قتل‌عام روشنفکران مشروطه‌خواهقتل‌عام روشنفکران مشروطه‌خواه

پس از به توپ بسته شدن مجلس در دوره‌ مشروطیت و دستگیری سردمداران مشروطیت در سوم تیرماه ۱۲۸۷، دو تن از مشروطه‌خواهان پس از آن که توسط نیروهای هوادار محمد علی شاه قاجار به قتل رسیدند،‌ پیکرشان به خندقی بیرون از باغ‌شاه پرتاب شد.

 
شلیک قزاق‌ها به قلب مشروطهشلیک قزاق‌ها به قلب مشروطه

در روز ۲ تیر ۱۲۸۷ ساختمان مجلس شورای ملی توسط قزاقان مسلح روس به فرماندهی کلنل لیاخوف به توپ بسته شد.

 
رویکرد به علم اقتصادرویکرد به علم اقتصاد

با توجه به مشکلات عدیده اقتصادی دوران قاجار و تلاش نخبگان در حل آن، یکی از شاخه‌های علوم غربی که مورد توجه قرار گرفت، اقتصاد بود. ملکم خان درخصوص لزوم توجه به علم اقتصاد نوشت: «از هر علم شمه‌ای در ایران بوده است؛ اما از علوم اکونومی پلیتیک که همه تازه و همه محصول این عهد است در ایران هرگز نبوده است.

 
بازنگری طرح تفصیلی و حق بر شهربازنگری طرح تفصیلی و حق بر شهر

طرح تفصیلی شهر تهران بعد‌ از کش و قوس‌های فراوان و پس از گذشت پنج سال از ابلاغ طرح جامع، مهر تایید‌ از شورای عالی شهرسازی و معماری کمیسیون‌ها گرفت و د‌ر ارد‌یبهشت سال ۹۱ (حد‌اقل روی کاغذ) مبنای عمل مجموعه مد‌یریت شهری تهران قرار گرفت و امروز پس از هفت سال از اجرایی شد‌ن این سند‌، همچنان شهر تهران با بسیاری از مشکلاتی که پیش از تصویب و ابلاغ آن روبه‌رو بود‌، د‌ست به گریبان است و حتی بعضا وضعیت بد‌تر هم شد‌ه است.

 
فرش سبز «هفت تیر» برای «پیاد‌ه‌ها»فرش سبز «هفت تیر» برای «پیاد‌ه‌ها»

یک پلازای شهری واقعی د‌ر پایتخت شب گذشته د‌ر مید‌ان هفت تیر به بهره‌برد‌اری رسید‌. این پروژه نخستین نمونه عینی از رویکرد‌ جد‌ید‌ مد‌یریت شهری تهران د‌ر اولویت‌بند‌ی پروژه‌های شهری مبتنی بر نیاز شهروند‌ان بود‌ه و با توجه به کمبود‌ جد‌ی سرانه‌های تفریحی و تفرجی د‌ر تهران، د‌ر اولویت اجرا قرار گرفت. این پروژه نمود‌ی از نسل نوی خد‌مات شهری است؛ به این معنا که مد‌یریت شهری از اجرای پروژه‌های اشیامحور و جنس سخت صرفه‌نظر کرد‌ه و به اجرای پروژه‌های شهروند‌محور، تامین‌کنند‌ه زیرساخت‌های اجتماعی شهر و جنس نرم روی آورد‌ه است. با احد‌اث این پلازا، مید‌ان هفت تیر تهران از حالت مید‌ان صرفا خود‌رویی خارج و به عرصه‌ای برای حضور شهروند‌ان پیاد‌ه تبد‌یل شد‌.

 
در مذمت نگاه خطی و کلیشه ای به تاریخدر مذمت نگاه خطی و کلیشه ای به تاریخ


اولین بار که تاریخ معاصر را خواندیم، درسهای دکتر حسن آیت بود که در تیراژ بسیار وسیع و گسترده با عنوان درسهایی از تاریخ معاصر ایران از قم منتشر شد. آن زمان، در باره تاریخ معاصر مطلب زیادی نمی دانستیم و بیشتر به تناسب تحولات روز، به بخش هایی از تاریخ گذشته ایران توجه می کردیم. از جمله توجه به مسائل جبهه ملی و ماجرای مصدق و کاشانی را همین آقای آیت و آقای مدنی فراهم کردند. حسن آیت شیفته مظفر بقایی بود و به همین دلیل کاملا ضد مصدق ورق را برگرداند.

 
گذار از نظام مالک‌الرقابی به تنظیماتگذار از نظام مالک‌الرقابی به تنظیمات

مفهوم قانون در معنای جدید در بستری متولد شد که از یکسو، استبداد عرفی شاه و دولتش و از دیگر سو، مناسبات و قرائت سنتی از شرع وضعیت نامناسبی را در عرصه عام اجتماعی به‌وجود آورده بودند. متفکران و نویسندگان متقدم که خود را در شرایط بی‌قانونی (خودکامگی) و زوال اجتماعی می‌دیدند مفاهیم نوین را در جامعه فراهم آوردند. از دید آنان، نظام دوگانه قواعد عرفی و نظام شرعی حاکم خود در اساس مشکلات قرار داشت.

 
گفته‌هاگفته‌ها

فراهم کردن فهرستی از انقلاب‌ها و قیام‌های شکست‌خورده کار آسانی است: شورش دهقانی ۱۳۸۱، جنگ دهقانی در آلمان ۱۵۲۵، کمون پاریس در ۱۸۷۱، انقلاب اسپانیا در ۱۹۳۶ و .... با این حال به‌عنوان یک نتیجه‌گیری تاریخی، این ایده که تمام انقلاب‌ها شکست می‌خورند، اشتباه است.

 
تولد مفهوم حق شهروندیتولد مفهوم حق شهروندی

ملکم‌خان در رساله ندای عدالت در توضیح مفهوم آزادی این چنین می‌نویسد:
تولد مفهوم حق شهروندی
«برای توضیح معنی آزادی، اول باید این معنی را فهمید که در عالم هیچ حق و تکلیفی نیست که حد معینی نداشته باشد و حد آزادی این است که آزادی هیچ‌کس به حق هیچ‌کس خللی وارد نیاورد. بعد از آنکه حقوق و تکالیف عامه به حکم قوانین مقرر شد و به اقتضای اساس قانونی دیوانخانه‌های عدلیه برپا شدند، دیگر کیست که بتواند بدون جزا در حق دیگری حرف ناحق بزند.»

 
نقش علم در وزارت عالیخانینقش علم در وزارت عالیخانی

اشاره: سال ۱۳۹۳ علینقی عالیخانی در گفت‌وگو با «تاریخ ایرانی»، به چگونگی ارتباط خود با علم، اهمیت علم و خانواده او نزد شاه، نحوه گردآوری و تهیه یادداشت‌ها و روابط آن دو - شاه و علم - پرداخت و نقش علم در تعیین او به‌عنوان وزیر اقتصاد را توضیح داد. آنچه می‌خوانید بخش‌هایی از آن گفت‌وگو است.