تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :609

مناسب‌سازی 20 درصدی فضاهای شهری

در تدوین قانون جامع حمایت از حقوق معلولان که در سال 83 تصویب شد قرار بود کلیه وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و مؤسسات و شرکت‌های دولتی و نهادهای عمومی در طراحی، تولید و احداث ساختمان‌ها و اماکن عمومی و معابر و وسایل خدماتی به نحوی عمل کنند که امکان دسترسی و بهره‌مندی از آنها برای معلولان همچون افراد عادی وجودداشته باشد اما تاکنون زیر 20 درصد از فضاها مناسب‌سازی شده است. مناسب سازی فضاهای شهری برای معلولان درمورد مکان‌هایی که قرار است ساخته شود در این طرح موفقیت‌آمیز نبود.
در بحث ایجاد مسکن برای این افراد به این مسئله توجه لازم صورت نپذیرفت و ما در پروژه مسکن مهر، شاهد ساخته شدن تعداد زیادی واحد مسکونی و اختصاص آن به معلولان بودیم بی‌آنکه در این ساخت‌وسازها به این نکات توجه شود. برای مثال آسانسورهایی که برای این افراد در نظر گرفته شده با آسانسورهای معمولی فرق دارد و باید بتواند ظرفیت بار بیشتری را برای فردی که به طور مثال با ویلچر حرکت می‌کند داشته باشد و همچنین مسیرهای عبور و مرور ویژه‌ای به این افراد اختصاص یابد تا برای عبور از سطح معابر دچار مشکل نشوند.
اکنون با گذشت زمانی نزدیک به 10‌سال از تدوین این قانون و ابلاغ آن به تمامی دستگاه‌های مربوطه فقط تا حدود 20 درصد شاهد رعایت این اصول به ویژه در فضاهای شهری بوده‌ایم. این مناسب‌سازی و استانداردسازی‌ها یک مزیت نیست که به این افراد تعلق می‌گیرد بلکه حق قانونی آنهاست که بتوانند مانند همه افراد جامعه در سطح شهرها تردد کنند و معلولیت، بهانه محرومیت این افراد از حقوق انسانی اولیه‌شان نشود.
مناسب‌سازی فضاهای شهری برای معلولان در دو جنبه فیزیکی و دسترسی‌پذیری مطرح است. در بحث مناسب‌سازی فیزیکی به استانداردهای فنی و ضرورت حضور ناظرین و نظارت بر طرح‌های عمرانی توجه می‌شود اما دسترسی‌پذیری به این معناست که همه افراد بتوانند از امکانات موجود در شهرها به یک اندازه استفاده کنند و این دسترسی‌پذیری فقط به معلولان اختصاص ندارد بلکه سالمندان و کودکان نیز از مزایای این طرح استفاده می‌کنند. طرح مناسب‌سازی فضاها برای معلولان پس از اینکه در قالب یک ماده در قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب در سال 1383 گنجانده شد در سال 1387 مصوبه نظارت بر کیفیت زندگی معلولان در شهرها و بهبود فضای شهری بار دیگر در شورای اسلامی شهر تهران مطرح شد و یک ستاد نیمه‌فعال به این منظور تشکیل شد.
از سوی دیگر، تصویب پیوستن کشورمان به کنوانسیون جهانی دفاع از حقوق معلولان سازمان‌ملل در سال 1388 گامی بزرگ برای تضمين مشارکت همه‌جانبه معلولان در فعاليت‌های فرهنگی، سياسی، اجتماعی و اقتصادی است، زیرا قانون حمایت از حقوق معلولین در کشورمان بیشتر جنبه رفاهی داشته و مسائل اجتماعی و مشکلات محیطی افراد معلول دراین قانون مورد سهل‌انگاری قرار گرفته است درحالی که در کنوانسیون جهانی سازمان ملل توجه همه‌جانبه مردم و گروه‌های مرجع و مشکلات این افراد ضروری است. اين کنوانسيون از جمله از کشورهای عضو می‌خواهد که اقدامات لازم را برای بهره‌مندی روزافزون افراد معلول از استانداردهای مناسب زندگی و حمايت‌های اجتماعی به عمل آورند مانند برخورداری افراد معلول و خانواده‌های آنان از بيمه که بايد از محل بودجه دولت تامين شود. بر اين اساس، افراد دارای معلوليت حق برخورداری برابر و کامل از حقوق انسانی و همين‌طور کرامت و عدالت اجتماعی را دارند.  
این به‌طور کلی مسائل و مشکلات معلولین جسمی و حرکتی در استفاده از شبکه‌های ارتباطی را می‌توان در سه دسته کلی قرار داد: دسته اول مسائل و مشکلات معلولین در استفاده از پیاده‌رو و سواره‌رو است که عرض کم پیاده‌رو، تنوع مصالح و استفاده از مصالح نامناسب در پیاده‌رو، شیب طولی و عرضی و لغزندگی پیاده‌رو، پستی و بلندی پیاده‌رو و وجود موانع در پیاده‌رو از جمله مشکلات جدی در این زمینه است.
از سوی دیگر فقدان رمپ مناسب، وجود مانع بین پیاده‌رو و سواره‌رو و عدم وجود پل، نامناسب بودن پل، عدم وجود خط‌ کشی عابر پیاده، پیوستگی جدول به پیاه‌رو و جوی آب، نداشتن مشخصه حسی برای نابینایان ازجمله مشکلات معلولان در استفاده از پل‌های ارتباطی است.شهرداری در کنار سازمان بهزیستی متولی اصلی اجرای این طرح پس از تصویب آن از آغاز تا امروز بوده است و سازمان نظام مهندسی کشور با تبیین ضوابط نظارت بر امور فنی به این دو نهاد کمک می‌رساند، اما پس از اینکه مصوبه مناسب‌سازی فضاها در شورای شهر مطرح شد شهرداری مجری اصلی ایجاد این فضاها یا بهبود آنها بوده است. لازم است تیم ویژه مهندسی برای این طرح درنظر گرفته شود تا سیمای شهر با سلیقه‌های مختلف و به دور از نقشه‌های توسعه شهری با این اقدام نازیبا نشود.
در تمام دنیا شهرداری‌ها بر این امر نظارت دارند و در اکثر 40 کشوری که قانون حمایت از معلولان را اجرا می‌کنند این فضاسازی‌ها صورت پذیرفته است.در ایران با توجه به اینکه در ده سال پیش این طرح مطرح شد هنوز در مهندسی و نحوه ساخت معابر و ساختمان‌هایی که از گذشته وجود داشته است تغییری ایجاد نشده زیرا تغییر در برخی از این ساختمان‌ها به‌ویژه معابر و پیاده روها مستلزم بازنگری در نقشه ساخت و بازسازی مجدد می‌باشد که با توجه به هزینه‌بربودن هنوز چندان به آن توجه نشده است اما در مورد مکان‌ها و به ویژه خیابانهای جدید این مساله تاحدودی رعایت شده است و این 20 درصدپیشرفت تاحدودی مربوط به همین مکان‌هاست درحالی که در زمینه تجهیز ادارات دولتی تا حدودی موفقیت‌آمیز بوده‌است هنوز در برخی موارد کار کارشناسی صورت نپذیرفته است.
برای مثال در بحث مترو و وسایل حمل‌ونقل عمومی با وجود اینکه ما به مدد پیشرفت تکنولوژی شاهد ورود خودروهای ویژه این افراد هستیم باید برای تردد این افراد در مترو‌ها و اتوبوس‌ها و ایجاد مسیر مناسب برای سوار و پیاده شدن این افراد نیز تدابیری اندیشیده شود که امیدواریم بازنگری این قانون در کنار قانون‌های جهانی موثر باشد. 
علی صابری
به نقل از روزنامه آرمان
 


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید