تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :523

كابوس ناتمام حيات‌وحش

وضعيت باغ‌وحش‌ها و سيرك‌ها بعد از شكار بي‌رويه و غيرمجاز حيوانات مهم‌ترين معضل حيات‌وحش و اصلي‌ترين دغدغه حاميان آن به‌شمار مي‌رود. با وجود آنكه در سال‌هاي اخير، مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست بارها وعده تهيه دستورالعملي استاندارد براي سامان‌دهي اين اماكن را داده‌اند، در ماه‌هاي اخير اخبار زيادي از شرايط اسفناك نگهداري حيوانات در باغ‌وحش‌ها و سيرك‌ها در رسانه‌ها منتشر شده است. يخ زدن پرندگان در باغ پرندگان شيراز به دنبال بارش برف در زمستان گذشته، نگهداري 20 شير در قفسي كوچك و غيراستاندارد در سيرك قشم، شرايط بد نگهداري حيوانات در باغ‌وحش اصفهان، شيوع بيماري‌هاي واگيردار در باغ‌وحش‌ها و مرگ بسياري از حيوانات از جمله چند قلاده شير و... به نگراني فعالان محيط زيست نسبت به شرايط نگهداري حيوانات در باغ‌وحش‌ها و سيرك‌ها دامن زده است. به‌تازگي نيز انتشار تصاوير مربوط باغ‌وحش بابلسر و شرايط نگهداري حيوانات در اين مكان واكنش‌هاي بسياري را با خود به همراه داشته است به‌طوري كه، چند روز پس از انتشار تصاوير، طاهره فضيلت، رئيس اداره حقوقي محيط زيست مازندران با اعلام اين مطلب كه به دستور دادستاني، اين باغ‌وحش تعطيل شده است، گفت: مجوز اين باغ‌وحش كه سه‌ساله بود از پايان سال 1388 منقضي شده بود و ديگر مجوزي براي فعاليت آن از سوي سازمان محيط زيست صادر نشده بود. علاوه بر اخبار ناگوار مربوط به باغ‌وحش بابلسر، به تازگي خبر مربوط به اينكه يك دوره‌گرد كه با نمايش در ديواره مرگ اقدام به سرگرم كردن مردم مي‌كند يك خرس قهوه‌اي را در قفسي به ابعاد 40/1 در 40/1 سانتي‌متر از جنس ورق پانچي حبس كرده و با روشن كردن موتور پرسر و صدا و حركت بر ديواره چوبي موجب ضجه زدن عصبي خرس شده است انتقادات بسياري را متوجه مسئولان سازمان حفاظت از محيط زيست كرده است.

نيمي از باغ‌وحش‌ها مجوز دارند

شرايط اسفناك باغ‌وحش‌ها در كشور درحالي است كه در بسياري از كشورها، باغ‌وحش‌ها به عنوان مكاني تفريحي براي گذران اوقات فراغت شهروندان و توريست‌ها، آشنايي مردم به‌ويژه كودكان با حيوانات و منبعي براي كسب سود و درآمد براي صاحبان باغ‌وحش‌ها مورد توجه مسئولان شهري قرار مي‌گيرد. در ايران اما به دليل بي‌توجهي مسئولان امر به محيط باغ‌وحش‌ها و ناتواني مالي صاحبان اين اماكن از تامين نيازهاي اوليه حيوانات، شرايط نگهداري حيوانات در اين امكان بسيار وخيم است به‌طوري كه به عقيده كارشناسان محيط زيست، باغ‌وحش‌هاي ايران مانند زندان‌هايي هستند كه در آن حيوانات محكوم به افسردگي‌اند. واقعيت اين است كه حيوانات وحش در باغ‌وحش‌ها پشت ميله‎‌هاي قفس در انتظار مرگ به‌سر مي‌برند. بنا بر آخرين اخبار موجود در حال حاضر، در سراسر كشور 70‌باغ‌وحش، باغ پرندگان و مراكز نگهداري وجود دارد كه از اين تعداد فقط 37 مركز داراي مجوز فعاليت هستند. از 70 باغ‌وحش، باغ پرندگان و مراكز نگهداري، 27 واحد باغ‌وحش، 23 واحد باغ پرندگان و بقيه مراكز نگهداري حيوانات است. از اين تعداد باغ‌وحش، باغ پرندگان و مراكز نگهداري حيوانات فقط 37 واحد موافقت اصولي و پروانه بهره‌برداري دارند كه 18مركز باغ‌وحش و باغ پرندگان و بقيه مراكز نگهداري هستند. 

 حيوانات قرباني بي‌توجهي افكار عمومي

براي نخستين‌بار در جهان غرب پس از رنسانس، همراه با صنعتي شدن جهان، در سال 1822 ميلادي قانوني براي حمايت از حيوانات در پارلمان انگلستان به تصويب رسيد. اين قانون در سال 1911 تكميل گرديد و بعدها در كشور‌هايي مانند آلمان، آمريكا، اسپانيا، بلژيك، دانمارك و برخي ديگر از كشورها قوانيني نظير آن تدوين و تصويب شد و به مرور تبصره‌هايي بر آن افزوده شد. در ايران اما تا به‌حال قانون مشخصي براي حمايت از حقوق حيوانات به تصويب نرسيده است. به عقيده برخي از كارشناسان محيط زيست، خلأهاي قانوني مربوط به حمايت از حيوانات موجب شده است تا در سال‌هاي اخير شرايط نگهداري اين حيوانات بسيار ناگوار و وخيم باشد. ضمن اينكه، بي‌توجهي افكار عمومي به وضعيت باغ‌وحش‌ها و عملكرد ضعيف سازمان‌هاي مردم‌نهاد حوزه محيط زيست و حيوانات موجب شد تا در اين سال‌ها شاهد بسياري از اخبار ناگوار درباره مرگ  يا آزار حيوانات باشيم. 

 چه كسي متولي حيوانات است؟!

محمدرضا فاطمي، كارشناس محيط زيست در گفت‌وگو با آرمان با تاكيد بر فعاليت سازمان‌هاي حمايت از حيوانات در بسياري از كشورها مي‌گويد: واقعيت اين است كه علاوه بر مشكلات قانوني و فقدان قانون جامع و به دنبال آن نظارت سازمان‌هاي مسئول مانند سازمان حفاظت محيط زيست، يكي از مشكلات عمده ما عدم شكل‌گيري سازمان‌هاي مردم‌نهاد در حوزه حمايت از حقوق حيوانات است. به‌طوري كه در حال حاضر تنها انجمن ديده‌بان حقوق حيوانات با وجود محدوديت‌هاي بسيار به تنهايي و تا آنجا كه ممكن باشد از حقوق حيوانات حمايت مي‌كند. به‌طور حتم، اين ميزان از حمايت اصلاً كافي نيست. او در ادامه تصريح مي‌كند: به نظر من، مشكل اصلي ما در حوزه حمايت از حيوانات فقدان قوانين لازم و عدم نظارت سازمان‌هاي مسئول است. واقعيت اين است كه سازمان محيط زيست با آنكه بارها وعده حمايت از باغ‌وحش‌ها و نظارت بر فعاليت‌هاي آنان را داد تا به حال هيچ اقدام عملي در اين زمينه صورت نگرفته است. مويد حسيني صدر، عضو فراكسيون محيط زيست مجلس اما با رد ادعاي عدم تصويب قوانين براي حمايت از حقوق حيوانات در گفت‌وگو با آرمان عنوان مي‌كند: ما در حوزه نظارت بر وضعيت باغ‌وحش‌ها و مشكلاتي كه حيوانات دارند، نياز به تصويب قوانين نداريم. اين وظيفه سازمان حفاظت محيط زيست است تا آنجا كه امكان دارد دايره نظارت خود در اين زمينه را گسترش دهد. چرا كه اين سازمان در صورت مشاهده هر گونه تخلف مي‌تواند راساً وارد عمل شود. او همچنين اظهار مي‌كند: من قبول دارم كه شرايط باغ‌وحش‌ها در كشور شرايط نرمالي نيست. حيوانات از نظر وضعيت تغذيه، آب و هوا و حتي مكان نگهداري در مضيقه هستند كه اين مساله جان آنان را به خطر مي‌اندازد. حسيني‌صدر ادامه تصريح مي‌كند: به نظر من، مهم‌تر از جان حيوانات، تصوير رقت‌انگيز حيوانات مريض كه در حال جان كندن هستند به‌طور حتم تاثير بسيار منفي بر ذهن بازديد‌كنندگان به ويژه كودكان دارد. او يادآوري مي‌كند: زماني كه شرايط براي نگهداري حيوانات در باغ‌وحش‌ها مهيا نيست دليلي ندارد كه سازمان حفاظت محيط زيست مجوز صادر كند. صدور مجوز تحت اين شرايط معنايي جز آزار حيوانات ندارد. اميرحسين داداشي، رئيس اداره هماهنگي و سامان دهي امور مناطق سازمان حفاظت محيط زيست در واكنش به انتقادها به عملكرد اين سازمان در حوزه باغ‌وحش‌ها در گفت‌وگو با آرمان مي‌گويد: برخلاف تصور برخي، مشكل ما ضعف قانون نيست بلكه ضعف مجريان قانون است. او در ادامه مطرح مي‌كند: سازمان حفاظت محيط زيست تا آنجا كه بتواند در بحث نظارت فعاليت مي‌كند و باغ‌وحش‌هاي متخلف را به مقامات قضايي معرفي مي‌كند اما زماني كه پرونده به دادگاه مي‌رود، هر يك از قضات برداشت خود را دارند. او با اشاره به باغ‌وحش بابلسر، تصريح مي‌كند: ما اين باغ‌وحش را در گذشته به مقامات قضايي معرفي كرديم و براي مدتي هم اين مكان تعطيل شد. اما مسئولان باغ‌وحش با رفع يك سري مشكلات توانستند دوباره به فعاليت خود ادامه دهند. داداشي همچنين خاطرنشان مي‌كند: ما بحث نظارتي خود را تا آنجا كه مي‌توانيم انجام مي‌دهيم اما يكي از بزرگ‌ترين مشكلات ما درحال حاضر تعريفي است كه از دام در قانون نظام جامع دامپروري ارائه مي‌شود، هست. طبق تعريف و قوانين اين سازمان، در بسياري از موارد به جاي آنكه محيط زيست مجوز فعاليت اماكني مانند باغ پرندگان را صادر كند، مجوز از سوي جهاد صادر مي‌شود. اتفاقي كه در باغ پرندگان شيراز افتاد كه پس از يخ زدن حيوانات مقصر سازمان حفاظت از محيط زيست شناخته شد. در صورتي كه مجوز را ما صادر نكرده بوديم و مسئوليتي در‌اين رابطه نداشتيم.
 
ميمنت گلشني -  به نقل از روزنامه آرمان فردا
موضوعات مرتبط : محیط زیست    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید