تاریخ آخرین ویرایش : سه شنبه،8-11-1398
تعداد بازدید :100

فضای بازی کودکم چگونه باید باشد؟

کودکان کسانی هستند که به طور نا خودآگاه بیشترین احساس شادی را در هنگام مواجه با طبیعت و یا فضای بازی دارند. بنابراین طراحی فضایی که بتواند به طور همزمان، تمامی آیتم های مورد نیاز کودک از جمله امنیت، سلامت و فضای شاد را فراهم کند، یکی از اصلی ترین عوامل در طراحی منظر است.

زمین بازی یا محوطه بازی کودکان یک مکان طراحی شد و اختصاص یافته است که به کودکان اجازه بازی و تفریح می دهد. زمین های بازی کودکان معمولاً به صورت روباز و در فضای آزاد ساخته می شود. نخستین بار در آلمان و در مجاورت مدرسه ها محل های بازی کودکان برای گسترش رفتارهای خوب در کودکان  ساخته شدند، اما نخستین محل بازی ویژه کودکان در یک مکان عمومی در سال 1859 در پارکی در منچستر انگلستان بنا شد. مساحت محل بازی کودکان باید متناسب با تعداد کودکان استفاده کننده باشد. به این منظور باید آمار تقریبی کودکان را محاسبه کرد و در نهایت به ازای هر کودک 1 تا 2 متر مربع فضا اختصاص داد.

مکان محل بازی ترجیحاً باید در مکانی با زهکشی خوب انتخاب شود و شیب بندی به نحوی باشد که در زمان بارندگی یا شستشو، آب در مکان بازی جمع نشود. مکان محل بازی باید تا حد امکان از مسیرهای سواره رو، دوچرخه سواری، کابلهای فشار قوی، محل های استراحت و فضاهای شهری به دور باشد.

بر اساس نظرات متخصصان، مهارت های اجتماعی که کودکان در زمین بازی به دست می آورند اغلب تبدیل به مجموعه مهارت هایی مادام العمر در آنان می شود. تحقیقات نشان می دهد که بیرون از محیط خانه یکی از مهمترین مراکز برای کودکان همین زمین های بازی است و بیشتر بازی هایی که کودکان در زمین های بازی انجام می دهند برای رشد سالم آن ها الزامی است.

مبحث ایمنی در زمین های بازی موضوع بسیار مهمی است که به هنگام طراحی در اولویت قرار دارد. ایمنی در زمین های بازی به طور کلی به معنای پیشگیری از صدمات است. ریسک گریزی باعث می شود که طراحان زمین های بازی کودکان، بیشترین تمرکز را برای کاهش احتمالی جراحت در کودکان در این مکان بگذارند. اما در هر حال این مهم است که کودکان به تدریج مهارت ارزیابی خطر را دریابند و این مسأله در یک زمین کاملاً ایمن هم امکانپذیر نخواهد بود. در ایالات متحده آمریکا استانداردی برای دادن گواهی  به زمین های بازی کودکان تهیه شده است. استاندارد ASTMF2373 مربوط به تجهیزات و امکانات زمین های بازی است. از دیگر نکات اصولی در زمین های بازی کودکان ایجاد بادشکن های مناسب است. درختان تنها برای فصل تابستان مورد استفاده قرار نمی گیرند بلکه در فصول سرد هم کاربرد دارند. برای طراحی یک زمین بازی امن، مهار بادنیز باید در نظر گرفته شود. برای این منظور درختان همیشه سبز می تواند بهترین گزینه باشند. ترکیبی از این درختان در کنار گونه های با ارتفاع های مختلف، می توانند نتیجه بهتری در بر داشته باشد، زیرا مانع بهتری در برابر نفوذ باد خواهند بود. علاوه بر این تنوع گونه های گیاهی، محیط پایدارتر و طبیعی تری را برای کودکان ایجاد خواهد کرد. در فضای بازی تنها گیاهانی مورد توجه قرار می گیرند که به دقت بررسی شوند. گیاهانی با قسمت های سمی، بوته های خاردار، گیاهان حساسیت زا و یا گیاهان جاذب زنبور و دارای میوه های غیرخوراکی را نمی توان مورد استفاده قرار دارد.

فضاهای بازی بهداشتی

در طراحی فضای بازی توجه به رعایت اصول بهداشتی یک امر کاملاً جدی بوده و می بایست استاندارهای فرهنگی و مورد پذیرش متولیان امر رعایت گردد. خطرات ناشی از عدم رعایت اصول ساختمانی و بهداشت محیط در سرویس های بهداشتی همواره تهدیدی برای سلامت کودکان است. در بعضی کشورها مانند آلمان، دستشویی ها در مدارس در مراکز برای کودکان زیر 6 سال دارای فضای مسقف با نور مناسب، آیینه، صابون و دیگر امکانات بهداشتی همچنین حمام و تسهیلات مربوط به آن است، در انگلستان هم دستشویی به اندازه کافی و قابل دسترس و حتی رختکن و حمام نیز برای کودکان و کارکنان وجود دارد.

در بالا به مواردی اصولی در طراحی زمین های بازی کودکان اشاره شد، اما آنچه که مهم است این است که در کشور ما به اینگونه موضوعات کمتر پرداخته و رسیدگی شده است. به اکثر پارک ها و زمین های بازی که سر بزنیم خواهیم دید که اصول خاصی حاکم نبوده و به لحاظ ایمنی خانواده ها در بیشترین سطوح استرس قرار دارند. نبود کفپوش های مناسب (چه به لحاظ متریال مصنوعی و چه به لحاظ متریال طبیعی مانند چمن) کمبود وسایل بازی استاندارد، کمبود سرویس های بهداشتی، کمبود خدمات رفاهی، کمبود فضاهای انتظار والدین، نبود روشنایی مناسب و ... از جمله مشکلات مهم در فضاهای بازی کودکان است. به طور کلی در برنامه ریزی شهری امروز به کودکان توجه خاصی نشده است و شهرها بیشتر متناسب با بزرگسالان ساخته شده اند در صورتی که کودکان امیدهای آینده زندگی در جامعه هستند و رعایت حقوق و انتظاراتی که به لحاظ جسمی و روانی دارند، می بایست در اولویت جامعه باشد و جامعه وظیفه دارد که بستر طبیعی رشد جسمی و ذهنی آن ها را فراهم آورد.

 

 

حال خطاب به فرزندم می گویم:

پسرم مهراد جان

وقتی وارد فضای بازی می شوی آرام بدو، مبادا پایت به کفپوش های نامناسب گیر کند و خدای نکرده زمین بخوری. موقع دویدن حواست باشد که صورتت به خار گل ها برخورد نکند. نمی دانم وقتی گرسنه می شوی خوراکی متناسب با سنت را از کجا تهیه کنم؟ امیدوارم فروشگاه مناسبی باشد تا برایت خوراکی بخرم. پسرم اگر دستهایت و لباست گلی شد کجا باید آن ها را برایت بشویم؟ اگر سرویس بهداشتی نبود و یا کثیف بود چه کار کنم؟ همیشه یک بطری آب همراه داشته باشم؟!

مهرادم، دیگه هوا داره تاریک میشه، نور کم شده و چراغ ها هم به اندازه کافی نیستند که فضا را روشن کنند، بیا برویم. کاش اینقدر روشن بود که تا تاریک شدن هوا بازی می کردی!

امیدوارم نگرانی هایمان به زودی برطرف شود که نه فرزندانمان را در بازی کردن محدود کنیم و نه خودمان دچار استرس شویم.

فاطمه عباسی

  معمار و پژوهشگر

 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید