تاریخ آخرین ویرایش : یکشنبه،13-7-1399
تعداد بازدید :31

خانه های گبری

طبسی ها در دوران ساسانیان خانه هایی را در دل صخره ها ساخته اند که یا محل نگهداری آذوقه بوده یا همزمان برای پنهان شدن از تجاوز دشمن و سرکوب آن مورد استفاده قرار می‌گرفته است.شهر طبس شگفتی‌های زیادی دارد؛ از شکاف زمین و ایجاد جاذبه های گردشگری، طبیعی و زمین شناسی که این شهر را به بهشت زمین شناسان تبدیل کرده است تا اتفاقات تاریخی که شهر را خاص کرده و شهرت بخشیده است.
به گزارش مهر، یکی از شگفتی های این شهر از استان خراسان جنوبی که تا مدتی پیش جزو استان یزد بود، وجود خانه هایی در دل صخره است و به احتمال زیاد برای دفاع یا پنهان شدن از دشمن مورد استفاده قرار می‌گرفته است. تنها مردمانی که این خانه‌ها‌ را ساخته اند می‌توانستند خود را به آن رسانده و در آن زندگی کنند تا جایی که رد پای چگونگی زندگی آنها در این خانه‌ها‌ هنوز وجود دارد .
در میانه کال سردر، درست در جایی که زمین شکافته شده، رودی جاری می‌شود که از صخره های آن آب های کوه روان شده و ردپای سبزی را از خود به جا می‌گذارد. در این بین می‌توان خانه هایی را پیدا کرد که در دل صخره ها و در فاصله نه تا دوازده متری از سطح، رودخانه ای که در بسیاری از اوقات کم عمق است قرار دارد. بلندی این خانه ها به دلیل پایین رفتن سطح رودخانه و دیدن آنها بسیار مشکل است.
برخی از افراد که تصور می‌کردند می‌توانند در این خانه ها ردی از خوشبختی پیدا کنند، با لوازم حفاری غیرمجاز وارد این خانه‌ها می‌شدند؛ آن هم تنها از طریق لبه باریکی که در کمر کوه قرار داشته است.
این خانه‌ها در دل کوه کنده شده اند تا شاید پناهی برای فرار از دشمن باشد یا محلی برای آذوقه سالیانه. برخی از این خانه‌ها چاه آب هم داشته اند. افرادی تصور می‌کنند که این خانه ها محلی برای عبادتگاه بوده یا محلی برای پنهان شدن از دشمن و سرکوب آنها از بالای خانه؛ جایی که کسی جز خودشان نمی‌توانست از آن بالا برود؛ چرا که این خانه ها درست در سینه کش صخره واقع شده اند .
یعقوب دانش‌دوست در کتاب «طبس شهری که بود» درباره خانه های گبری می‌نویسد: تراش دادن کوه با این شکل و قوس‌ها تنها به وسیله کسانی می‌تواند صورت بگیرد که در فرهنگشان و در ذهن و تجربه های دیداری‌شان به این نوع قوس خو گرفته باشند و این کسان جز مردم عهد ساسانی یا مردم اوایل دوران اسلامی‌که فرهنگ زمان ساسانی را در وجود خود دارند نمی‌توانند باشند. این استدلال یک نقطه اتکا برای تعیین زمان ایجاد این خانه است. مورد دیگر نامیده شدن این بناهای کنده شده در دل کوه به خانه گبر است. با توجه به این که پس از اسلام زرتشتیان را گبر می‌گفتند، خود می‌تواند دلیلی باشد برای ساختن و مورد استفاده قرار دادن این خانه به وسیله زرتشتیان یا آخرین مقاومت کنندگان در برابر حمله اعراب مسلمان که در سال های ابتدای دوران اسلامی‌می‌زیسته اند.در خانه‌های گبری راهرو و دالان‌ها و طاقچه‌هایی ایجاد شده که بلندی دالان ها به دو متر هم می‌رسد. در برخی از اتاق ها غیر از طاقچه پستوهایی وجود دارد که احتمالا برای نگهداری آذوقه از آن استفاده می‌شده است. با این وجود هنوز هیچ باستان شناسی روی خانه های گبری کار نکرده است اما حفاران غیر مجاز و کسانی که تصور می‌کنند حفاری در این خانه ها، آنها را به گنج می‌رساند زودتر از کارشناسان میراث فرهنگی دست به کار شده اند.
برخی از این خانه ها را می‌توان در کال یا دره جنی پیدا کرد اما تعداد بیشتری از آنها در کال سردر وجود دارد. با این وجود خانه های‌ گبری کال جنی به ثبت ملی رسیده اند و در پرونده آنها خانه‌های گبری‌کال سردر هم وجود دارد.

برگرفته از ضمیمه اطلاعات 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید