع تجديدپذير‌زيست- توده تامين مي‌شود و راه اندازي و احداث اين نيروگاه‌ها علاوه بر حل مساله توليد انرژي، مديريت زباله ها و پسماندها را هم به دنبال دارد.

کردي مي افزايد: شرکت توانير با حمايت ويژه و خاص از اين نيروگاه‌ها، براي تامين همه منابع لازم در اين زمينه براي سازمان انرژي‌هاي نو ايران (سانا) تعهد خواهد داد.وي خاطرنشان مي کند: حلقه مفقوده احداث اين نيروگاه‌ها، خريد تضميني برق توليد آنهاست که با بخشنامه جديد اعلام شده از سوي وزارت نيرو، برگشت سرمايه آنها تضمين خواهد شد.

مديرعامل توانير ادامه مي دهد: سال گذشته بيش از 70 درصد سوخت نيروگاه هاي کشور از گاز طبيعي که کمترين آلايندگي را به همراه دارد، تامين شد و مصرف آن نسبت به سال 92 بيش از 34 درصد رشد داشته و انتظار مي رود در سال جاري سهم آن به 80 درصد برسد.

وي مي گويد: اگر وزارت نيرو با برنامه ريزي مناسب موفق به تدبير و مديريت 99 درصد مسائل انرژي کشور شده، مي تواند سهم يک درصد باقي مانده مربوط به انرژي هاي تجديدپذير را هم به خوبي مديريت کند.

در اين ميان به نظر مي رسد مشکل اصلي فراروي توسعه بکارگيري انرژي هاي تجديدپذير، سرمايه گذاري اوليه بالاي مورد نياز است که دولت بايد با تقويت همکاري‌هاي بين‌المللي (به ويژه کمک هاي مجامع بين المللي مرتبط به کشورهاي در حال توسعه که پيش بيني شده مصرف انرژي آنها به طور غيرمنتظره افزايش مي‌يابد)، حمايت از سرمايه گذاري بخش خصوصي و غيردولتي، زمينه مشارکت گسترده انرژي هاي نو در عرضه انرژي را مهيا سازد؛ چرا که اين امر کاهش هزينه در بلندمدت،صرفه جويي سرمايه ملي، افزايش توليد ناخالص داخلي، افزايش درآمد ملي، ايجاد فرصت هاي شغلي و صيانت از محيط زيست را به همراه خواهد داشت.

برنامه ريزي کوتاه مدت براساس الگوي تصميم گيري اقتصادي کنوني بزرگترين مانع در مقابل رشد انرژي‌هاي تجديدپذير است.

اين انرژي ها ظاهرا به سرمايه‌گذاري اوليه بيشتري نسبت به هزينه هاي جاري نياز دارند، در حالي که به علت عدم نياز به سوخت در طول کار در واقع به انرژي هاي جاري نياز ندارند.

در اين راستا به نظر مي رسد بازنگري و به روز کردن روش تصميم گيري هاي اقتصادي، حذف تدريجي يارانه انرژي فسيلي و سوق دادن درآمد حاصل از آن به تامين بودجه سرمايه‌گذاري در انرژي هاي تجديدپذير، تشويق بخش خصوصي به شرکت در سرمايه گذاري در انرژي‌هاي تجديدپذير، تاسيس سازماني به منظور تقويت و ايجاد تمرکز بين‌المللي و راهبري براي افزايش استفاده از انرژي‌هاي تجديدپذير و افزايش بودجه بخش آموزش و تحقيقات انرژي هاي تجديدپذير، مي تواند از جمله راهکارهاي افزايش سهم و نقش اين دسته از انرژي ها در سبد انرژي کشور باشد.

برگرفته از روزنامه اطلاعات 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید