تاریخ آخرین ویرایش : سه شنبه،16-10-1399
تعداد بازدید :111

فرودگاهی که امدادرسان زلزله بم بود‌

زلزله ویرانگر بم که پریروز هفدهمین سالگرد وقوع آن بود، یکی از دهشتناک‌ترین زمین‌لرزه‌‌های تاریخ ایران به شمار می رود که منجر به کشته شدن بالغ بر ۳۰ هزار نفر از مردم شد.‌

خاطرات تلخ فراوانی از این رخداد در اذهان عمومی به یاد مانده که التیام آنها به سالها زمان نیاز دارد. با این وجود اگر به زلزله بم از زاویه ای دیگر نگاه کنیم، می توان به اهمیت برخی زیرساخت های مهم این شهر اشاره کرد که به سرعت امداد رسانی به منطقه را بالا برد و باعث جلوگیری از افزایش تلفات در این منطقه شد. ‌

یکی از مهمترین زیرساخت های عمرانی بم که فرآیند امدادرسانی از شهرهای دور و نزدیک را به مناطق زلزله زده سرعت بخشید، وجود فرودگاه بم بود. این فرودگاه در سوم مهر ۱۳۷۵ با مشارکت مردمی به بهره‎برداری رسمی رسید. فرودگاهی با باندی به طول ۳۸۰۰ متر و عرض ۴۵ متر و دو تاکسی وی و اپرونی به طول ۳۰۰ متر و عرض ۱۱۰ متر که برای چهار موقعیت پارک هواپیما طراحی و خط کشی شده بود. در زمان وقوع زلزله بم، تابلو برق فردوگاه واژگون شد اما سالم مانده بود. برج مراقبت فرودگاه هم از مود کاری خارج شد. در آن زمان فرودگاه بم یک کارمند الکترونیک، دو کارمند ایمنی زمینی و یک نفر مراقبت پرواز داشت که مسلماً تصور انجام مسئولیت های سنگین با این امکانات و این تعداد نفرات با وقوع بحرانی بزرگ مانند زلزله بم امکان ناپذیر است.‌

در چنین شرایطی، پرسنل فداکار فرودگاه و کارشناسانی که به موقع از کرمان عازم بم شده بودند، کاری بزرگ به ویژه در یک ماه اول بعد از زلزله انجام دادند که نباید فداکاری ها و ایثارگری های آنها را از یاد برد. ‌

اگر فرودگاه بم نبود، معلوم نبود تلفات جانی زلزله تا چه اندازه بیشتر می شد. در همان ساعات بعد از وقوع زلزله با همکاری کارشناسان وقت فرودگاه کرمان نسبت به پاکسازی باند و آماده‎سازی تجهیزات انجا اقدام می شود و در ساعت ۱۵:۳۰ اولین هواپیما که یک C۱۳۰ ارتشی بود در فرودگاه بم به زمین می نشیند. پس از آن یک فروند هواپیمای ایرباس ماهان و تعدادی هلی‎ کوپتر به زمین نشستند. نیروهای کمکی از سایر فرودگاه ها بتدریج به منطقه آمدند و مدیریت فرودگاه بم کم کم در شرایط خاص بحرانی آن روزگار شکل گرفت. پارک کردن ۱۷ هواپیما در پارکینگی با ظرفیت ۴ هواپیما نشان از محدودیت های فراوان از یک طرف و مهارت‌های شایان تحسین کارشناسان فرودگاهی از طرف دیگر دارد. در ادامه در طول ۲۴ ساعت بعد زلزله حدود ۶۲۵ پرواز در این فرودگاه سرویس داده شد، در شرایطی که کنترل پرواز بدلیل آسیب دیدگی برج، از بیسیم داخل دستگاه یک خودرو آتش نشانی انجام می شد. ‌

شرایط در فرودگاه بم به گونه‌ای بود که بطور همزمان هواپیماها در حال تیک آف و لندینگ بودند و بین‌‌ ۱۰ تا ۱۵ هواپیما در حال تخلیه کمک‌‎ها و نیروهای امدادرسان و سوارکردن مجروحین و چند هواپیما هم در فراز فرودگاه در حال هولدینگ برای نشستن بودند. به طوری که در مدت ۱۰ روز از رخداد زلزله بم، ۴۵۴۵ هواپیمای بزرگ و کوچک در فرودگاه کوچک و با امکانات کم بم نشست و برخاست کردند. نقش فرودگاه بم در رسیدن کمک های کشورهای دیگر هم بسیار برجسته بود، چنانکه در ۱۵ روز اول حادثه تعداد پروازهای خارجی به فرودگاه بم ۳۴۲ پرواز توسط ۱۷۱ فروند هواپیما بود که از ۶۳ کشور انجام گرفت و در این میان اوکراین با ۲۸ پرواز، جمهوری آذربایجان با ۲۶ پرواز، اردن با ۲۲ پرواز، ترکیه، سوئیس و آمریکا با ۲۲ پرواز، عربستان و امارات با ۱۶ پرواز، آلمان، ایتالیا و کویت با ۱۲ پرواز، روسیه، بلاروس و اسپانیا با ۱۰ پرواز بیشترین پروازها را داشتند.‌

در زمان اوج بحران پس از وقوع زلزله، از طریق فرودگاه بم در مجموع بیش از ۸۰۰۰ مجروح به شهرهای مختلف اعزام شد و بسته‎های امدادی فراوانی هم به دست مردم بم رسید.‌

خیلی مهم است که یادآور تلاش و ایثارگری های پرسنل، کارشناسان و مدیران وقت فرودگاه های کرمان، بم و سایر فرودگاه هایی که نیروهائی کمکی به فرودگاه بم ارسال کردند، باشیم. پرسنل بخش های مختلف در ایمنی زمینی و مراقبت پرواز و الکترونیک که بدون تلاش شبانه روزی آنها امکان انتقال ۸۰۰۰ مجروح و هدایت امداد و نجات هوائی امکان ناپذیر بود.‌

نگارنده از نزدیک شاهد نقش ویژه و برجسته فرودگاه بم در مدیریت بحران حادثه بود. در همان زمانی که به ارزیابی های کارشناسی پهنه مهلرزه‌ای زلزله بم مشغول بودیم، اکیپ های مختلف مدیریتی، امدادی و کارشناسی را همراه با نیروهای کمکی بین المللی مشاهده می کردیم که در کوتاه ترین زمان ممکن خود را به منطقه رسانده بودند. ‌

در سالگرد زلزله بم و روز ملی ایمنی جا دارد که به نقش و اهمیت زیرساخت های مهمی مانند فرودگاه ها در مخاطرات تاکید ویژه کنیم که در زلزله هایی مانند بم و کرمانشاه نقش و مسئولیت ممتازی را داشتند. ضرورت دارد تا تمام جدیت و تلاش شرکت فرودگاه ها و تمام مسئولین مرتبط با فرودگاه ها این باشد که در ارتقاء تاب آوری فرودگاه ها در برابر مخاطرات بصورت مستمر کوشش داشته باشند. تاب آوری بدان مفهوم که این تاسیسات مهم در زمان وقوع حوادث، خود، آسیب نبینند و در صورت آسیب دیدگی هم سریعا به مدار کار و فعالیت برگردند.

*عضو هیأت‌علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی‌

دکتر علی بیت‌اللهی



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید