زمینه‌های شکل‌گیری «رانت»زمینه‌های شکل‌گیری «رانت»

رانت در ایران قدمتی به درازای تاریخ دارد، در مقابل و در مواجهه با این پدیده اما هیچ‌گاه در تاریخ کشور قانون‌گذاری، نظارت بر اجرای قانون و جریان‌سازی باهمان شدتی که سازوکارهای رانتی و عادی‌سازی آن جریان داشته شکل نگرفته است، اگر کلید خوردن جنبش‌های مشروطه و تشکیل مجلس اول را به‌عنوان خاستگاهی برای اصلاح و مبدا بنیادین برای تغییر در ساختار اقتصادی کشور در نظر بگیریم، بعد از گذشت ۱۱۳ سال از این جنبش‌ نه‌تنها از شدت ساز و کار رانتی کاسته نشده

 
چرایی «نه» به انتقال پایتختچرایی «نه» به انتقال پایتخت

کارشناس ارشد حوزه شهرسازی
کلان‌شهر تهران امروز علاوه بر تمرکز سیاسی-اداری با گونه‌های مختلفی از تمرکز مواجه است که در این رابطه می‌توان از تمرکز اقتصادی-مالی، اجتماعی-فرهنگی، بهداشتی- درمانی، علمی- آموزشی، جمعیتی- صنعتی و... نام برد.

 
مفاهیم مدرن، حکومت سنتیمفاهیم مدرن، حکومت سنتی

متفکران دوره مشروطه تا چه اندازه متاثر از اقتصاد کلاسیک و مفاهیم اساسی بوده‌اند که در دوران مدرن پایه‌ریزی شد؟ مفاهیمی مانند قانونمندی، مالیات‌ستانی، حقوق مالکیت و از همه مهم‌تر، درک و تحلیل مفهوم آزادی. آیا اساسا تغییرات چشمگیری طی ۱۱۳ سال که از انقلاب مشروطه می‌گذرد مشاهده می‌شود؟ در گفت‌وگوی پیش‌رو با محمد ماشین‌چیان، پژوهشگر اقتصادی، به همین موارد پرداخته‌ایم.

 
راه‌اندازی دیوان خالصجاتراه‌اندازی دیوان خالصجات

تا دوره قاجار هیچ موسسه دولتی کار رسیدگی به امور روستاها و کشاورزی در ایران را به عهده نداشت.

 
واگذاری قره‌سو به ترکیه در دوره رضاخانواگذاری قره‌سو به ترکیه در دوره رضاخان

یکی از مناطقی که بر سر مالکیت آن، میان ایران و ترکیه اختلاف وجود داشت، منطقه راهبردی قره‌سو بود. اهمیت این منطقه بعد از فروپاشی روسیه تزاری، این بود که مانند دالانی جمهوری‌های نوپای آذربایجان و ارمنستان را با ایران و ترکیه مربوط می‌کرد. سرچشمه نهر قره‌سو در دامنه جنوبی آرارات (آغری) کوچک جریان داشت و پس از گذر از منطقه آرارات به جنوب روستای بورآلان رفته و به رود ارس متصل می‌شد.

 
توده‌گرایی در برابر فردگراییتوده‌گرایی در برابر فردگرایی

اگرچه قرابت‌های بسیار این نواندیشان ایرانی با اندیشه لیبرالیسم، امکان دسته‌بندی آنها را در زمره نواندیشان لیبرال فراهم می‌کند، اما نباید فراموش کرد که از اندیشه این عده به هیچ روی فردگرایی لیبرالیستی به مفهوم کامل آن به دست نمی‌آید. میرزا ملکم‌خان در بازسازی مفهوم آزادی جملات پرشوری در اهمیت و جایگاه آزادی سر می‌دهد؛ اما مخاطب او پیوسته توده و خواسته‌های توده است.

 
زندگانی پر ماجرای حسین علاءزندگانی پر ماجرای حسین علاء

حسین علاء یکی از شخصیت‌های سیاسی ایران در دوران پهلوی بود که به سمت‌های مختلفی منصوب شد، از آن جمله می‌توان به سمت وزیر فواید و تجارت، رئیس اداره کل تجارت، وزیر بازرگانی و مدیر کل بانک ملی، نماینده مجلس شورای ملی در دوره‌های مختلف، سفیرکبیر ایران در آمریکا و نخست‌وزیری در دو دوره و وزارت دربار اشاره کرد.

 
بخشیدن منطقه فیروزه به تزار روسیه!بخشیدن منطقه فیروزه به تزار روسیه!

اسناد قرارداد مورخ ۲۷ ماه مه سال ۱۸۹۳ میلادی روسیه و ایران ۹ ژوئیه همین سال میان دو دولت مبادله شد و در اروپا (نه در تهران) انتشار یافت. به موجب این قرارداد، ناصرالدین شاه قاجار منطقه مرزی «فیروزه» را به «اعلیحضرت تزار همه روسیه!» بخشیده بود و خط مرزی دو کشور به سود روسیه تغییر یافته بود. این منطقه اینک در جمهوری ترکمنستان واقع شده است.

 
اتحاد علیه «ناامنی سرمایه»اتحاد علیه «ناامنی سرمایه»

دولت ایران پس از عهدنامه ترکمنچای و تسلط تدریجی روسیه و انگلیس قادر به حفاظت از بازار داخلی و تولید حرفه‌های گوناگون مردم نشد و رفته‌رفته حرفه‌های تولیدی از کار افتادند و بازار داخلی هم به تسخیر کالای روسی و انگلیسی درآمد و تاجر ایرانی، بیچاره و خانه‌نشین شد. به همین سبب تجار نقش مهمی در نهضت مشروطه داشتند.

 
مشعلدار صدوق حکمت و عرفانمشعلدار صدوق حکمت و عرفان

متن سخنرانی در بزرگداشت استاد منوچهر صدوقی سها