تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :433

تهران هویت ندارد

 زندگی در تهران، ناخودآگاه شهروندان را با ترافیک، شلوغی و هیاهو درگیر می‌کند. امروزه با افزایش میزان افسردگی در جهان همه نگاه‌ها به سمت سبک زندگی انسان‌ها معطوف شده است. سبک زندگی در تهران با گره کوری به نام توسعه نامتوازن عجین است. مشکلات ریز و درشت این شهر در ایجاد اختلالات روانی و فکری در شهروندان بی‌تاثیر نیست. به همین سبب لازم است متولیان توسعه این شهر هر چه بیشتر به نحوه مدیریت خود بیندیشند و توان خود را برای رساندن کیفیت زندگی شهروندان تهرانی به سطح استاندارد انجام دهند. پایتخت با هوای‌آلوده، اتوبان‌ها و خیابان‌های شلوغ، برج‌های سر به فلک کشیده نامتوازن، معابر باریک و نامتقارن برای تردد عابران و معضل همیشگی ترافیک یکی از شهرهای بزرگ دنیاست که شهروندان هر چه تلاش کنند نمی‌توانند در آن با استانداردهای طبیعی شهری زندگی و از سکونت در آن احساس آرامش و نشاط کنند. حسن عشایری، پژوهشگر مسائل اجتماعی، در گفت‌وگو با «آرمان»‌ می‌گوید:«شهر تهران بر اساس شاخص‌های زیبایی‌شناسانه توسعه‌نیافته است. در آینده و با مدیریت شهر به دست افراد جوان و تحصیلکرده‌تر این شهر سکونتگاه انسانی برای شهروندان خواهد شد. مسئولان به توسعه فرهنگی شهر بی‌توجه بوده‌اند.»

آيا شهر تهران با هدف ایجاد آرامش و نشاط شهروندان توسعه‌یافته است؟

انسان‌ها زندگی جمعی را فراگرفته و شهروند شدند. شهر تعریف و هویت دارد. تحت عنوان حقوق شهروندی می‌توان بر زندگی شهروندان تاثیر گذار بود و ویژگی‌های شهر بر رفتار، شخصیت و کیفیت زندگی افراد اثرگذار است. زندگی در شهر تهران نیز مانند همه شهرهای دیگر در خوردن، کارکردن و خوابیدن خلاصه نمی‌شود. مردم به مکان‌هایی برای سپری کردن اوقات فراغت خود نیاز دارند. از حیث زیبایی‌شناسی نیز باید به شهر توجه کرد. شهر باید برای شهروندان جذاب باشد نه اینکه تبدیل به یک استرس مزمن و همیشگی از لحاظ آلودگی هوا، ترافیک و درگیری‌های روزانه شهروندان و... شود. توسعه و رشد شهری موضوع حائز اهمیتی است. نوع رشد شهر مهم است؛ برای مثال سرطان هم رشد می‌کند ولی تاثیر خوبی بر زندگی انسان نمی‌گذارد، پس اگر به نوع رشد شهر توجه نشود و تنها گسترش شهر مدنظر باشد مشکل‌ساز خواهد بود. تغییر ساختار شهر با عوارض جانبی همراه است. توسعه مبتنی بر عقلانیت، علم امروز و تجربه‌ به‌طور حتم سبب هماهنگی و هویت یکپارچه شهروندان و دولتمردان می‌شود. توجه به مدنیت سبب زندگی بهتر در شهر می‌شود و افزایش آرامش و نشاط در گرو افزایش مدنیت در یک جامعه شهری است. شهر فقط کارخانه و دانشگاه نیست و به سالن‌های تئائر و موسیقی نیاز دارد. مجموعه این عوامل سبب زندگی بانشاط و سالم شهروندان در شهر می‌شود. باید تلاش کنیم شهر تاریخی تهران را مبتنی بر ایجاد فضای آرامش برای جامعه شهری توسعه دهیم تا شهروند هر روز صبح با نشاط به محل کار رسیده و استرس ترافیک را نداشته باشد و شب، بعد از یک روز خدمت به جامعه به خانه برگشته و استراحت کند. افراد جامعه باید با هم مسالمت‌آمیز زندگی کنند و از هم اثرگرفته و بر هم اثر بگذارند و این راهکاری برای ارتقای فرهنگ است. دانش‌آموزان درس مهمی از زندگی شهری می‌گیرند؛ درسی که در کتاب‌های درسی آنها نیست، بلکه آنها با زندگی در محیط شهری با حقایق زندگی مواجه می‌شوند.

شهروندان تا چه میزان از زندگی در شهر تهران احساس آسایش و نشاط می‌کنند؟

با نگاه به معضلات شهر تهران باید بگویم که به این مهم کم توجه شده است. توسعه عمودی شهر با ساخت برج‌ها باید بر اساس اصول باشد، برای مثال جلوی حرکت هوا در شهر گرفته نشود، افق دید را در شهرها محدود نکرده و برج‌ها مانند شیشه داخل زمین فرو نرفته باشند. شهر جایی نیست که مثل کرم در آن بلولیم. باید در شهر بتوان زندگی باکیفیت کرد. در حال حاضر علاوه بر مشکلات محیطی، شهروندان با گرانی مسکن، حاشیه‌نشینی و... نیز مواجهند. بی‌‌قوارگی و عدم هماهنگی در شهر وجود دارد. بخشی از شهر سنتی و بخشی دیگر مدرن و پسامدرن است. زندگی در این همه تضاد اثر مثبتی بر ذهن شهروندان نخواهد گذاشت. برخی به دلایل مختلف محکوم به زندگی در این شهرند و این شرایط بر آنها تحمیل شده است، ولی آنها که توانایی دارند از این شهر مهاجرت می‌کنند. همه این عوامل سبب خشونت، رفتارهای غیراجتماعی، اعتیاد، دزدی و... می‌شود. امنیت که لازمه زندگی شهری است به هم می‌خورد. در گذشته شهروندان رابطه بسیار خوبی با همسایگان خود داشتند و به آنها اطمینان می‌کردند و همدلی و همدردی بین همسایگان وجود داشت. این رفتارها در شهر کمرنگ شده و افراد جای همدلی دچار رقابت و حسادت شده‌اند. این تغییر برای شهر خطرناک و بیماری‌زاست. شهروندان در شهر سکونت می‌یابند و واژه سکونت از سکنی گزیدن و آرامش‌یافتن می‌آید. برای احیای انرژی و انجام کار یدی یا ذهنی شهروندان، نیاز به توسعه ساختمان همپای توسعه فرهنگی است. رشد امکانات فرهنگی به تربیت جوانان و شهروندانی می‌انجامد که ثروت ملی‌اند. شهرها در دنیا آن‌قدر هویت دارند که سبب جذب گردشگر می‌شوند و شهروندان با افتخار در این شهرها زندگی می‌کنند. در تهران شهروندان در گرفتاری‌های روزمزه همیشگی مانند ترافیک گرفتارند و برای سالم ماندن از آلودگی هوا تلاش می‌کنند. در توسعه شهرها باید به گسترش جمعیت شهروندان و افزایش تعداد وسایل نقلیه عمومی و شخصی با هم توجه شود، در غیر این صورت شهروند حس در بند بودن، عدم اطمینان و نبود تعلق به یک شهر پیدا می‌کند. آستانه تحمل او پایین می‌آید و وظایف و مسئولیت‌های شهروندی را انجام نمی‌دهد. در شهری که چندین‌میلیون در آن سکونت داشته و به همین میزان هم برای کار به آن رفت و آمد دارند سرمایه شهروندان وقت است. افراد وقت را در بخت آزمایی نبرده‌اند که در شهر شلوغ و پرترافیک تهران به باد بدهند. برخی افراد ساکن در این شهر که قبلا حرکت و نشاط داشتند با توجه به همین معضلات شهری دچار مشکلات اعصاب و روان شده و اکنون در کنج خانه‌هایشان خزیده‌اند. برخی افراد به محض رسیدن به خانه ناراحتی خود را سر فرزندان و خانواده خود خالی می‌کنند و به خشونت خانگی دست می‌زنند.

آیا به قطعیت می‌توان گفت که در شهر تهران توسعه شهری بر توسعه فرهنگی و افزایش نشاط در شهروندان غلبه داشته است؟

بله، کسی نمی‌تواند منکر آن شود که رشد و توسعه بی‌رویه شهری بدون در نظر گرفتن مسائل فرهنگی، هنری و اجتماعی اتفاق افتاده است. بعضی از فعالیت‌های شهرداری برای توسعه فرهنگی در سطح شهر مثبت بوده و امکاناتی برای مطالعه، تفریح و سرگرمی در شهر ایجاد شده، ولی این به هیچ‌عنوان کافی نیست. تناسب در گسترش این مکان‌ها در شهر رعایت نشده است. باید مکان‌هایی در شهر باشد که چشم و گوش انسان با دیدن آنها نوازش پیدا کند. توسعه ساختمان‌ها سرطان‌وار و بدون رعایت جدی تناسبات فرهنگی و هنری بوده‌ است و به آرامش ذهنی شهروندان توجه نشده است. شهروندان به همین دلیل نمی‌توانند وظایف شهروندی خود را به درستی ایفا کنند. افراد آگاه که بیشتر درباره موقعیت جغرافیایی تهران می‌دانند همواره در این شهر از ترس زلزله در اضطراب زندگی می‌کنند. این شهر روی گسل‌های متعدد بنا شده است. در یک کوچه‌ باریک برج می‌سازند و همه محلات هم گازکشی شده‌اند. هنگام وقوع زلزله این گاز مانند یک بمب روی سر شهروندان فرود می‌آید. برای توسعه شهری تهران باید کشوری مانند ژاپن را الگو قرار می‌دادیم که در صورت وقوع زلزله کمترین غرامت را می‌پردازد. باید از انرژی‌های تجدید‌پذیر و کم‌خطر مانند انرژی برق و نور خورشید استفاده ‌کنیم تا در صورت زلزله شاهد فاجعه‌ای بشری نباشیم. زیبایی شهر تعریف دارد. منظور از زیبایی شهر تناسب ویژگی‌های زیادی در آن است. در آینده و در صورتی که زیبایی‌شناسی به واقع در توسعه این شهر لحاظ شود می‌توان به تهران امیدوار بود و به آن افتخار کرد. جوانانی که مدیریت این شهر را در دست خواهند گرفت سکونتگاه انسانی و با کیفیتی برای ما ایجاد خواهند کرد.

حسن عشایری در گفت‌و‌گو با «آرمان»



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید