تاریخ آخرین ویرایش : چهار شنبه،1-11-1399
تعداد بازدید :85

چه کسی مقصر آلودگی هواست

شاخص های مختلفی برای سنجش وضعیت آب و هوا وجود دارد که هر کدام از دید خود با اندازه گیری پارامترهایی سعی بر آن دارد تا به زبان عدد و رقم وضعیت را بیان کند. از اندازه گیری ذرات معلق آلاینده شامل مشتقات گوگرد و مشتقات کربن گرفته تا بررسی برد شفاف بینی از دسته این پارامتر ها هستند که البته به صورت مستقیم به یکدیگر مرتبط هستند. اما سوال اساسی اینجاست که آیا پارامتری وجود دارد که بتواند شرایط را برای اکوسیستم ها و اکولوژی های مختلف سنجیده و با توجه به تفاوت محسوس اقلیمی و اجتماعی آنها نسخه های جداگانه ای صادر کند.  مثلا با استفاده از آن بتوان برای تهران با جمعیتش، شرایط اقلیمش و شرایط اقتصادی و اجتماعیش یک نسخه پیچید و برای کرج، رشت، تبریز یا کرمانشاه نسخه ای دیگر که البته بتوان با استفاده از این سناریو ها شرایط سالم را برای نفس کشیدن شهروندان فراهم آورد؟ پاسخ این سوال با یک جست وجو در مقالات دانشگاهی تا حدی مشخص می شود... 

 تاب آوری اکوسیستم در برابر آلاینده ها به نظر همانی است که به دنبال آنیم و چندان جامع است که می شد سرلوحه ای برای سیاست گذاری صحیح در همه ارکان توسعه شهری قرار بگیرد. تاب آوری دارای تعاریف متفاوتی است؛ برای مثال پرینگز تاب آوری اکوسیستم را اندازه گیری سرعت بازگشت سیستم به حالت تعادل و هوای سالم تر می داند؛ تعریف جامع دیگری وجود دارد که توسط هولینگ ارایه شده است و در آن تاب آوری را به دو دسته تاب آوری مهندسی و تاب آوری زیست محیطی تقسیم کرده است. با چشم پوشی از تعریف جزیی تر که از حوصله این نوشتار خارج است بد نیست به این نکته اشاره شود که تحقیقات به عمل آمده به وضوح نشان می دهد که سیاست های اجتماعی در شهر تهران، شامل ساخت وساز، قطع درختان و تخریب فضای سبز، جانمایی کارخانجات، نقشه و الگوی مصرف سوخت، اعم از حمل و نقل، خانگی و صنعت مجموعا شرایطی را فراهم کرده است که تهران شهری تاب آور نباشد؛ یعنی هر تغییر کوچکی اعم از تغییر کیفیت سوخت در خودروها، نیروگاه ها یا صنایع یا افزایش تعداد خودرو ها در خیابان، افزایش بار ترافیک شهری و حتی تغییرکاهشی الگوی باد و بارش در این شهر باعث وقوع بحران و بالا رفتن سطح آلودگی تا رنگ قرمز و بنفش می شود. نخستین بار در سال ۱۳۷۴، ۱۰۰ کارشناس در تهران در کنار یکدیگر گرد آمدند و پس از بررسی، بیانیه ای برای هوای تهران صادر کردند و وضعیت آن را بحران ملی و تلاش برای اصلاح آن را عزم ملی نامیدند که بازتاب نیافت. باید به این نکته توجه شود که بیش از ۲۰۰ روز از سال در تهران غلظت ذرات معلق چنان است که دید کمتر از ۵۰۰ متر است. جایکا یا همان Japan International Cooperation Agency سه سال بعد از این نشست یعنی در سال ۱۳۷۷ اعلام کرد که در تهران در هر ساعت یک نفر بر اثر آلودگی هوا جان می سپارد. بانک جهانی در سال ۲۰۰۱ ضرر و زیان مالی ناشی از آلودگی هوا در تهران را بالغ بر ۷ میلیارد دلار ارزیابی کرد و برآورد شده است که روزهایی که شهر تهران با شاخص آلودگی زیر ۵۰ در وضعیت سبز قرار دارد زیر ۲۰ روز در سال است. با توجه به اینکه تاب آوری با حوزه های مالی و اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی رابطه مستقیم دارد و با توجه به اینکه تحقیقات نشان می دهد که بیشترین تاثیر این شاخص از حوزه مالی و اقتصادی است باید گفت که شهر تهران و بسیاری از شهرهای صنعتی ایران هم اکنون در وضعیت بحران هستند و اتفاقات ماه های سرد سال تنها شدت بحران را بیشتر می کند؛ در آن شرایط است که توجه افکار عمومی متوجه شرایط بحرانی می شود و با گذشت ماه های سرد مجددا همه فراموش می کنند که شرایط تا چه حد بحرانی است.  این شرایط بحرانی در تک تک روزهای سال وجود دارد و جالب آنجاست که هیچ عزمی برای حل ریشه ای آن وجود ندارد. اینکه انتظار داشته باشیم شرایط ناپایدار در یک شهر چند میلیونی پیش نیاید، به نظر انتظار گزافیست؛ اما اینکه چرا باید شرایط تا حدی بحرانی باشد که این شرایط فوق بحرانی پایدار شده و زودگذر نباشد باید سوال اساسی محافل علمی باشد.

سعید ساویز

روزنامه اعتماد



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید