تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،30-2-1398
تعداد بازدید :185

تاراج ذخاير كتابخانه شيخ صفي الدين اردبيلي

در جريان جنگ هاي دوم ايران و روس، زماني كه نيروهاي روس وارد شهر تبريز شدند، پروفسور سنكوسكي، خاورشناس روسي شرحي به رئيس ستاد ارتش روسيه نوشت و از او درخواست كرد كه در اين پيشروي جنگي از ذخاير ادبي ذي قيمت موجود در كتابخانه هاي بعضي از شهرهاي آذربايجان غافل نمانند و در اين رابطه پيشنهاد كرد كه از وجود گريبايدوف كه خود اهل فضل و قلم بود در اين مورد استفاده به عمل آورند.

رئيس ستاد ارتش روسيه عين پيشنهاد مستشرق مزبور را براي پاسكويچ ارسال كرد. پاسكويچ با گريبايدوف به مشورت نشست و پس از تحقيقات لازم به اين نتيجه رسيدند كه تنها در تبريز و اردبيل مي توان به مخازن آثار ادبي و علمي دست يافت. كتابخانه آستانه شيخ صفي در اردبيل كه در زمان صفويه يكي از مهم ترين كتابخانه هاي آن عصر محسوب مي شد، هنوز هم پس از تحمل خسارات و خرابي هاي زياد حاوي كتب نادر و نفيس بود. گريبايدوف كه خود اديب بود و از ارزش آن نسخ خطي آگاه بود، براي دست يافتن به آن گنجينه و انتقال آن به روسيه آرام و قرار نداشت. از اين رو، به رغم اينكه شهر اردبيل در خارج از مسير حركت قشون روس بود و تصرف آن مستلزم خسارات و هزينه زيادي بود، عده اي قشون به سوي اردبيل گسيل شدند كه هدف آنها تنها به چنگ آوردن كتابخانه شيخ صفي بود.

قشون مزبور در تحت فرماندهي ژنرال سو چلن در تاريخ 25 ژانويه 1828 پس از محاصره شهر اردبيل و تصرف آنجا علماي شهر را احضار و ماموريت خود را به آنان ابلاغ كرد. علما و بزرگان مزبور ابتدا زبان به اعتراض گشودند ولي سرانجام مجبور به تسليم كتابخانه به سردار روسي شدند. ژنرال مزبور نيز آن كتب را در همان سال با كارواني نظامي به طرف تفليس روانه ساخت و از آنجا به پايتخت روسيه (پطرزبورگ) انتقال داده شد و به فرمان امپراتور روسيه به عنوان غنائم جنگي به كتابخانه عمومي پطرزبورگ تحويل گرديد و اكنون همراه با كتب ديگري كه از لهستان و عثماني و... منتقل شده بودند و كتب نفيسي كه خسرو ميرزا از جانب فتحعلي شاه به عنوان خون بهاي گريبايدوف با خود برده بود در كتابخانه شچدرين پطرزبورگ نگهداري مي شود. شرح مفصل اين ماجرا در كتاب گريبايدوف در گرجستان و ايران تاليف غني قلي يوف چاپ 1930 باكو نقل شده است.

ميرهدايت حصاري، سرنوشت ملال انگيز كتابخانه تاريخي اردبيل، كيهان فرهنگي، دي ماه 1365
بزرگ ترين اثر تاريخي چين

كتاب «شي جي» (يادداشت هاي تاريخي) بزرگ ترين اثر تاريخي و بيوگرافي در تاريخ چين بوده و در تاريخ و ادبيات اين كشور بعد از خود تاثيرات عميقي برجاي گذاشته است. اين كتاب در قرن اول قبل از ميلاد در سلسله «هان غربي» نگاشته شده. در اين اثر امور سياسي، اقتصادي، فرهنگي و تاريخي حدود 3 هزار ساله از چين باستان تا دوران «هان غربي» تشريح شده است.

اين كتاب اولين اثر تاريخي بيوگرافيك در چين است كه قهرمانان آن شخصيت هاي دوره هاي مختلف هستند.قبل از تشريح نقش مهم «شي جي» در تاريخ شناسي و ادبيات چين بايد نويسنده آن به نام «سي ما چيان» معرفي شود. «سي ما چيان» تاريخ شناس و اديب در دوران سلسله «هان غربي» مي زيسته است. وي در يك خانواده اديب متولد شده و پدر وي يك مقام دولتي در زمينه تاريخ بوده است. «سي» در كودكي نسبت به مسائل مختلف تفكر مي كرد و درخصوص شخصيت ها و رويدادهاي تاريخي ديدگاه هاي خاصي داشت. هنگامي كه جوان بود براي آشنايي با آداب و رسوم اجتماعي، وضعيت اقتصادي و محصولات مناطق مختلف به بسيار مكان هاي ديدني و مختلف كشورش مسافرت كرد و مدارك زيادي در ارتباط با شخصيت ها و رويدادهاي تاريخي جمع آوري كرد. چندي بعد، وي جايگزين پدرش در مقام دولتي شد و مسووليت تاليف مدارك تاريخي دولت را برعهده گرفت. در آن زمان، مدارك تاريخي مربوط به زمان هاي قبل، ديدگاه هاي تاريخي مختلفي را در بر مي گرفت كه بسيار تنگ نظرانه تهيه شده بودند. «سي» ضمن تنظيم مدارك باستاني براي تاليف يك كتاب جامع تاريخي آماده شد.

اما وي به علت يك رويداد سياسي توسط دولت مجازات شد تا از نظر بدني و روحي بسيار آسيب ببيند. با وجود انتصاب مجدد وي در دولت روح و روان وي كاملا تغيير كرده و تنها هدف او از زندگي خود تاليف كتاب ياد شده بود. وي طي 13 سال كتاب «شي جي» را با 103 مقاله و بيش از 500 هزار كلمه به رشته تحرير در آورد.اين كتاب به پنج بخش «بن جي»، «بيائو»، «شو»، «شي جيا» و «ليه جوان» تقسيم مي شود و محورهاي عمده آن شخصيت هاي سياسي مانند پادشاهان تاريخي است. در اين پنج بخش رويدادهاي متنوعي تشريح شده است. «بن جي» دوران رونق و زوال پادشاهان سلسله هاي تاريخي و رويدادهاي بزرگ تاريخي را ثبت كرده، «بيائو» با جدول هاي آن، رويدادهاي بزرگ تاريخي در دوران مختلف تاريخ را نشان داده، «شو» تاريخچه علم نجوم، تقويم، آبياري، اقتصاد، فرهنگ و... را ثبت كرده، «شي جيا» فعاليت ها و رويدادهاي دوك ها و اشراف سلسله هاي تاريخي را يادداشت كرده و «ليه جوان» زندگينامه شخصيت هاي معتبر قشرهاي مختلف سلسله هاي تاريخي و تاريخ برخي اقليت هاي ملي را ثبت كرده است.

منبع: تاريخ ما
برگرفته از دنیای اقتصاد

 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید