تاریخ آخرین ویرایش : چهار شنبه،1-11-1399
تعداد بازدید :159

يادي از يك معمار فقيد ايراني

معماران ايران را بهتر  بشناسيم .
در يكي از دانشكده معماري دانشگاه هاي ايران تدريس مي كردم خوشحال بودم كه ضمن تدريس  دروس معماري  دانشجويان  را با فرهنگ وهنرومعماري قديم وجديد و همچنين معماران مطرح ايران  ( از سالهاي 1310 تاكنون  ) آشنا مي كنم .  
 در يكي از جلسات تدريس از دانشجويان خواستم كه تحقيقي در مورد معماران مطرح ايران نموده  ويكي از انان را انتخاب وكارهاي معماري آن معماررا مورد مطالعه قراردهند كه در كمال تعجب  بيش از نيمي از دانشجويان نتوانسته  بدليل عدم شناخت از معماران ايران در اين مورد تحقيق نمايند و  به گفته بيشتر دانشجويان  معماران بنام ايراني نمي شناخته تا تحقيق در مورد آن معماران انجام دهد كه در اين راستا وظيفه خوددانسته كه در فرصت هاي مناسب در كلاس ضمن معرفي معماران بنام ايراني برخي ازآثارشان را نيز براي دانشجويان بازگونموده وآنان را جهت مطا لعه  وتحقيق  بيشتر در مورد  كارهاي آن معمار مطرح ايراني علاقه مند نمايم كه در اين راستا عده اي از دانشجويان  مشتاقانه تحقيقي در اين باره انجام داده وعده ديگر هيچگونه اقدامي انجام ندادند از اين رو نام چند معمار مطرح را ذكر نمودم تا دانشجويان  با شناخت وا شتاق به تحقيق در باره آنان بپردازند وهمچنين ازدانشجويان خواسنه شد  كه از ساختمانهاي مطرح در تهران يا شهرستان بازديد و نام ساختمان ومحل احداث را ذكر نمايند كه دانشجويان فقط نام چند معمار مطرح ايران را ذكرنموده و اطلاعي چندان از كارهايشان نداشتند از اين رو در برخي جلسات  ازمعماران مطرح  ايراني وكارهايشان را براي دانشجويان بصورت چكيده بيان مي نمودم كه يكي از معماران بنام ايراني مرحوم  يوسف شريعت زاده  كه كارهاي معماري او را بيشتر مردم ديده وكمتر كسي نام  معمار را مي دانند را باتوجه به  مقاله اي كه به زندگي نامه وكارهاي  يك معمار مطرح ايراني  بنام آقاي يوسف  شريعت زاده  معمار( فقيد ) كه در نشريه پيام ساختمان مورخ 15 مهر ماه 1391به چاپ رسيده بود  اختصاص داده ام كه سعي نموده كه با حفظ امانت داري نسبت به  شرح در كلاس و درج مفاله اقدام نمايم.  
زندگي نامه يوسف شريعت زاده                                                                                                                
 يوسف شريعت زاده  معمار ايراني و از پيشگامان معماري معاصر ايران در سال 1309 شمسي در تبريز متولد شد.وي تحصيلات عالي خود را در دانشكده هنر هاي زيباي دانشگاه تهران گذراند ودر سال 1342 از اين دانشكده فارغ التحصيل گرديد .
كارهاي  حرفه اي معمار
اين معمار باتيم فني ومعماري خود نسبت به طراحي بيمارستان ژاندارمري ( نيروي انتظامي فعل) در خيابان ولي عصر و ساختمان ساختمان مركزي وزارت كار  و تامين اجتماعي در خيابان آزادي وتعدادي از بيمارستان ها از جمله بيمارستان 300 تخت خوابي اصفهان وتعداد زيادي واحدهاي مسكوني را طراحي نمود  .
در سال 1350دور تازه اي از فعاليت هاي خود را باميرحيدر‌‌‌(معمار) يك تيم  معماري تشكيل داده و  بنام مهندسان مشاور بنيان (پيرراز ) كه از سال 1350 تا 1357 به مجتمع دانشگاه شهيد باهنر كرمان ساختمان صنايع غذايي نيشاپور  وساختمان شماره 2 وزارت نفت و بسيار كارهاي ديگر را برشمرد آخرين طراحي كه تيم معماري  (مير حيدرو شريعت زاده) انجام گرديد ساختمان كتابخانه ملي ايران است . شريعت زاده معمار  در سال 1380 درگذشت .                                                                                                                                                         
سبك معماري شريعت زاده                       
در كارهاي شريعت زاده تقليد از سبك هاي معماري ديگر به چشم نمي خورد وفرم واحجام طرح هاي او به تبعيت از تحقيق ومطالعه وشناخت دقيق نسيازهاي فضا شكل گرفته است .    
او در باره خود مي گويد من فرم دهنده نيستم فرم يابنده هستم .
مير حيدر (شريك شريعت زاده ) كه خود از معماران معروف  ايران ميباشد در باره ( شريعت زاده) ميگويد : انساني مقتدر /راستگو /حق جو / وبي نياز بودكه اين صفات سبب شده بود كه او براي طراحي يك اثر فرم دهنده وفرم يابنده نباشد .
او ابتدا با مطالعه وتحقيق ومذاكره / بايد ها ونبايد ها / معيار طراحي  وبرنامه ريزي طرح و... را با وسواس بسيار شناسايي وسپس محدوديت ها را براي خود مشخص مي كرد  وبا قدرت وبدون ترس به جنگ آنها مي رفت از سوي ديگر در حين طراحي فرم وفضا هم محدوديت ها وامكانات را براي خود مشخص ميكرد. از سوي ديگر  در حين طراحي فرم وفضا ومحدوديت ها وامكانات طراحي را ملحوظ مي نمود وبقول فرانكرايت آنهارا رفيق خود ميدانست .   
بنا به گفته شريك اش (مير حيدر ) شريعت زاده بسيار خلاق بود وهميشه در هر زمينه اي بخاطر عمق و وسعت معلومات وشناخت موضوعات / غير متعارف فكر مي كرد ونظر مي داد و وبديع طراحي مي كرد وبهمين دليل طرح هاي او از نظر كاركرد وواجرايي بودن ولحاظ نمودن مسايل فني وپاسخگويي به نياز هاي انساني ومحدوديت هاي فيزيكي نقصي نداشت و هرگز سابقه نداشت كه مانند ديگران فرمي طراحي كند وبا استفاده از معيارهاي غير واقعي وساختگي آنها را توجيه و به ديگران بقبولاند  بلكه حتما" فرم را براساس پاسخگويي به محدوديت ها  ونيازهاي مادي ومعنوي انسان  به دست مي اورد  وبا تراشي استادانه آن را زيبا مي ساخت وي اضافه كرد كه در دانشكده از دانشجويان بسيار كوشا بوده و پروژه ديپلم ايشان درجه  ممتاز را كسب نمودكه اين پروژه هم زمان با زلزله بويین زهرا وصحبت خانه هاي مقاوم /بازسازي روستا و... مطرح شد  . كه  شريعت زاده در اين پروژه نيز براساس بررسي وشناخت مسائل زندگي / در آمد /كار /امكانات محدود /زيبايي ها وزشتي ها ي معماري روستايي دست طراحي زده است .
وي با مطالعه اوربانيس جهاني ملي وناحيه اي وايدئو لوژي جديد زندگي اجتماعي به پراكندگي ويا عدم پراكندگي ابنيه / عوامل تعیين كننده در مجموعه روستايي/وجوه اقتصادي و...  مي پردازد وبا توجه به مصالح ونحوه اجرا پروژه خود را به سرانجام مي رساند . ميرحيدر ( مهندس معمار و شريك  ) درباره پرديس دانشگاه كرمان چنين توضيح می دهد :  شريعت زاده  زماني به تهيه اين طرح پرداخت كه تهيه طرحهاي جامع آموزشي براي دانشگاه ها چندان مرسوم نبود اما اواز ابتدا تا انتها با رعايت تمامي شرايط وضوابط از صرفه جويي در انرژي  گفته تا  جغرافيا  / زلزله خيزي /قابليت تحولات سيستم آموزشي وامكان گشترش فضا از پشت ساختمان و... را در نظر گرفت .    
مهندس مير حيدر  در مورد آخرين اثر  اجرا شده  شريعت زاده يعني كتابخانه ملي نيز چنين توضيح ميدهد:  كتابخانه  ملي خزانه دار ونگهبان ميراث نوشتاري / ديداري و شنيداري ملت است و  به همين دليل ريشه در خاك ميهن وپاي در گذشته هر ملت دارد واز طرف ديگر كتابخانه ملي گر آورنده مجموعه تلاش هاي فرهنگي /هنري /علمي و فني كشور وقلب نظام اطلاع رساني كشور هم هست ونقشي فعال در شكل دادن به امروز وتغيیر جامعه به سوي فرداي متعالي دارد و به همين دليل كمتر نهادي را مي توان يافت كه چنين پيوند اساسي به وضع حال وآينده نسبتا" دور ملت داشته باشد .شريعت زاده براساس معيارهاي جهاني و با در نظر گرفتن تحولات آينده در فناوري اطلاعات ووظايف وعملكرد كتابخانه  /ملاحظات سازه ويژه ومسايل زلزله /ملاحظات هوشمندي بنا وارتباطات داخلي وبين المللي و... اقدام به طراحي بنا كرد .   
يكي ديگر از كارهاي شاخص اين معمار خانه ناصر ايراني است .        
اگر به پارك شفق رفته باشيد در يكي از كوچه هاي مشرف به آن ساختمان قديمي سفيد رنگ وچهارطبقه اي با پنجره هاي چوبي وتراس هاي  زيبايي كه رو به پارك است يكي از كارهاي شاخص اين معمار است .   
كمتر ساختماني را مي توان يافت كه حق همسايگي  همچون اين معمار  در  طراحي را ادا كرده باشد .  طراحي خانه  حاوي نشانه هاي سطحي از مدهاي رايج در معماري معاصر نيست كه قبل از كهنه شدن  دیده مي شوند بعد از گذشت حدود سه دهه هنوز تازه وبا طراوت است .مصالح ساختمان در نهايت سادگي انتخاب شده ودر كنار هم قرار گرفته است فرم هاي اين خانه خود نمايانه وتحميلي نيست .  ساختمان بوي خانه مي دهد وحس زندگي در آن جاري است .معمار در القاي نگاه انساني واين روح زندگي به بنا كاملا" موفق بوده است  اين خانه اي است كه نه براي تحسين شدن بلكه براي زندگي ساخته شده وبه همين سبب تحسين برانگيز است .
گفتار پاياني :
اميد است كه به ياد اين معمار وساير معماران برجسته ايران كه عمرخود را صرف اعتلاي معماري ايران نموده اند و پيش ما نيستند باشيم و هر از گاهي خاطره واثر معماري ازآنها را به معماران جوان معرفي كنيم.

 

عضو مرتبط : بیژن علی آبادی  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید