تاریخ آخرین ویرایش : سه شنبه،7-10-1400
تعداد بازدید :97

چرا باید حیوانات را دوست بداریم؟

خداوند هر آفریده‌ای را به دلیلی خلق کرده است و هر جاندار نقشی در عرصه زندگی دارد. امروز ما از اهمیت اکوسیستم (سامانه محیطی یا بوم سازگان) به معنی مجموعه جانداران و محیط طبیعی زندگی آنان آگاه هستیم و هیچ موجودی بی‌فایده و بی دلیل آفریده نشده است. گاهی انسان گمان می‌کند که با از میان بردن برخی جانوران شرایط برای او بهتر می‌شود، اما همه اقدامات او در این زمینه با عواقب ناخوشایندی همراه بوده است که مثال آن مبارزه با گنجشک‌ها در چین در زمان مائوتسه تونگ با این گمان بود که گنجشک‌ها محصولات کشاورزی را از میان می‌برند؛ بنابراین «مائو» دستور از میان بردن گنجشک‌ها را صادر کرد. چینی‌ها ۲ میلیارد گنجشک را از میان بردند که نتیجه آن فاجعه‌بار بود، چرا که به دلیل نابودی گنجشک‌ها، حشرات بسیار زیاد شدند و محصولات کشاورزی را ازمیان بردند. قحطی بی‌سابقه‌ای در چین روی داد که مقامات رسمی تعداد قربانیان آن را ۱۵ میلیون و منابع مستقل تا ۵۵ میلیون نفر اعلام کردند و در نتیجه چینی‌ها مجبور شدند از اتحاد شوروی گنجشک وارد کنند!

حضرت آیت‌الله جوادی آملی در بخش چهارم کتاب «مفاتیح‌الحیات» که عنوان تعامل انسان با حیوان را دارد، به بسیاری از جنبه‌های این تعامل اشاره و از جمله توصیه کرده‌اند به: نگهداری برخی حیوانات، مدارا با آن‌ها، ناروایی توهین و آزار حیوانات، کیفر به ناحق کشتن حیوانات، کیفر ستم به حیوانات، تقدم تشنگی حیوان بر وضو، پاداش آب دادن به حیوان تشنه، کیفر تشنه نگه داشتن حیوان، پاداش خدمتگزاری به حیوانات، حق بهداشت و درمان حیوان، حیوان و حق تولید مثل، حق دوستی حیوان بر انسان، نوعدوستی حیوان، حق احترام به حیوان و کیفر رعایت نکردن حقوق حیوان. جزو حیواناتی که نگهداری از آنها در خانه توصیه شده است، به نقل از مفاتیح الحیات، گربه است که از جمله امام رضا(ع) به آن مورد اشاره فرموده است.

پیامبر اکرم(ص) فرموده‌اند هیچ جانداری را هدف تیراندازی خود قرار ندهید، در اسلام اجازه داده نشده است جانداری بی‌جهت و برای هوسرانی و به عنوان سرگرمی و ورزش هدف تیراندازی قرار گیرد، حمایت از حیوان شیرده شامل سگ نیز می‌شود، زیرا سگ اگر شیرده باشد، مورد حمایت است.

هنگام عزیمت سپاه اسلام برای فتح مکه، رسول خدا سگی را دید که به خاطر بچه‌هایش زوزه می‌کشید و آن‌ها شیر مادرشان را می‌خوردند. به «جعیل بن سراقه» فرمود تا در برابر آن حیوان بایستد و از آن مراقبت کند، مبادا سپاهیان که از آنجا می‌گذرند، به آن حیوان و بچه‌هایش آسیبی برسانند.

امیرمؤمنان(ع) می‌فرماید: ‌پیامبر(ص) وضو می‌گرفت و گربه‌ای نزد او آمد. پیامبر دانست آن حیوان تشنه است. پیامبر(ص) ظرف آب را به سوی حیوان برد و آن حیوان آب نوشید و سپس ایشان وضو گرفت.

از پیامبر اکرم(ص) نقل شد که در سفر معراج چون به بهشت می‌نگریستم، زن گنهکاری را دیدم و از حالش پرسیدم. گفته شد وی سگی تشنه را سیراب کرد و خداوند هم او را با این عمل آمرزید.

امام صادق(ع) فرمود: زنی به این سبب گرفتار عذاب الهی شد که گربه‌ای را بست، تا از تشنگی جان داد. حیوانی که به دست آدمی پرورش یافته است به گونه‌ای حق دوستی می‌یابد که سزاوار

توجه است.

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: زمین را آراستیم تا شما را بیازماییم و ببینیم کدامیک به نیکی رفتار می‌کنید.

براساس روایت‌های گردآوری شده توسط «حسین محدث نوری»، نام گربه مورد علاقه حضرت محمد(ص)، پیامبر اسلام «معزه» بود. مشهورترین داستان در مورد او این است که یکبار وقتی اذان گفته شد، «معزه» بر یکی از آستین‌های عبای پیامبر اسلام خوابیده بود؛ پیامبر اسلام(ص) گربه را بیدار نکرد، بلکه آستین را جدا کرد و بقیه عبا را برداشت تا گربه به خواب ادامه دهد، و گربه حیوانی است که پیامبر اجازه داده است در خانه باشد.

حمایت از حقوق حیوانات انسانی‌ترین وجه زندگی انسان است و همه مردان خدا، مصلحان و فیلسوفان بر این نکته تأکید کرده‌اند. کودکان با مراقبت از حیوانات خانگی با احساس مسئولیت و نظم و دقت آشنا می‌شوند. آنکس که حیوانات را دوست بدارد، بی‌تردید انسان‌ها را نیز فارغ از پیشداوری در باب ظاهر و نژاد و قوم، دوست خواهد داشت.

عکس این موضوع نیز صادق است، در سابقه زندگی تبهکاران و جانیان، بدرفتاری با جانوران و آزار آن‌ها شایع است و خشونت نسبت به حیوانات پیش‌بینی کننده خشونت نسبت به انسان‌ها نیز

هست.

پژوهش‌های نوین نشان می‌دهد که همدلی در انسان‌ها وابسته به وجود یاخته‌هایی به نام «یاخته‌های عصبی آینه‌ای» است. زمانی که فرد حرکتی را از دیگری می‌بیند یا به حالت چهره و بدن او می‌نگرد، یاخته‌های عصبی متناظر در مغزش فعال می‌شود و به این نحو قادر به تقلید حرکت یا درک عواطف و هیجانات طرف مقابل می‌شود. این «نورون‌های آینه‌ای» در مغز میمون‌ها، دلفین‌ها و فیل‌ها که موجودات اجتماعی هستند نیز وجود دارد.

دانشمندان مشغول بررسی این موضوع در مورد جانوران دیگری که عواطف بارز دارند، نظیر گربه و سگ نیز هستند. در مبتلایان به اوتیسم که قادر به درک ذهن و عواطف دیگران نیستند، سامانه «یاخته‌های عصبی آینه‌ای» کم‌کار است و حدس زده می‌شود که در افراد ضداجتماعی که اکثریت مجرمان را تشکیل می‌دهند و قادر به درک عواطف و احساسات دیگران نیستند و نسبت به جانوران بیرحم هستند، این سامانه آینه‌ای دچار اختلال است.

یکی از وجوه سلامت روانی آن است که فرد با محیط اطراف خود، چه جانوران و چه گیاهان و طبیعت به طور کلی هماهنگی داشته باشد. فرد سالم از نظر روانی در بهره‌برداری از طبیعت هم حدی قائل است و با تخریب محیط زیست برای منافع زودگذر مخالف است و کل حیات را به صورت یک سامانه زنده می‌بیند که همه اجزای آن با یکدیگر ارتباط‌های دوجانبه و چندجانبه دارند، و

ختم کلام آنکه:

به جهان خُرّم از آنم که جهان خُرّم ازوست

عاشقم بر همه عال

دکتر فربد فدائی - روان‌پزشک

 




نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید