تاریخ آخرین ویرایش : یکشنبه،26-3-1398
تعداد بازدید :303

واكاوي معماري وتكنولوژي ساخت و حوادث غير مترقبه و در ساختمانهاي آموزشي كشور

 واكاوي معماري وتكنولوژي ساخت و حوادث غير مترقبه و در ساختمانهاي آموزشي  كشور

  وطراحي وساخت  مدارس براي دختران (حلقه گمشده )

مقدمه                                  

اين مقاله درباره  معماري  وتكنولوژي ساخت مدارس با توجه به مطالعات و تجربه اي كه  در امر مدرسه سازي داشته وهمچنين  بازديد ازمدارسي كه در اثر سيل ويا زلزله وساير حوادث غير مترقبه تخريب شده  ويا نياز به تعميرات ( جزيي يا كلي )  دارند بشرح آتي هرچند بطور خلاصه به رشته تحرير در ميايد شايد در لابلاي مطالب موردجديدي باشد كه از قلم صاحب نظران افتاده باشد  .

حوادث غير مترقبه در ساختمانهاي آموزشي گشور  

گفتار اول :

كشورايران  بدليل موقعيت جغرافيايي وشرايط اقليمي هراز گاهي  بلاياي غير مترقبه  ( زلزله-سيل-صاعقه و... ) روبرو  ميشود كه اين حوادث  وبلايا علاوه برواردنمودن خسارات جاني بسيار و موجب ازبين رفتن سرمايه هاي ملي ( تاسيسات روبنايي و زير بنايي ) واراضي كشاورزي ورانش زمين و...  نيز ميگردد .

در مناطق زلزله و يا سيل زده  ويا ساير بلاياي غير مترقبه مشاهده شده كه علاوه بر بناهاي مسكوني واداري  بناهاي آموزشي نيز تخريب ويا دچار خسارات جدي شده اند كه با تخريب ويا صدمه ديدن بناهاي آموزشي منجر به  بلاتكليف ويا از تحصيل بازماندن عده اي از بچه هاي آن ديار گرديده است .

در بازديدي از چند مدرسه  تخريب شده  و يا صدمه ديده در منطقه كرمانشاه  بعمل آمد بنظرميرسد كه در طراحي و برنامه ريزي هرچندكه مطالعات بسيار شده است وليكن بدليل استفاده از نقشه هاي تيپ ونامانوس با شرايط اقليمي وتوپوگرافي محل احداث  ويا عدم بدليل بكار گيري مصالح غير استاندارد و نبود كادر فني متخصص  اجرايي و عدم نظارت دقيق وساير موارد فني ديگر باعث اين پروسه ( صدمه ديدن ويا تخريب مدرسه ) شده است كه در اين راستا پروسه  پيشنها دي هرچند تكراري ( صاحب نظران و متخصصين ومجريان ازآن مطلع هستند ) بشرح زير ارايه ميشود :

پروسه برنامه ريزي و معماري وتكنولوژي ساخت مدارس  :

با توجه به مطالعات چندين ساله دربناهاي آموزشي وهمچنين طراحي يك پروژه پژوهشكده در جنوب كشورداشته  وهمچنين تجربه چندساله اي كه در ساخت فضاهاي آموزشي دارم بنظر ميرسدكه در برخي مدارس ساخته شده مطالعات  لازمه  اقليمي ومعماري و تكنولوژي ساخت مدارس بدليل كمي وقت و...  بطور كامل مد نظر قرار نگرفته است كه  پيشنهاد ميشود جهت طراحي يك مرگز آموزشي مطالب زير پس از بررسي وتاييد ملاك  نظر قرارگيرد   :

1- مطالعات لازم در مورد رشد جمعيت و رشد اقتصادي منطقه .

2- مطالعات جمعيتي منطقه . - مطالعات بالادست وپايين دست ( برنامه جامع منطقه ).

3- مطالعات قومي -  فرهنگي وسياسي  منطقه.

4- بررسي جمعيتي منطقه وتعيين حداكثرظرفيت دانش آموزان .

5- مطالعات جذب تعداد دانش آموزان در منطقه .

6- مطالعات لازم در مورد حداكثرتعداددانش آموز در كلاس طبق استانداردهاي جاري  كشوري .

7-شرايط اقليم ( آب وهوا وباد ودما وريزش باران وبرف  و  ...) محل احداث مدرسه .

8-توپوگرافي محل احداث مدرسه .

9- مطالعات زمين شناسي وژئوتكنيك و مقاومت خاك .

10- مطالعات لازم در مورد زلزله .

11- مطالعات لازم در مورد سيل وسيلابها .

12- مطالعات لازمه در مورد صاعقه و...

13- مطالعات در مورد تامين آب شرب ومصرفي  مدرسه .

14-مطالعات در مورد انرژي- برق-ارتباطات  ( تلفن و...).

15- مطالعات در مورد تامين مصالح استاندارد ( بومي وغير بومي )

16- مطالعات در مورد تامين نيروي كار ( متخصص- غير متخصص )

17- مطالعات دسترسي وراه ها به مدرسه ( شهري يا روستايي ) .

18- عمر مفيد مدرسه از نظر ساخت ( تكنولوژي ساخت ) .

19- مطالعاتلازم جهت نگهداريتاسيسات وساختمان .

20- نظارت وهمكاري با مهندسين مشاور( طراحان و كادر نظارت ) وپيمانكاران در هنگام ساخت مدارس .

وچندين مورد ديگر .

گفتار دوم :  طراحي مدارس براي دختران (حلقه گمشده ) .

خداوند انسان را در گروه مرد وزن آفريده است كه مردان پدران و زنان مادران جامعه ميباشند.

مديران وبرنامه ريزان مملكتي كشوري بايد براي اين دوجنسيت امكانات لازم زندگي ورفاه وتحصيل وكار و.. را فراهم كنند كه متاسفانه  در برخي موارد  بسيار مهم يك جنسيت ( زنان ) فراموش شده است كه در اين قسمت اشاره اي مختصر به يكي از مطالب فراموش شده  حلقه گم شده  يعني طراحي واجراي مدارس دخترانه اشاره اي ميشود .

چرا تاكنون در طراحي مدارس براي دو جنس (پسر ودختر)  فكرويا طرحي مجزا وشاخص و ارايه  نشده است ؟

چگونه است كه در صنعت دوچرخه سازي وبرخي از وسايل ورزشي به اين مقوله فكرشده وليكن در طراحي مدارس  جايگاه  مدارس دخترانه گم شده و مطالعه اي در آن مورد  انجام نشده است .

 متاسفانه جهت تبديل و مشخص نمودن مدارس دخترانه با آويزان كردن پرده اي درچندمتري داخل ورودي بداخل جنسيت ( دخترانه بودن )  مشخص ميشود و يا دو پرده  بفاصله اي آويزان ودر آن فاصله با قراردادن پانلي به موازات  يك تا دو متر داخل ورودي با  يك چرخش دانش آموزان داخل ميشود كه اين مورد  نميتواند كافي بوده واز نظرآموزش مورد تاييد باشد اين مورد اتفاق افتاده  زيرا در مطالعات  برنامه ريزي وطراحي  مدارس دخترانه در نظر گرفته نشده است و فقط يك مدرسه يك جنسيتي  ( پسرانه ) طراحي واجراء ميشودو در زماني تبديل به مدرسه دخترانه ميگردد كه بايد در اين مورد قكر اساسي شود .

 گفتار سوم : گروه بندي مدارس 

با مطالعات انجامي  مشخص گرديد كه مدارس توسط صاحب نظران وميران وكارشناسان مربوطه  از نظر كلي گروه بندي گرديده اند  كه در اين راستا فقط چند گروه تقسيم مدارس را به شرح زير ذكرميگردد :

1-مدارس در شهرها ( بزرگ ويا متوسط ويا كوچك برحسب تعدادكلاس درسي)

2-مدارس در روستاها  ( بزرگ ويا متوسط ويا كوچك برحسب تعدادكلاس درسي)

3- مدارس عشايري  ( بزرگ ويا  متوسط ويا كوچك برحسب كلاس تعداددرسي  )

4-مدارس استثنايي  ( عقب مانده ذهني  يا جسماني ) ويا تيز هوشان .

 

1-مدارس در شهرها ( بزرگ ويا متوسط ويا كوچك برحسب تعدادكلاس درسي)

مدارس از نظر فرم وعملكرد  در شهرها ي كوچك وبزرگ  يكسان بوده و فقط  باتوجه به مقطع تحصيلي ونيازها واستاندارد هاو شرايط اقليمي و مساحت زمين طراحي واجرا ميشود.

 

 2-مدارس در روستاها  ( بزرگ ويا متوسط ويا كوچك برحسب تعدادكلاس درسي)

مدارس از نظر فرم كلي وعملكرد در روستاها كوچك وبزرگ  يكسان بوده و فقط تعداد كلاس هاي مدرسه در روستا ها با توجه به جمعيت روستا متغير است . كه  در برخي مدارس دو كلاسه ويا چهار كلاسه وي... در نظر ميگيرند . 

 

3 - مدارس عشايري .

اين مدارس را ميتوان گفت كه مدارس  فصلي هستند زيرا عشاير كوچ نشينميباشند و در هرفصلي از منطقه اي به منطقه ديگر ميروند .

در برخي از مناطق  عشايري وخاص از كانتينر با تغيراتي بعنوان  كلاس درس و با استقرار چند  كانتيتر بعنوان مدرسه نيز استفاده ميشود كه در اين حالت وظيفه معمار دسترسي  وچينش چند كانتينر وخلق  يك اثر معماري بديع ميباشد  .

 

4- مدارس استثنايي  ( عقب مانده ذهني  يا جسماني )ويا مدارس تيزهوشان .

اين مدارس داراي  مديريت و آموزش خاص ميباشد  ومعماري وساخت آن نياز به ذكر مطالب بسياردارد كه در اين مقاله فقط به نام آنها اكتفا ميشود .

 

نكته مهم : 

مدارس سرمايه هاي ملي كشور بوده وجزو ساختمانهايي نيستندكه هرچندسال تخريب ونوسازي شوند .

عمر مفيدهر مدرسه اي حداقل حدود پنجاه سال پيش بيني ميشود كه با برنامه ريزي  درست واجراي دقيق و بازديدهاي سالانه ومرمت هاي لازمه  ميتوان عمر مفيدمدارس را افزايش داد .

 

برنامه ريزي آموزش وپرورش دانش آموزان  :

آموزش وپرورش دانش آموزان بايد در فضاهاي ايمن ومناسب انجام پذيرد كه اميدوارست  با همت والاي ملت بتوانيم اين امررا به سر منزل برسانيم .

فراموش نكنيم كه در پروسه برنامه ريزي  درسي وآموزشي  سه اصل كلي برقرار است :

1-برنامه ريزي كوتاه مدت ( حداكثر پنج ساله )

اين مورد همانند  ساخت يك بنا وامثال آن ميباشدكه ظرف يك ويا دوسال ساخته ميشود  .

2-برنامه ريزي  ميان مدت . ( حداكثر ده ساله )

اين مورد همانند كشاورزي وغرص درخت وايجاد باغ وبوستان است كه در اين زمان  باغ ويا بوستان محصول ميدهد  .

3- برنامه ريزي بلند مدت . (بيست وپنج ساله ببالا )

در اين برنامه ريزي تعليم وتربيت وانسان سازي مطرح است كه براي  انسان سازي نياز به مربيان ودبيران واستادان برجسته دارد وهمزمان ايمني فضاهاي آموزشي ميباشد كه حاصل زحمات مربيان وآموزگاران و دبيران واستادان در بازه زماني بيست تا بيست وپنج سال يا بيشتر  نمايان ميشودوحاصل آن دانشمندان و متفكران وپزشكان وهنرمندان و... . ميباشند.

 

 مثال :   يك پروژه معماري حاوي سه برنامه ( كوتاه مدت - ميان مدت - بلند مدت )

اگر طراحي پاركي با كتابخانه درون پارك ساخته شود اين پروسه محتوي سه برنامه فوق ميباشد:

اول : ساخت  پارك وكتابخانه وساختمانهاي جنبي آن كه به حدود دوسال زمان نياز دارد وبه بهره برداري ميرسد .

دوم :كاشت درختان وفضاي بوستانهاكه بين پنج تا ده سال به بهره برداري ميرسد.

سوم :  انسان سازي باتوجه به  برنامه آموزشي نياز  به حداقل بيست سال كه ثمرات آموزشي به بهره برداري ميرسد .

بنابراين ميبايست يك فكر ويك  طرح  براي استفاده مجموعه بيست وپنجساله در نظر گرفت .

 

چگونه ميتوان عمر مفيد ساختمانهاي آموزشي را افزايش داد :

( بهداشت درجه اول  ودرمان درجه دوم ) .

   بمنظور تطويل عمر مفيد ساختمانهاي آموزشي در تمام مقاطع نياز است هر ساله بازبيني وبررسي هاي لازمه از نظر ايستايي وساير موارد ساختماني انجام گردد واگر نياز به تعميرات جزيي و ياكلي داشت  انجام پذيرد و همچنين مطالعات لازم جهت بهسازي لرزه اي و در صورت نياز عمليات بهسازي لازمه ساختماني انجام گيرد تا بدينگونه ضمن حفظ ثرمايه هاي ملي مدارس ايمن وپايدار وقابل استفاده خواهيم داشت ودر اين راستا موقعيت مكاني و محلي و جمعيتي نيز حفظ خواهد شد و فرزندان اين سرزمين را در سلامت كامل در فضاهاي ايمن  آموزشي تعليم  داده خواهندشد.

 

خلاصه كلام :

بياييد براي  مطالعات وطراحي وساخت مدارس بيشترارزش واهميت قايل شويم و در صورت امكان از ساخت مدارس تيپ استفاده نكنيم .

براي مدرسه در هر منطقه اي پروسه مناسب برنامه ريزي و معماري وتكنولوژي ساخت مدارس  را بكار بريم .و براي طراحي وساخت مدارس بيشترارزش واهميت قايل شويم و در صورتامكان از ساخت مدارس تيپ استفاده نكنيم .

براي مدرسه در هر منطقه اي پروسه مناسب برنامه ريزي و معماري وتكنولوژي ساخت مدارس  را بكار بريم .

دانش آموزان در تمام مناطق ايران  را همچون فرزندان خود بدانيم و فضاهاي آموزشي احداثي را پس از ساخت باميد خود رها نكنيم .

 

باميد روزي كه دانش آموز بدون كلاس درس نداشته باشيم .

 

بيژن علي آيادي 

 

 

عضو مرتبط : بیژن علی آبادی  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید