تاریخ آخرین ویرایش : سه شنبه،31-2-1398
تعداد بازدید :173

ایران آماج سیل های تخریب گر

بارش های اخیر و سیل هایی که به دنبال آن در برخی استان های کشور به وقوع پیوست، بیش از پیش ضرورت توجه به مدیریت بحران، جلوگیری از تخریب زیست بوم و اقدامات پیشگیرانه را نشان می دهد تا اینگونه بتوان با الگو گرفتن از چگونگی رخداد آنها و خسارت های وارده به برنامه ریزی در جهت جبران آسیب ها و مقابله به حوادث احتمالی پرداخت.
به گزارش ایرنا، ایران بر پایه آمارهای ثبت شده بین ‌المللی، دهمین کشور حادثه خیز در جهان به شمار می رود و چهارمین رتبه را در خصوص سیل دارد. همچنین بنابر اعلام سازمان حفظ محیط زیست، منابع طبیعی و آب کشور، سیل در میان بلایای طبیعی بالاترین میزان خسارت را از نظر اقتصادی در کشور به همراه می آورد و بیشتر سیل‌های رخ داده بیش از آنکه منشأ طبیعی داشته باشند، حاصل دخالت‌های انسانی در چرخه طبیعت هستند.
در چندسال اخیر و بنا به گفته کارشناسان سیل ها، خیلی زودتر از دوره‌ های بازگشت طبیعی به وقوع می‌پیوندند و هزاران تن را به کام مرگ می کشاند. مسدود کردن بیشتر رودخانه های 
کشور، تخریب جنگل‌ها و مراتع، چرای بی‌رویه دام در بالادست سدها و ساختن سدهایی با دیواره های بتونی از جمله دلایل تشدید سیل در کشور به شمار می روند.
سیل، آسیب های فراوانی به دنبال خود دارد که از جمله آن می توان به تخریب جاده ها، پل ها، 
زمین های کشاورزی، چاه ها و قنات ها، تخریب منازل، شیوع انواع بیماری و از میان رفتن محصولات و حیوانات اهلی، آسیب به مکان های بهداشتی، ارتباطی و تأسیسات آبرسانی شهری و روستایی و مرگ و میر اشاره کرد.
سیل ها در ایران به دلایل ویژگی های زمین شناسی 
و تخریب های زیست محیطی بسیار آلوده هستند و گل و لای زیادی به همراه دارد و به این علت، بیشتر سیل ها خسارات زیادی به دنبال دارند.در گزارش پیش رو سعی شده است تا مخرب ترین سیل ها در فواصل سال های میان ۱۳۳۳ تا ۱۳۹۸ خورشیدی بررسی شود.
تهران، دهه های ۳۰ و ۶۰ خورشیدی: تهران به علت شرایط جغرافیایی به طور تقریبی در معرض سیل قرار دارد. به گونه ای که این شهر شاهد وقوع بیشترین تعداد سیل در کشور بوده است. در این میان در ۱۰ تیر ۱۳۳۳ خورشیدی سیلابی گسترده در بخش هایی از نواحی تهران رخ داد که در این حادثه ۲ هزار و ۷۷۹ تن جان باختند و یک هزار و ۱۰۹ راس گوسفند از میان رفتند. همچنین در ۱۸ خرداد ۱۳۳۴ خورشیدی سیلی در منطقه کَن به وقوع پیوست که باعث کشته شدن ۳ تن و تخریب ۴۵۰ هکتار از اراضی زراعتی شد.
اما مردم تهران فاجعه ای را که سیل تجریش به بار آورد هرگز از یادها نخواهند برد. این سیل دومین سیل مخرب از نظر تلفات انسانی لقب گرفته است که در ۱۳۶۶ خورشیدی بر اثر بارش شدید باران و جاری شدن سیلاب در دره های دربند و گلابدره در شمالی ترین نقطه تهران به وقوع پیوست.این سیل به علت شکسته شدن سد گلابدره رخ داد و حجم زیادی از آب رودخانه را روانه میدان تجریش و مناطق اطراف کرد و خسارت های 
زیادی را به بار آورد. بارش ها در حدود ۱۰۷ دقیقه طول کشید و ۲۸ میلیمتر بارش در آن زمان ثبت شده است. 
ماسوله، ۱۳۷۷ خورشیدی: شهر تاریخی ماسوله همواره در معرض سیل های 
مخرب بوده و از این بابت خسارت های زیادی را هم متحمل شده است. در پاییز ۱۳۷۷ خورشیدی خسارت های بی شماری به دلیل وقوع سیل در این شهر به وجود آمد و در اثر این رویداد افزون بر ویرانی ابنیه و تأسیسات، ۳۲ دستگاه وسیله نقلیه هم آسیب دید و همچنین ۳۰ تن جان باختند و ۲۰ تن مفقود شدند و همچنین ۵ میلیارد ریال خسارت مالی به منازل مسکونی و تاسیسات زیربنایی وارد شد.
گلستان، ۱۳۸۰ و ۱۳۸۱ خورشیدی: سیل ویرانگر گلستان که در ۲۰ مرداد ۱۳۸۰ خورشیدی به وقوع پیوست شاید از مخرب ترین
بلایای طبیعی بود که در آن سال رخ داد. در این حادثه بیش از ۵۰۰ تن از هموطنان جان باختند و مفقود شدند. این فاجعه جنگل ها و مراتع بسیاری را تخریب کرد. به دنبال شکسته شدن سد در حوزه آبریزگرگان رود و سد شهید وفایی حجم زیادی از آب با سرعتی بسیار بالا جاده گلستان را در برگرفت.
بنابر اعلام سازمان ملل، سیل گلستان رتبه نخست تلفات انسانی در جهان شد. در این سیل هزاران رأس دام و حیوانات وحشی کشته شدند و بیماری هایی همچون وبا به سرعت در میان سیل زدگان شیوع پیدا کرد.همچنین در ۶ شهریور ۱۳۸۱ خورشیدی به دنبال بارش های شدید، سد خاکی روستای دشت شکست و سیلاب بزرگی به راه افتاد. برخی کارشناسان آن را بزرگترین سیل‌ این استان ارزیابی ‌کردند که در آن صدها تن از جمله مسافرانی که از تهران عازم مشهد بودند، آسیب دیدند و همچنین ۵۰ تن هم جان خود را از دست دادند. کاهش سطح پوشش گیاهی جنگل ها و مراتع از جمله مهم ترین علل این سیل بود.
بازفت شهرکرد، ۱۳۸۷ خورشیدی: پس از حدود ١٠ دقیقه از شروع بارندگی به علت شدت بارش زیاد، شیب بالا، دره باریک و شکل دایره ای حوضه در ۱۹ شهریور این سال، سیلابی با دبی (مقدار آبی که از نقطه مشخصی مانند رودخانه، کانال آب، دریچه سد و در واحد زمان عبور می‌کند) ٥٦ میلی مترمکعب بر ثانیه حوزه های آبی این ناحیه را در نوردید و سبب شد به دلیل بارش‌های سیل آسا در استان چهارمحال و بختیاری، سه روستا از ۱۶روستای در معرض خطر آبگرفتگی و طغیان رودخانه شهرستان بازفت تخلیه شود. در این حادثه حدود ۱۴ تن مفقود شده و جان باختند. این سیلاب برق ۸۷ منطقه روستایی را قطع و به سه هزار منزل مسکونی در شهرستان بازفت و کوهرنگ خسارت وارد کرد.قم، ۱۳۸۸ خورشیدی: با شروع بارندگی ها و اوج و شدت آن بسیاری از مردم قم غافلگیر شدند. سیلاب با شدت تمام در مسیر رودخانه به جریان افتاد و هر چه را که در مسیرش قرار داشت، با خود برد. ‏در این سیل هشت تن مفقود و کشته شدند و حدود ۶۰ میلیارد ‏تومان به کشاورزان خسارت وارد و چهار هزار رأس دام در مناطق مختلف استان تلف و ۱۰۰ رشته قنات تخریب شد.
بهشهر، ۱۳۹۱ خورشیدی: به دلیل بارندگی های 
شدید در ۲۲ مهر ۱۳۹۱ در شهرهای بهشهر، قائمشهر، ساری و بابل سیل بزرگی به وقوع پیوست اما میزان بارش ها در شهرستان بهشهر به حدود ۱۲۵ میلیمتر رسیده بود که سیل در آنجا با شدت بیشتری در حال پیشروی بود. در این حادثه به بسیاری از منازل مسکونی و ۹۰ دستگاه خودرو خسارت وارد شد.
استان های شمالی، ۱۳۹۳ خورشیدی: در پی بارندگی‌های شدید در استان گلستان در هشتم خرداد ۱۳۹۳ خورشیدی و استان مازندران و سمنان (شهر میامی دامغان) روز ۱۴ خرداد سیلی بزرگ جاری شد و خساراتی را به این سه استان وارد کرد. سیل مازندران ۹۱میلیارد تومان و سیل گلستان ۱۷۵میلیارد تومان خسارت مادی به بار آورد و در این سیل سه تن جان باختند. ایلام، ۱۳۹۴ خورشیدی: استان ایلام در هشتم آبان ۱۳۹۴خورشیدی با بارش های بی امانی روبرو شد که در پی آن سیلاب های مهیبی در شهرهای این استان به وقوع پیوست. این سیل باعث خسارات مالی و جان باختن هشت تن شد. از جمله عوامل افزایش مشکلات این سیل، ریختن نخاله‌های ساختمانی در بستر و کنار رودخانه‌ها بود که موجب تخریب و ریزش پل‌ها شد. همچنین بیش از ۲۰ هزار واحد مسکونی و تجاری در این حادثه تخریب شدند. بارش ها
حدود ۳۲۴میلیمتر بود که در سه روز بارید و بی‌سابقه‌ترین بارندگی تاریخ ایلام تاکنون نام دارد. همچنین در این حادثه عرصه‌های زیست محیطی استان از جمله زیستگاه گوزن ایرانی آسیب جدی دیدند.
تهران و مازندران، ۱۳۹۴ خورشیدی: بارش های
شدید در برخی از نواحی استان تهران و شهرهای مازندران ۲۸ تیر ۱۳۹۴خورشیدی سبب وقوع سیل شد و خسارت های بی شماری را به برخی مناطق وارد آورد. پیش از شروع سیل سازمان هواشناسی وقوع سیل را پیش بینی کرده بود و سازمان مدیریت بحران هم اعلام کرد که تمام نیروهای امدادی در حال آماده باش هستند و تدابیر پیشگیرانه از قبل اتخاذ شده است، با این وجود در این حادثه ۲۸ تن مفقود شدند و جان باختند. سیلی که تنها به دلیل نبود زیرساخت های
مناسب و سیل بند در برخی مناطق کنار رودخانه به وقوع پیوست.
خراسان شمالی، مازندران، گیلان و گلستان، ۱۳۹۷ خورشیدی: در مهر ۱۳۹۷خورشیدی شهرهای شمال ایران از جمله خراسان شمالی، مازندران، گلستان و گیلان با سیلاب های شدیدی روبرو شدند که در آن دست کم ۹ تن جان خود را از دست دادند. بارندگی شدید و آبگرفتگی معابر و طغیان رودخانه‌ها تا سومین روز در گیلان ادامه داشت. سیل در شهرهای رامسر، نوشهر، تنکابن، چالوس، علی‌آباد، گرگان، بندر گز، تالش، فومن، صومعه‌سرا، فریدون‌کنار، رضوان‌شهر، آمل، بابل، بابلسر، بهشهر، جویبار، قائم‌شهر، گلوگاه، ساری و نکا جاری شد و خساراتی به بارآورد. همچنین در رامسر سیل باعث تخریب چند پل و تأسیسات شهری و قطع شبکه مخابرات شد.
سیستان و بلوچستان، ۱۳۹۵ خورشیدی: بارندگی های شدیدی در دی ۱۳۹۵ خورشیدی مناطق جنوبی استان سیستان و بلوچستان را در هم نوردید و سبب شد تا رودخانه های فصلی طغیان کنند و راه های ارتباطی بسیاری بسته شوند. سه روستا به دلیل همجواری با رودخانه ها به طور کامل تخریب و حدود سه هزار خانه مسکونی دچار آسیب های فراوانی شدند.
شمال غرب، ۱۳۹۶ خورشیدی: بر پایه اعلام سازمان هواشناسی بارش های شدیدی از ۲۵ فروردین ۱۳۹۶ خورشیدی در مناطق شمال غرب ایران به وقوع پیوست که متوسط در حدود ۴۰ میلی متر بود. این بارش ها به قدری بی سابقه بود که مانند آن حدود ۱۵ سال پیش از آن به وقوع پیوسته بود. تعداد جان باختگان این حادثه ۴۸ تن اعلام شد که بیشترین تلفات و مفقودی‌های این سیل از شهرستان‌های عجب‌شیر و آذرشهر گزارش شد.
شمال و شمال شرق، ۱۳۹۶ خورشیدی: ۱۹ مرداد ۱۳۹۶ خورشیدی سیل در پنج استان در گلستان، گیلان، خراسان رضوی، خراسان شمالی و سمنان جاری شد. در اثر جاری شدن این سیلاب ها ۱۴ تن جان خود را از دست دادند و آسیب های زیادی به خودروها، منازل مسکونی شهری و روستایی و دام ها وارد ساخت. در فاصله حدود ۲ ماه پس از آن در مهر ۱۳۹۷ بار دیگر در استان های خراسان شمالی، مازندران، گلستان و گیلان بارندگی های شدیدی آغاز شد و به موجب آن ۹ تن جان خود را از دست دادند. طغیان رودخانه ها در برخی از شهرهای گیلان تا سه روز ادامه داشت و موجب گرفتگی معابر و آبراه های بسیاری در مناطق مختلف شد. سیل در شهر رودسر گیلان با بارش حدود ۳۱۰ میلیمتر باران ادامه داشت و بیشترین مقدار آن به بیش از ۱۰۰ میلیمتر رسید. بارندگی بی سابقه گیلان موجب انسداد ۳۳ محور روستایی استان شد. وقوع این سیلاب هیچ گونه حادثه جانی در پی نداشت.
گلستان، ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ خورشیدی: یک روز مانده به نوروز ۱۳۹۸ خورشیدی به دلیل بارش های شدید و وقوع سیل در شهرهای شمالی(گنبد کاووس، گمیشان، بندر ترکمن و آق قلا) که در مسیر رودخانه های قره سو و گرگان رود قرار داشتند، مردم خسارت زیادی دیدند و با مشکلات زیادی از جمله رسیدن ارتفاع آب به ۲ متر در بعضی مناطق، قطع برق، نیاز شدید به لوازم بهداشتی مواجه شدند.
تخریب منازل مسکونی و خسارت های زیاد ناشی از سیل، از میان رفتن دام ها، کمبود نیازهای اولیه و اساسی، ماندن بیش از حد آب در مناطق، آب‌گرفتگی‌های شدید و زیر آب رفتن وسایل و خانه‌های مردم، نشست‌های شدید گل و لای پس از فروکش کردن تدریجی آب، رها شدن لاشه‌ دام‌ها و حیوانات، شیوع بیماری‌های خطرناک و نشست و تخریب خانه‌ها از جمله مشکلاتی است که طی شناسایی های مناطق مشخص شد.
بنابر اعلام سازمان دامپزشکی ایران، سیل اخیر به بخش های دام، طیور و آبزیان در گلستان در حدود ۶۸ میلیارد تومان خسارت وارده کرده است. این بارندگی ها میانگین حجم آب در استان را حدود ۱۰۰میلی متر افزایش داد و مطابق الگوها مشخص بود که خسارتی در حدود یک هزار و ۲۰۰میلیارد تومان به بخش های مختلف شهرها و روستاهای این استان وارد کرد.
سیل مازندران، ۱۳۹۸ خورشیدی: بارندگی شدید و سیلاب، مازندران را در روزهای پایانی سال غافلگیر و برخی شهرهای استان را دچار آبگرفتگی کرد تا جایی که تردد در آن با قایق موتوری و جت اسکی صورت گرفت. بیشترین مشکل در شهرستان سیمرغ و کیاکلا به وجود آمد.
در شهرستان میاندرود، انتقال اهالی برخی روستاها به طور کلی به روستاهای همجوار منتقل شدند و شهرستان سوادکوه هم با رانش مواجه شد. بسیاری از راه‌های مواصلاتی بخش هزار جریب نکا و بهشهر و مناطقی از میاندورود و دودانگه ساری به دلیل بارش شدید باران، بارش برف و سیلاب مسدود شد. میزان بارش در شهرهای این استان در در بندر امیرآباد ۱۴۴، دشت ناز ۱۴۰، گلوگاه ۱۳۵ و ساری ۱۲۵ میلی‌متر بوده است.
به گفته علی اصغر احمدی مدیرکل مدیریت بحران استان مازندران ۲ تن بر اثر سیل در مازندران جان باختند که در داخل ماشین اسیر شده و فوت شدند.
همچنین در بخش زراعی ۱۰۷ میلیارد تومان، باغبانی ۲۶۶ میلیارد تومان، دام وطیور و آبزیان ۶۷ میلیارد تومان، آب و خاک و امور زیربنایی ۱۱۵ میلیارد تومان خسارت به بخش کشاورزی مازندران وارد شد. ۲ هزار و ۳۳۱ راس دام، ۱۲ واحد مرغداری و ۱۰ واحد پرورش ماهی هم در این استان دچار خسارت شدند.
شیراز، ۱۳۹۸ خورشیدی: سیلی مخرب در چهارم فروردین ۱۳۹۸ خورشیدی در شیراز به وقوع پیوست که آسیب های فراوانی با خود به همراه آورد و روستاهایی که در مسیر سیلاب ها قرار داشتند، تخریب و مردم آن مناطق مجبور به تخلیه خانه های خود شدند. از جمله مشکلات موجود در این مناطق می توان به باقی ماندن گل و لای در خانه های محله سعدی که پمپ های 
لجن کش هم قادر به تخلیه این حجم از گل و لای نبودند، اشاره کرد.همچنین یک هزار و ۸۵۰ واحد مسکونی خسارت جزیی و به ۴۵۰ واحد خسارت کلی وارد شد. این سیل به شهر شیراز حدود ۷۰۰ میلیارد تومان خسارت وارده کرده است. ۲۱ تن جان باختند و بیش از ۲۰۰ خودرو را سیل با خود برد.
لرستان، ۱۳۹۸ خورشیدی: لرستان هم از بارش های اخیر در امان نماند و نوروز ۱۳۹۸ خورشیدی با افزایش سطح آب رودخانه کَشکان، سیلی عظیم در برخی مناطق آن به وقوع پیوست و تمامی راه های ارتباطی زمینی روستاهای بخش معمولان و پلدختر را قطع کرد. زمین‌های کشاورزی بسیاری به وسیله‌ سیل تخریب و دچار خسارت شدند. جاده‌های ارتباطی معمولان از جنوب و شمال به شهرهای خرم‌آباد و پلدختر قطع و تخریب شدند. همچنین مسیر مواصلاتی پلدختر به خوزستان با طغیان سیل از میان رفت و در شهر معمولان بیشتر خانه‌هایی که در حاشیه‌ رودخانه بودند، دچار آب‌گرفتگی شدند.
از میان رفتن ۵۷ پل، ۲۵۰ کیلومتر راه اصلی و بزرگراه، ۳۰ هکتار اراضی کشاورزی، تخریب ۱۵۰ مزرعه پرورش ماهی، تخریب ۱۰۰ درصدی ۵۵ مدرسه، کشته شدن ۱۵ تن و یک هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان برآورد نخستین خسارت سیل این استان بوده است.
همچنین بارش، آب‌گرفتگی معابر را به دنبال داشت تا جایی که خانه‌های اطراف رودخانه تخلیه شدند. در کوهدشت هم رودخانه‌ کشکان طغیان کرد و عشایر منطقه با کمک هلال احمر از بستر رودخانه فاصله گرفتند. در این واقعه بر اثر بارش‌ها در روستای «سرسنگر»، بخش درب گنبد شهرستان کوهدشت به آوار شدن یک خانه منجر شد که در آن یک زن جان باخت.
خوزستان، ۱۳۹۸ خورشیدی: بارش های بی امان در برخی مناطق خوزستان سبب شد تا در بعضی شهرها و روستاهای استان سیل جاری شود. سیل‌بند روستای هوفل و ایذه شکسته شد به طوری که روستاهای این بخش تخلیه شدند. این حادثه خسارت های جانی و مالی بسیاری بر جای گذشت و در این مناطق بیشتر دام ها و زمین های کشاورزی از میان رفتند. با توجه به استقرار مدارس عشایری در کوهستان‌ها، سیلاب و بارندگی‌های اخیر در استان باعث تخریب و آسیب رساندن به ۷۹ مدرسه با خسارت‌های ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی شده است. از این ۷۹ مدرسه، ۳۴ مدرسه چادری، ۲ مدرسه کانکسی و ۴۳ مدرسه ساختمانی هستند.
به گفته سازمان مدیریت بحران خوزستان، از زمان وقوع سیلاب ۲۱۰روستا در خوزستان به صورت کلی و جزیی تخلیه شده است و ۷۸روستا در سطح خوزستان دچار آبگرفتگی شده‌اند. همچنین ۶۲هزار واحد مسکونی در سیلاب دچار آسیب شده‌اند. بر اساس آخرین وضعیت برآورد شده ۲۲۴ هزار هکتار از اراضی کشاورزی تحت تاثیر سیلاب قرار گرفته‌اند که از این میزان ۱۷۰ هزار هکتار به صورت ۱۰۰ درصدی خسارت دیده و به زیر آب رفته‌اند و حدود ۵۴ هزار هکتار هم دچار خوابیدگی شده‌اند. هزار و ۴۳دکل برق این شرکت در معرض سیلاب قرار گرفته که از این تعداد ۴۹۲دکل به ترمیم نیاز دارند و از ۳۹پست در معرض خطر، ۷پست را خطر جدی تهدید می‌کند و با سیل‌بند نگهداری شده‌اند.
کرمانشاه، ۱۳۹۸ خورشیدی: شهرها و روستاهای بسیاری هم در استان کرمانشاه از بارش های بهاری امسال بی نصیب نماندند و چند روز میزبان بارش ها شدند. رودخانه ها طغیان کردند و به روستاهای بسیاری خسارت وارد آمد. در برخی مناطق ساکنان منازل خود را تخلیه کردند و به چادرهای هلال احمر پناه بردند. قم، ۱۳۹۸ خورشیدی: استان قم به لحاظ بارش باران تاکنون آسیب های زیادی را پشت سر گذاشته است. در پی بارش های اخیر در پنجم فروردین ۹۸ سیلاب توانست حدود ۱۱۶ میلیارد ریال به زیرساخت های شهری قم خسارت وارد کند. بارش ها در حدود ۴۹ میلی متر ثبت شده است که در هفت نقطه بیرون زدگی سیلاب از رودخانه رخ داد و هشت مکان در مناطق مختلف شهر در مرز بحران قرار گرفتند.
تهران، ۱۳۹۸ خورشیدی: در پی بارش های شدید برف و باران سیلاب در برخی نقاط تهران جاری شد که از آن جمله می توان به ناحیه فشم اشاره کرد. همچنین در شمال شهر آب خیابان های
شهر را در برگرفت و در اثر ریزش دره فرحزاد دستکم پنج تن مصدوم شدند. سیلاب در منطقه شمیرانات هم در حدود ۲۳۰ میلیارد و ۸۸۰ میلیون تومان برآورد شده است. تخریب معابر عمومی شهری، تخریب پل ها و دیوارها و زیرسازی ها از جمله آسیب هایی بود که به این شهر وارد شد.
فرجام سخن
وقوع سیل در ایران در طی روزهای گذشته و گستردگی میزان خرابی و آسیب‌های آن به زندگی مردم، بار دیگر لزوم توجه به مدیریت بحران پس از وقوع حوادث طبیعی را برجسته کرد. از طرف دیگر به دلیل از میان رفتن خانه و کاشانه و درگیر بودن جامعه در این شرایط بحرانی، باید نظارت ها بیشتر صورت بگیرد تا اینگونه به پیشگیری از آسیب های احتمالی از بلایای طبیعی در آینده پرداخت و در ارتباط با سیل با مدیریت بهتر منابع آب از فرسایش خاک جلوگیری کرد و به حریم رودخانه‌ها تعرض نکرد و به لایروبی رودخانه ها، ایجاد کانال‌ها و آبراهه‌ ها و هدایت آب‌های سطحی پرداخت تا محکوم به جبران خسارات ده ها میلیاردی نشد.

 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید