تاریخ آخرین ویرایش : یکشنبه،28-2-1399
تعداد بازدید :43

کنار گذاشته شدن سرود ملی قاجارها

 

دردوشماره اخیر با اشاراتی به آمدن نخستین پیانوها به ایران و نیز با آمدن آقای«آلفرد ژان باتیست لومر»آهنگساز فرانسوی به ایران،چگونگی استفاده از پیانو توسط سالار معزز و انجام نخستین کوک های ایرانی به روی پیانو توسط او تحقق یافت.همچنین درباره سفر وی به شوروی نیز مطالبی نوشتم.
او در اوایل سلطنت احمد شاه قاجار به ایران بازگشت و با درجه سرتیپی به ریاست کل رسته های موزیک نظامی نظام، یعنی موزیک ژاندارمری نظمیه،نصرت و گارد سلطنتی برگزیده شد و در سال ۱۲۸۱شمسی،از طرف وزارت معارف(ارشاد امروزی)مأمور تشکیل ارکستر سلطنتی شد که این ارکستر در واقع نخستین ارکستر زهی در ایران محسوب می شود و در این زمان بود که وی به درجه«امیر تومانی»ارتقاء یافت ونشان مزین به الماس و حمایل و سردوشی مخصوص این درجه به او اعطا شد.
درسال ۱۲۸۵ شمسی که معلمش آلفرد ژان باتیست مولر درگذشت،پس از یک سال، سرپرستی امور شعبه موزیک مدرسه دار الفنون به غلامرضا مین باشیان رسید و او با حفظ سمت قبلی این امور را برعهده گرفت و دوسال پس از این بود که لقب«سالار معزز»به وی اعطاء شد.
دراین پاورقی هم هرجا به نام«سالار معزز»اشاره می شود، منظور همان غلامرضا مین باشیان است که در شماره قبل نوشتیم او اولین سرود سلام شاهنشاهی ایران را(که قبلا گفتیم پس از نخستین سرود ملی ایران که توسط آقای لومر ساخته شد)ساخت. در اینجا بد نیست در باره سرود سلام جناب آقای مین باشیان هم توضیحاتی بدهم.
سرود سلام یا «سرود سلامتی دولت علّیه شاهنشاهی ایران»که در برخی منابع از آن به عنوان «مارش ملی» یاد شده،همان مارش ملی است که در آغاز دوره مشروطه نواخته شد.
در برخی منابع نوشته اند که این اثر از ساخته های امیر پنجه است. در جاهایی هم ذکرشده که این سرودملی از آثار سالار معزز است. در برخی منابع نیز آمده است که این سرود توسط مین باشیان ساخته شده،که برای رفع شبهه عرض می کنم، هر سه نفر اینها یکی هستند و این عبارت در مورد وی دقیق است که درکتاب سرودهای ملی ایران به
ثبت رسیده است:
«آهنگساز این سرود، غلامرضا خان امیرپنجه سالار معزز، موزیکانچی بریگارد قزاق بوده است.» و جان کلام اینجا که در دوره پهلوی، همه این عناوین وی کنار گذاشته شد و نام خانوادگی اش به «مین باشیان»تغییر یافت. بنابراین، همه این اسامی یک نفر هستند و این شبهه،همین جا رفع گردد.
گویا نت این سرود، نخستین بارتحت عنوان«مارش ملی ایران»در روز نخست رجب سال ۱۳۲۷ قمری(برابر با ۹ ژوییه ۱۹۰۹ میلادی و ۲۸ تیر ۱۲۸۸ شمسی)؛ یعنی ۱۱۱سال پیش،به تاریخ امسال و چند روز بعد از فتح تهران به دست مشروطه خواهان و شکست محمد علیشاه قاجار، در مطبعه فاروس در تهران به چاپ رسیده است.
(این قسمت را از صفحات ۱۳۵و ۱۳۶ کتاب تاریخ موسیقی ایران که در سال ۱۳۵۴ در نشریه هنرو مردم توسط حسینعلی ملاح،نوازنده چیره دست ویلن و پژوهشگر موسیقی نوشته شده،نقل کردم.)
بعدها این سرود توسط غلامرضا مین باشیان، برای کلیه سازهای نظامی تنظیم شد و برای دولت هایی که انقلاب مشروطه را به رسمیت شناخته بودند،ارسال گردید.
والبته این مارش در مراسم تاجگذاری احمد شاه قاجار هم نواخته شد و شعر و نت آن در نشریه«عصر جدید»(درصفحه های ۵و۶،شماره۸، سال دوم) در تاریخ ۲۱ذیقعده ۱۳۳۲قمری، مصادف با ۹ مهر ۱۲۹۴ منتشر گردید.
همچنین گفته شده است که این نت در سال ۱۳۰۱شمسی در ژنو باعنوان «سرود سلامتی دولت علّیه شاهنشاهی ایران»به چاپ رسیده است، ولی با روی کار آمدن رضاشاه و آغاز دوره سلطنت پهلوی که مجموعه سه گانه سرود شاهنشاهی و سرود پرچم و سرود ملی یکی شد و یکجا ساخته شد؛ این سرود سلامتی کنار گذاشته شد.
البته به دلیل نبودن رادیو و تلویزیون در آن زمان،این سرود سه‌گانه هم چندان شناخته نشد و حتی برخی منابع به اشتباه، آهنگساز سرود یادشده(سرود ملی عصر رضاشاه) راغلامرضا مین باشیان ذکر کرده اند. در حالی که آهنگساز سرود سه گانه ملی ایران، داود نجمی مقدم بود و این شبهه هم اینجا برطرف شود،که البته به دلیل ناشناخته ماندن همین سرودملی ،افتضاح بزرگی در آلمان برای سرود ملی ایران پیش آمد که آن را در شماره آینده توضیح خواهم داد.

حسن فرازمند



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید