تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :951

معماران بنای موزه ای بسازند

Untitled Documentمعماران بنای موزه ای بسازند گفت و گو با كارشناسان به مناسبت روز ملی موزه و میراث فرهنگی نویسنده: نرگس محمدی

موزه ها همواره مكان هایی برای نگهداری و معرفی تاریخ، فرهنگ و اجتماع گذشته هستند، اما این كه در دوران معاصر فرهنگ، تاریخ و تمدن گذشته بشری چگونه و به چه شكل به مخاطب دوران معاصر معرفی شود نیز قابل توجه است. آیا به صرف این كه تنها تعدادی از اشیای كشف شده در كاوش های باستان شناسی در دل یك ساختمان و در ویترینی به مخاطب معرفی شود، می توان به داشتن موزه و هنر و دانش موزه داری افتخار كرد؟!

امروزه آثار تاریخی بسیاری در ایران به عنوان بهشتی از اشیای تاریخی وجود دارد كه بسیاری از مردم ایران و حتی جهان فرصت دیدن آنها را به دلیل فضاهای محدود موزه نداشته اند. شاید تنها بتوان گفت كه در روز جهانی موزه آن هم به دلیل رایگان كردن موزه های سراسر كشور است كه مردم اندك زمانی برای تماشای گذشته خود می گذارند.

این در حالی است كه در اقصی نقاط جهان موزه ها مكانی فراموش شده یا ساكت نبوده و در برنامه های تفریحی، اردویی، تحقیقاتی و... فعالیت می كنند. به عنوان مثال با كرایه دادن موزه به مردم، ارگان ها و مشاغل آزاد برای برگزاری مراسم و برنامه ها، موزه ها در متن شهر و زندگی مردم حضور دارند.

كارشناسان معماری بر این باورند كه یكی از دلایل عدم تمایل ایرانیان برای رفتن به موزه طراحی ساختمان و طراحی داخلی بنای موزه های موجود در كشور است. آنها بر این باور هستند كه ساختمان اغلب موزه های كشور برای موزه ساخته نشده و پیش از آن كه آن ساختمان تبدیل به موزه شود، كاربری دیگری داشته است. در حالی كه معماران معاصر معتقدند فضا و معماری موزه ها باید به گونه ای باشد كه به حس جست و جوی ناشناخته ها و علاقه به تجربه غیر معمول مراجعه كنندگان به آن فضا، پاسخ دهد.

معماری، گزینه ای برای جذب گردشگر به سمت موزه ها

علیرضا قهاریمعمار و رئیس انجمن مفاخر معماری ایران درباره معماری موزه ها می گوید: «معماری موزه ها خود می تواند جاذبه ای گردشگری و فراخواندن مردم برای تماشای تاریخ كشور باشد. اما امروزه مشاهده می كنیم كه تنها چند موزه در دنیا بوده كه مردم همواره راغب به تماشای آن هستند و اكثر موزه های دنیا خالی از گردشگر است.»

او معتقد است، حتی گاه فضاها و معماری موزه ها به اندازه ای بد و نامناسب است كه پژوهشگران و مورخان نیزبرای تحقیق و پژوهش رغبتی به حضور در این موزه ها ندارند.

این معمار با بیان این كه معماری یكی از گزینه های مناسب برای جذب گردشگر است، می گوید: «در سال جاری شعار ایكوم عملكرد موزه ها برای جذب مخاطب است و به زعم من یكی از این كاركردها می تواند معماری تعریف شود.

موزه ها با الهام از معماری معاصر ساخته شوند

قهاری با انتقاد از این كه در ایران كه مهد تاریخ و میراث است، اما به اندازه شهرهایمان نیز موزه نداریم، بیان می كند:« در ایران تعدادی موزه از زمان های گذشته با همكاری معماران ساخته شده است. اما امروزه شاهد كمبود موزه برای نمایش آثار تاریخی هستیم و به زعم من با كمك گرفتن از معماران قطعاً می توانیم شاهكارهایی را در این حوزه همانند آثارمان به دنیا معرفی كنیم.»

رئیس انجمن مفاخر معماری ایران درباره ساخت موزه ها با الهام از معماری معاصر می گوید: قطعاً اگر قرار است در هزاره جدید موزه ای ساخته شود باید با الهام از معماری معاصر باشد و ضرورتی ندارد كه بنای موزه همانند آثارش قدیمی و بخشی از معماری گذشته باشد. الهام گیری از معماری معاصر در ساخت موزه و همچنین نمایش آثار تاریخی خود می تواند تلفیقی مناسب برای جذب گردشگر باشد.

حمید رضا ناصر نصیر، كارشناس معماری در این زمینه توضیح می دهد: ساختمان موزه بین انواع بنا ها و آثار مختلف معماری با توجه به آن كه معمار در طراحی اثر خود باید به فرهنگ، تمدن گذشته و مفاهیم انتزاعی توجه داشته باشد، مفهوم گرا ن ترین پروژه معماری را با خود یدك می كشد كه معنا و محتوای اصلی آن دغدغه طراح است؛ چرا كه موزه ها مجموعه هایی برای ارتباط برقرار كردن مخاطب امروزی با دنیای گذشته است. موزه های ما علاوه بر آن كه بسیار اندك و مهجور بوده اند بجز برخی موارد استثنایی نتوانسته اند با مخاطب ارتباط برقرار كنند. این در حالی است كه موزه های دنیا در دوران معاصر فعالیت های خود را در خصوص نحوه ارتباط با مخاطب گسترده كرده اند.

موزه، گالری صرف نیست

او با بیان این كه موزه ها صرفاً گالری هایی برای تماشای اشیا نبوده و در موزه های دنیا از تكنیك های مختلفی چون مولتی مدیا برای معرفی اشیا استفاده می شود، می گوید: یك موزه نه تنها باید هماهنگ با اهداف، كیفیت و نوع آثار نمایشی باشد بلكه باید با توجه به پاره ای از ملاحظات اقتصادی و اجتماعی طرح ریزی شود. برای نمونه بی مناسبت نیست كه در برآوردهای اولیه منابع مالی كه می توان بر آن تكیه داشت روی طبیعت ساكنان محلی، تمایل پیشرفت آنها طبق آمار و سهم هر گروهی كه جذب هر یك از فعالیت های موزه ای شده اند، حساب كرد. در حقیقت موزه مشتمل بر امكانات بسیاری است و طراحی كه ماموریت ساخت آن را بر عهده دارد قبل از همه برای خود علاوه بر ساخت ماهیت ویژه موزه ای باید عامل مكمل پیشرفت و اهدافی كه می توان در رابطه با آن پیش بینی كرد را نیز مشخص كند.

به اعتقاد ناصر نصیر، موزه یكی از اصلی ترین اعضای خانواده معماری در شهر بوده و نشان دهنده سمبل و حیات تاریخی شهروندان به حساب می آید. بنابراین معمار در طراحی بنا باید به تمامی جنبه ها توجه داشته باشد و سپس به كالبد معنا و مفهوم ببخشد. نكته ای كه هم اكنون در ساختمان های موزه ای ایران دیده نمی شود و شاید بتوان گفت كه موزه هنر های معاصر و موزه سفال و آبگینه از این لحاظ بهترین نمونه های معماری ساختمان موزه ای هستند.

او نظر خود را درباره ساختمان موزه ملی كه مهمترین موزه كشور به حساب می آید این گونه بیان می كند: طراحی ساختمان موزه ملی در دوره و زمان خود یك طراحی فوق العاده بوده و با توجه به آن كه ورودی موزه تمثیلی از طاق كسری است جلوه شهری خاصی دارد اما در دنیای معاصر دیگر چنین طراحی هایی با این شكل و شمایل معنا و مفهومی ندارد.

این كارشناس معماری با بیان این كه سازمان میراث فرهنگی طراحی موزه های جدید منطقه ای را با معماری متفاوتی شروع كرده است، می گوید: «جنبش هنر پیشرو در خصوص ساخت موزه هایی با رویكرد جدید در دنیا به وجود آمده و ایران با توجه به میراث فرهنگی غنی خود باید در طراحی موزه های خود تجدید نظر كرده و از تبدیل ساختمان هایی كه كاربری موزه ای ندارند به محلی برای نمایش آثار مكشوفه كاوش های باستان شناسی جلوگیری كند.»

موزه مكانی برای پیدا كردن هویت

شهریار قدیمی از اعضای انجمن مفاخر معماری نیز درباره معماری و طراحی موزه ها می گوید: « موزه مكانی برای پیدا كردن هویت است اما تعداد موزه های استاندارد كشور ما با وجود آن كه یكی از كشور های صاحب تاریخ و تمدن طولانی به حساب می آید كمتر از تعداد انگشتان یك دست است. به عنوان مثال موزه ملی كشور كه از جمله موزه هایی است كه مهمترین آثار تاریخی كشور در انبار های آن نگهداری می شود و حتی گنجایش و ظرفیت آثار مكشوفه را نداشته چگونه می تواند هویت و تمدن گذشته را به نسل امروزی معرفی كند.همچنین معمار باید تغییرات در آینده را مورد توجه قرار دهد اگر معماری كه موزه ای را طراحی می كند، برای سهولت تطابق طرحش با ابداعات، پیشرفت ها و امكانات عملی و زیبایی جدید مجاز به اقدام باشد كار او معتبر تر و با دوام تر خواهد بود.

معماری موزه، اشیاء را تحت الشعاع قرار ندهد

باید به این موضوع اشاره كرد كه معماری موزه از 2 بخش معماری داخلی و معماری خارجی تشكیل شده است. كارشناسان معتقدند در هر 2 بخش، معماری موزه نباید به گونه ای باشد كه مخاطب جذب معماری بنا شود.

روزنامه ایران، شماره 5079 به تاریخ 27 اردیبهشت 1391، صفحه 20 (میراث فرهنگی)

موضوعات مرتبط : معماری موزه    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید