تاریخ آخرین ویرایش : چهار شنبه،22-11-1399
تعداد بازدید :73

نگاهی به شهر شهروندمدار و نقش فضای عمومی در شکل گیری آن

در این نوشتار می خواهم به توضیح کوتاهی در خصوص شهر شهروندمدار بپردازم و مختصر توضیحاتی راجع به خصوصیات شهر شهروندمدار ارائه نمایم. ابتدا می بایست با مفهوم شهر آشنا شویم.
مفهوم شهر: شهر منطقه ای است که در آن، زمین، برای خانه سازی، نسبت به سایر عوامل تولید، مخصوصا سرمایه، در مقایسه با نواحی اطراف آن، با شدت بیش تری مورد استفاده قرار می گیرد. از آنجایی که مردم، معمولا در نواحی نزدیک به محل سکونت خود کار می کنند، بنابراین شهر، با دو عامل دیگر، یعنی اشتغال بیش تر و تولید بیش تر کالا و خدمات، نیز توصیف می شود. بطور کلی شهر منطقه ای است که نسبت تولید و سایر عوامل تولید به زمین، در آن بیش تر از نواحی همجوار است.  شهر دارای سیستم های پیچیده برای بهداشت، آب و برق، کاربری زمین، مسکن و حمل و نقل هستند و از سادگی حاکم در روستا دور می باشند. حال در این قسمت به توضیحی در خصوص مفهوم شهروند و سپس به مفاهیم شهروندی و مزایایی که یک شهر شهروندمدار می بایست داشته باشد، اشاره خواهم کرد.
مفهوم شهروند: شهروند موجودی است که دارای هویت فرهنگی و اجتماعی است، دو رکن در خصوص شهروند و جامعه اش وجود دارد: اول اینکه، حفظ و تقویت ارزش ها و دفاع و پاسداری از اصول ارزشی جامعه که از سوی شهروند به رسمیت شناخته شده است و دوم اینکه، حمایت از شهروندان و ارائه امکاناتی جهت رشد شخصیت اجتماعی و فردی شهروندان توسط جامعه.
مفاهیم شهروندی: مفهوم حقوق بشر اغلب در کنار دو مفهوم "حقوق اساسی" و "حقوق شهروندی" مطرح می شود. این سه مفهوم گاه مترادف جانشین یکدیگر به کار می روند اما در تفکیک مفهومی مرزهای ظریفی میان این مفاهیم سه گانه و دلالت موضوعی وجود دارد. می توان گفت حقوق شهروندی آن بخش از حقوق اساسی است که در قانون اساسی هر کشوری "شکل ملی" به خود می گیرد و فقط شامل حال شهروندان همان کشور خاص می شود. بسیاری بر این عقیده اند که قوانین موضوعه هر کشوری تأثیر مستقیم از مفهوم شهروندی و حقوق شهروندی می پذیرد. بعضی شهروندی را در ابعاد اجتماعی، سیاسی و مدنی تقسم بندی می کنند اما به نظر می رسد در دسته بندی کلی می توان شهروندی را در مسئولیت های فردی و اجتماعی شهروندان و همچنین مسئولیت های دولت در قبال شهروندان بررسی کرد.
مزایای یک شهر شهروندمدار:
وجود مدیریت شهری قوی
مشارکت و مسئولیت پذیری شهروندان در کلیه امور شهر
دسترسی آسان به امکانات و خدمات شهری
موارد فوق الذکر سه مورد از بسیار موارد موجود در خصوص مزایای یک شهر شهروندمدار می باشد.
مفهوم مدیریت شهری بسیار جامع است اما بطور کلی نگرش جامع به سیاست ها، برنامه ها و طرح های توسعه شهری و نیز تدوین اهداف یکپارچه اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی در رأس سیاستگذاری و مدیریت شهری قرار می گیرد و می بایست تکنولوژی های نوین روز دنیا را هم مد نظر قرار داد تا به یک معنای جامع تر از مدیریت شهری رسید، که در آن به راحتی مشارکت شهروند و شهر قابل رویت باشد و دیگر، نقصی در زمینه امکانات و خدمات شهری مشهود نباشد.
نقش فضای عمومی در شکل گیری شهر شهروندمدار: مفهوم فضای عمومی در شهر شهروندمدار با عنوان "فضای اجتماعی" مطرح می شود، و همانگونه که از نام آن پیداست می بایست مکانی جهت تبادل اطلاعات و فرهنگ هر شهروند ساکن شهر باشد. به عنوان مثال فضاهایی مانند کتابخانه و پارک ها که بیش ترین میزان حضور شهروندان در خود را دارند، علاوه بر داشتن امکانات لازم می بایست، فضایی گرم و دلنشین و همراه با آرامش جهت حضور افراد باشند، همچنین یکی از عوامل مؤثر در فضاهای عمومی موجود در شهر شهروندمدار "نورپردازی" و روشنایی می باشد که در مطالب پیشین خود توضیحات مفصلی در این زمینه داده ام.
در آخر می نویسم که تحقق به هر یک از موضوعات و مباحث موجود در شهر، نه تنها کار دشواری نیست بلکه به راحتی و مطالعه کامل در زمینه های معماری و شهرسازی می توان به این مهم دست یافت و نکته آن است که به عنوان نمونه مسائل و راهکارهای شهری دیگر کشورها مطالعه و استفاده شود تا بتوانیم یک شهر شهروندمدار رضایت بخش داشته باشیم.

   دکتر فاطمه عباسی
معمار و پژوهشگر     

 

عضو مرتبط : فاطمه عباسی  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید