تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :709

میراث‌فرهنگی در زمان احمدی‌نژاد مصدوم شده بود

آرمان- محمدجواد صابری: چندی پیش شهر سوخته در یونسکو ثبت جهانی شد. میراث‌فرهنگی یکی از حوزه‌هایی است که با چالش‌های بزرگی رو به روست و این وضعیت در هشت سال دولت‌های احمدی نژاد نه تنها بهبود نیافت بلکه به گفته بسیاری این سازمان حیاط خلوت دولت شده بود. کار تا جایی پیش رفت که مسعود سلطانی‌فر، رئیس کنونی سازمان میراث‌فرهنگی، پس از روی کار آمدن گفت که ویرانه تحویل گرفته است. همچنین مهدی حجت، قائم‌مقام سابق سازمان میراث‌فرهنگی نیز گفته بود که زمان احمدی‌نژاد در سازمان میراث‌فرهنگی سیل آمد. درحالی که اخباری مبنی رسیدگی به عملکرد روسای پیشین سازمان میراث‌فرهنگی منتشر شده است، مهدی حجت در گفت‌وگو با آرمان درباره وضعیت نامساعد آثار ملی، لزوم اصلاح جایگاه حقوقی سازمان میراث‌فرهنگی و اجرایی نشدن قانون سخن می‌گوید.
 به‌تازگی شهر سوخته در یونسکو ثبت جهانی شده است، این اتفاق را چطور ارزیابی می‌کنید؟
ثبت جهانی کاری که برای ما می‌کند این است که آثار کشور ما را در شرایطی قرار می‌دهد که مردم دنیا از آن باخبر شوند. در یونسکو  کتابچه‌ای چاپ می‌شود که در آن فهرست آثاری که ثبت جهانی شده‌اند گاهی با یک تصویر چاپ می‌شود. البته آژانس‌های مسافرتی در سراسر جهان نیز نسبت به اینکه در هر کشور چند اثر تاریخی با ثبت جهانی وجود دارد، آن کشور را تبلیغ می‌کنند. برای مثال اگر توریستی بخواهد زمانی را در ایران سپری کند ارزش بیشتری برای او دارد که آثار بیشتری را ببیند که ثبت جهانی شده است. با این اقدام شرایط شناسایی برای کسانی که اهل سفر هستند فراهم می‌شود.  در واقع، برای این افراد هر اقدامی در سطح جهانی له یا علیه ایران انجام شود تاثیرگذار است.
 عملکرد کشور ما در این زمینه چطور بوده است و چقدر از این امکان استفاده کرده‌ایم؟ 
عملکرد ما یک مشکل اساسی دارد و آن هم این است که ابتدا باید شروع شود به فراهم کردن شرایط حفاظتی مجموع آثار ملی کشور و آنچه در این آثار ملی می‌گنجد آمادگی این را پیدا می‌کند که ثبت جهانی شود. این درحالی است که ما برعکس عمل کرده‌ایم یعنی، مجموعه آثار ملی را در کرمان، شیراز، اصفهان و یزد رها کرده‌ایم، همه تخریب شده‌اند. دنبال این راه افتاده‌ایم که چند اثر را دستمان بگیریم، ثبت جهانی کنیم، افتخار ملی ایجاد کنیم و به مردم بگوییم کاری را انجام داده‌ایم چون جنبه تبلیغاتی دارد. این روش کارکردن بوق را از سر گشادزدن است و اشکال دارد. درحال حاضر وضعیت حفاظتی مربوط به آثار ملی به شدت نگران‌کننده است یعنی، تقریبا در تمام شهرها و روستاها با سرعت بسیاری آثار ملی ما درحال نابودی است، مورد تعارض می‌گیرد و از ثبت خارج می‌شود. البته این مشکل تنها درمورد آثار تاریخی نیست بلکه محوطه‌های تاریخی و سایت‌های باستان شناسی نیز در خطرند، درست نیست که در این شرایط چند تا اثر را دست بگیریم، آنها را در فهرست قرار دهیم، آنها را ثبت کنیم و پز بدهیم. این کار از بین بردن تمام آثار ملی به قیمت ثبت چند اثر است، کار درستی نیست و معمولا باید از مجموعه پرورش تمام مجموعه آثار که در کشور است چند اثر برگزیده انتخاب شود و به‌صورت خودکار ثبت جهانی شود. ثبت جهانی کار خوبی است اما به این نحو که آثار ملی را رها کنیم کار غلطی است.
 این رهاکردن آثار ملی در برخی موارد به دلیل نقص قانونی است، برای مثال مالک خانه‌ای که اثر ملی است بعد از مدتی پولی دریافت نمی‌کند و آن را از ثبت تاریخی خارج می‌کند، یا ساخت‌وسازهای غیرمجاز باعث این کار می‌شود مانند نقش جهان که قرار بود از ثبت جهانی خارج شود.
این موضوعات مباحث مفصلی است. نقص قانونی در ایران در حوزه حفاظت از آثار تاریخی کوچک‌ترین نقص در حوزه حفاظت است نه اولین و بزرگ‌ترین. بی‌مسئولیتی با نقص قانون تفاوت دارد. اینکه باید پول پرداخت شود و رسیدگی صورت گیرد و نمی‌گیرد ناتوانی یک دستگاه است و ربطی به قانون ندارد. اینکه نمی‌توانند از مجلس پول بگیرند نقص قانون نیست. چطور همه ارگان‌ها برای کارشان پول می‌گیرند اما، میراث‌فرهنگی نمی‌تواند پول بگیرد. این ربطی به قانون ندارد. رهاکردن و خراب شدن آثار نقص قانون نیست.
 گفته می‌شود سازمان میراث‌فرهنگی در سال‌های اخیر و به‌ویژه در هشت سال دولت احمدی نژاد حیاط خلوت دولت بوده است، آیا بخشی از مشکلات به این برنمی‌گردد؟
اگر این اصطلاحات باز شود همه چیز مشخص می‌شود. به‌دلیل نوع انتصابات گفته می‌شود که حیاط خلوت دولت بوده است، انتصاباتی که قابل توجیه نیست و هر کسی را خواستند در میراث‌فرهنگی گذاشتند. کسی که در سازمان میراث منصوب می‌شود باید برای جامعه متخصص قابل توجیه باشد. اگر فرد قابل‌توجیهی می‌گذاشتند گفته نمی‌شد که حیاط خلوت دولت بوده است. وقتی غیرقابل توجیه و سلیقه‌ای عمل می‌شود، آن رئیس‌جمهور افرادی را به ‌آن نحو منصوب می‌کند و رئیس‌جمهور بعدی به نحوی دیگر، البته اختیارشان است و می‌توانند. اما، حیاط خلوت وقتی اتفاق می‌افتد که افرادی که در آن پست‌ها قرار می‌گیرند قابل توجیه برای اهل فن نیستند.
 درحال حاضر میراث‌فرهنگی سازمان است، اگر به وزارتخانه تبدیل شود و دیگر در سطح معاون رئیس‌جمهور نباشد پیشرفتی حاصل می‌شود؟
مشکلی که در سازمان است مشکل جایگاه حقوقی هم هست اما، مشکلات مقدم‌تری وجود دارد. توصیه من این نیست که به این بپردازیم اما یک نکته وجود دارد و این آن است که وقتی که رئیس میراث‌فرهنگی کشوری تاریخی مانند ایران معاون رئیس‌جمهور است، پاسخگو نیست و رئیس‌جمهور هم به انتخاب خود می‌تواند او را انتخاب کند. این درحالی است که اگر از کانال مجلس رد شود می‌تواند هم پاسخگو باشد و هم اینکه سلیقه نمایندگان مجلس در این نقش مهم اعمال شود. اینکه آیا این تغییر اولویت دارد یا خیر بحث فنی است. اما من فکر می‌کنم که مقداری هم جایگاه حقوقی سازمان میراث‌فرهنگی باید تثبیت شود. مهم‌تر از آن مساله همجواری غیرتعریف‌شده میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری است که به نحوی کنار هم قرار گرفته‌اند که به یکدیگر مربوط نیستند و هستند و توجیه تشکیلاتی برایشان وجود ندارد.
 زمانی گفتید که در دوران احمدی نژاد در سازمان میراث‌فرهنگی سیل آمد، چه اتفاقاتی افتاده بود؟
همه کارها برعکس انجام شده بود. بعضی موارد به حدی است که نمی‌توانم در سطح جامعه مطرح کنم چون موجب سرخوردگی و کسالت مردم و مسئولان می‌شود. به‌هر حال کارهای بی‌رویه زیادی انجام شد، چند کار خوب هم ممکن بود انجام شده باشد اما، به طور کلی در طول این سال‌ها تمام آنچه یک سازمان را شکل می‌دهد، تشکیلات، پرسنل، روابط حقوقی، عملکرد و بودجه مصدوم شده بود. بودجه کاملا رفته بود و پرسنل از 1800 نفر، هشت‌هزار نفر شد، تشکیلات را با هم ادغام کردند. وضعیت قرار گرفتن پرسنل در داخل ساختار فیزیکی هم مشکل داشت، در هر اتاق پنج نفر بودند و همه چیز به‌هم ریخته بود. هر شخصی آن سازمان را بررسی کند به همین نتیجه که من رسیدم می‌رسد.  

 

به نقل از سایت روزنامه آرمان امروز

موضوعات مرتبط : میراث فرهنگی    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید