Error parsing XSLT file: \xslt\ammiBreadCrumb.xslt تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1417

آرشیو در فرانسه (قسمت دوم)

(مقالات گذشته -پاییز و زمستان 1376)

آرشیو قدیم دریانوردی و مستعمرات

بخش تاریخی دریانوردی که مقر آن قصر رنسانس می باشد به مثابه آرشیو نیروهای نظامی نیروی زمینی و هوایی و مستقل از آرشیو ملی می باشد.

با این وجود به دنبال توافق به عمل آمده در ابتدای قرن بیستم، آرشیو ملی مسئولیت نگهداری منابع و اسناد دریانوردی را که مربوط به قبل از سال 1870 می شود به عهده دارد. هر چند این محدودیت تاریخی چندان هم مراعات نمی شود.

این منبع که به بخش قدیم وابسته است در تمامیت خود یک مجموعه عظیم و ناهمگون را تشکیل می دهد.
تعداد اندکی از اسناد این بخش به دوره قرون وسطی مربوط می گردد و قسمت اعظم آن مربوط به بعد از وزارت کولبرت است.
این بخش اخیر، مأموریتهای مختلف دریایی در تمام دریاهای جهان و اسناد مربوط به کشورهای خارجی و امور تجارت بین الملل، کشتیها، می شود.

سرانجام اینکه در این بخش مجموعه نمونه های صوتی اشخاص مختلف حفظ و نگهداری می شود. این نمونه های صوتی از طرق مختلف مانند خریداری، هدیه، امانت ... به این بخش رسیده اند.

به دلیل ویژگی مخصوص این نوع اسناد، مسلم است که نمی توان تمامی آنها را مورد استفاده قرار داد. و دسترسی به تعدادی از آنها فقط با دستور رسمی رئیس آرشیو فرانسه امکان پذیر است.

دفتر ثبت مرکزی برگه دان پاریس

این دفتر ثبت از مهمترین مراکز ویژه مطالعات تاریخی اقتصادی، اجتماعی، هنری و ادبی قرون گذشته محسوب می گردد.

در قرون شانزدهم، هفدهم و هجدهم تمام قراردادها از طریق این دفتر ثبت عبور می کرد و بدین ترتیب منبع مهمی در زمینه تحقیق در مورد سوابق زندگی شخصی و روابط کاری مردم محسوب می گردد. وصیت نامه ها و صورت ماترک مالی اشخاص نیز از اطلاعات غنی برخوردار است.

به موجب قانون سال 1928، بخش دفتر ثبت مرکزی در آرشیو ملی تاسیس گردید و پس از آن دفتر ثبت اسناد پاریس صد ساله خود را به آنجا منتقل نمود.

امروزه بخش ثبت مرکزی اسناد در حدود 122 دفتر ثبت پایتخت را زیر پوشش برده که در حدود 100 میلیون یادداشت (26 کیلومتر قفسه بندی) را بر می گیرد و قدیمی ترین آنها به سال 1452 (مراسم فئودالها) و 1471 (قوانین رایج) مربوط می شود.

اسناد دفاتر ثبت خارج از شهر پاریس، در آرشیو شهرهای مربوطه نگهداری می شود.

مدارک این بخش در صورتی که صد سال از تاریخ آنها گذشته باشد قابل مراجعه و استفاده خواهند بود. در صورت نیاز به بررسی اسناد ثبتی کمتر از صد ساله بایستی اجازه رسمی ریاست آرشیو فرانسه و آرشیو منطقه مربوطه را کسب کرد.

آرشیو شخصیتها و خانواده ها

این آرشیو در گذشته به نام «بخش آرشیو خدمات خصوصی» نامیده می شد. مقدار زیادی از اسناد و مدارک خصوصی از طریق هدیه، وقف و یا خریداری و حتی به طریقه امانت (قابل برگشت) به این بخش رسیده است. به موجب قانون 31 دسامبر 1968 تعدادی سند به این سازمان محول گردید. (غالباً دو بخش خانواده و اشخاص با هم مخلوط شده اند)

در این بخش مدارکی از خانواده های بسیار متشخص تاریخ فرانسه را می توان یافت: مانند سلسله اورلان که حدود 5000 عنوان (پرونده و دفتر) را شامل می شود. آرشیو ناپلئون حدود 220 عنوان و سایر خانواده ها مانند کاستریها، ترموا(ها)، مال هزبرگ(ها)، مورا، نوای، روزانویها، ایوزه.

این سازمانها عبارت بودند از مجالس انقلابی دولت پادشاهی تا سال 1789-1792 (دولتهای مردمی) که بعد به مجلس ملی موسسان تبدیل شد، مجلس قانونگزاری معاهده نامه، مجلس پانصد، شورای قدیم، دیوانهای قضایی، مجلس قانونگزاری سفارتها و آنگاه دولت جمهوری، دادگاه های انقلاب و سایر دادگاه های فوق برنامه تا نهایتاً نوبت به دیوان عالی و اندوم 1798 می رسد.

اسناد و مدارکی که طی قرن نوزدهم و چهل سال ابتدای قرن بیستم از وزارتخانه ها و سازمانهای مرکزی گردآوری شده حقیقتاً به قدری زیاد است که ذکر تمامی آنها دشوار است: به تعداد وزارتخانه ها (به غیر از خارجه، جنگ و دریانوردی و امور مستعمرات) مدارک مختلف و متنوع گردآوری شده (حدود 40000 کارتن و پوشه و بسته فقط مربوط به وزارت کشور) که جوانب مختلفی مانند سیاست، اقتصاد و کشورداری را از دوره پلیس عمومی تا دوره اداره اشتراکی کشاورزی و فرهنگی در بر می گیرد.

تغییر و تحولات ساختاری وزارتخانه های گوناگون در مراحل و بحرانهای متناوب تاریخی بعضی مواقع به قدری کار را مشکل می کند که نمی توان به درستی مرجع و منبع حقیقی بعضی از اسناد را تعیین کرد. گاهی یک سند را به یک وزارتخانه و گاهی همان را به وزارتخانه دیگری باید مربوط دانست.

بدین جهت در این بخش نیز مانند بخش قدیم رجوع به برگه دان ضروری است. (که به صورت چاپی یا دست نوشته می باشند) و در صورت نیاز بایستی از کادر ویژه آرشیو بهره گرفت.

به طریق اولی بایستی توجه ویژه ای به بخش «منابع متنوع» مبذول داشت چون این بخش از منابع کاملاً مختلف و متنوعی از سازمانهای بزرگ هنری و علمی گردآوری شده است. (اپرای پاریس، موزه های ملی، انتشارات ملی، مدرسه عالی موسیقی، مدرسه عالی، موسسه معماری لوور و انولید) و چندین سازمان دیگر که پس از جنگ 1914-1918 به مناسبت اشغال آلمان و تعمیرات و بازسازیهای ناشی از جنگ به وجود آمدند را در سالن «کاران» البته، با رعایت محدوده زمانی قید شده می توان مورد استفاده قرار داد.

منابع آرشیو بخش معاصر

آرشیو بخش معاصر پس از جنگ دوم جهانی و با تجزیه از بخش جدید به وجود آمد تا بدین ترتیب بتواند با دقت بیشتری بر روی اسناد مربوط به دوران جنگ، و اشغال و آزادی مجدد فرانسه تحقیق نماید. در این بخش قسمتهای کوچکتری حدود دو کارتن وجود دارد مانند: آرشیو دولت فرانسه، آرشیو نیروهای آلمان در زمان اشغال فرانسه، دادگاههای فوق العاده دولت «ویشی» و «آزادی» این بخش همچنین اسنادی چند از منابع دوره چهارمین جمهوری 1947-1958 و تمامی اسناد مربوط به ریاست جمهوری های سوم - چهارم و پنجم 1871-1981 را شامل می شود.

اگر چه در این بخش اوراقی از وزراء شخصیتهای سیاسی، ژنرالها، هنرمندان، معماران، دانشمندان و کادر سیاسی نگهداری می شود، ولی غالباً مدارک مربوط به نویسندگان در کتابخانه ملی، مدارک دیپلماتها در ارشیو امور خارجه و مدارک مربوط به نظامیان در بخش تاریخی ارتش نگهداری می شوند. و منابع مختلفی از اسناد مربوط به کشورهای خارجی در مرکز امور خارجیان در شهر «اکس آن پروونس» حفظ می گردد.

غالب این مدارک به صورت اصل هستند ولی از تعدادی از آنها فقط میکروفیلم وجود دارد. اسناد مختلف بخش خانوادگی فقط از طریق اجازه رسمی قابل استفاده می باشند: و قبل از مبادرت به تحقیق لازم است به میز اطلاعات مراجعه و راهنمایی لازم را کسب کرد.

آرشیو شرکتهای انتشاراتی و موسسات

این بخش مانند بخش اشخاص و خانواده ها از منابع و مآخذ مشابهی واصل گردیده اند و از منابع متعدد حدود 300 نقطه مختلف به آرشیو ملی رسیده اند. این اسناد به طرق مختلف از بانکها، شرکتهای صنعتی، مراکز تجاری، شرکتهای بیمه، شرکتهای انتشاراتی و موسسات گوناگون، سندیکاها به این بخش رسیده اند. گاهی تعداد بعضی از این مجموعه ها بر چند هزار کارتن بالغ می گردد. راه آهن شمال بیشتر از 6000 عنوان، بانک «نوفیلز 4000» عنوان، موسسه «باتینیول» 3200 عنوان و بعضی آنها دو یا سه عنوان را شامل می شوند.

آرشیو در فرانسه


اسناد این بخش عمدتاً مربوط به قرن نوزدهم و بیستم است. ولی اسناد بعضی از آنها (مانند کمپانی سوم هند، کمپانی معرفی «آنزین» یا کارخانه مانیفکتور کاتسون و مونتگولفیه) به قرن هجدهم و حتی هفدهم نیز مربوط می شوند. لازم است یادآوری گردد که فهرست شرکتها و موسسات این بخش در لیستی ویژه طبقه بندی و به صورت تایپی در دسترس می باشند. (AQ65)

بخش نقشه ها و تصاویر

تعداد نقشه ها و تصاویر آرشیو ملی خیلی زیاد است که با استانداردهای بین المللی طبقه بندی و فهرست بندی شده اند.

قاعدتاً بایستی این اسناد را مطابق مآخذ ورودشان به سازمان آرشیو طبقه بندی و نگهداری کرد. ولی پس از تصمیمی در قرن نوزدهم که عمدتاً در جهت حفظ و نگهداری بهتر آنها بود، قرار بر این شد که آنها را به دو بخش مجزا تقسیم کنند: بخش N (نقشه های دستی) و بخش NN (نقشه های کنده کاری و چاپی) بخشهای فوق از کاتالوگهای خیلی دقیقی برخوردار است که در سالهای بین 1958 تا 1978 به چاپ رسیده اند. نقشه ها عمدتاً نفشه های پاریس، رود «سن»، استانهای فرانسه، مستعمرات قدیم فرانسه و خارجه می باشند.

بجز سری های N و NN در این بخش مجموعه ای از نقشه های مهم ساختمانهای شهری مربوط به قرن هفدهم تا اواسط قرن بیستم نیز وجود دارد که از کانال مدیریت معماری، قصر پادشاهی و امپراتوری، وزارتخانه ها، سفارتخانه ها و قلمروهای پاپهای فرانسه در خارج و غیره می توان به آنها دست یافت.

نقشه ها و طرح های سایر قسمتهای آرشیو ملی نیز به این بخش سپرده شده اند مثلاً سری  (راهها، پلها، کانالها، رودخانه ها، شهرها، بنادر، معادن و غیره). سری  (اطلس شهر پاریس، طرحهای تخصصی اماکن پاریس، طرحهای کلی کشتزارهای مناطق حاشیه و بیابانهای 70 شهرستان)، سری 64Aj (موسسه معماری لوور) و حتی تعدادی از اسناد خصوصی (اورلانه، نورنون، والتر، لاپراد، لومارسکیه)

اسناد نقشه های چاپی نیز در بخش قدیم نگهداری می شوند مانند (S کالای صومعه ها، دربار سلطنتی. T  اوقات و در بخش جدید نیز همچنین  و   ساختمانهای شهری Q املاک و قلمروها و غیره) همچنین نقشه و طرحهایی از کشورهای خارجی در «اکس آن پروونس» نگهداری می شوند.

آرشیوهای چاپی

به مجموعه مدارک اداری و کشورداری و قضایی چاپی «آرشیو چاپی» اطلاق می گردد. طبق قانون این اسناد به طور مرتب به کتابخانه بین المللی ارسال می گردند و این کتابخانه این مدارک را با سازمان آرشیو تقسیم می کند. این مدارک به مرور زمان خیلی حجیم می شوند که نهایتاً در سازمان آرشیو ملی سری ویژه ای بنام AD را تشکیل داده اند. فهرست اسناد تا قبل از سال 1945 در سال 1945-1958 به چاپ رسیده است.
اسناد و بروشورهایی که پس از تاریخ فوق می رسند به همان شکل نگهداری می شوند.

کارگاه صحافی و مرمت

صحافی و مرمت از عملیات ضروری هر سازمان اسناد ملی برای حفظ و نگهداری مدارک محسوب می شود. کارگاه این بخش از تجهیزات کاملاً پیشرفته ای برخوردار است. به ویژه این کارگاه مجهز به سه دستگاه ویژه پر کردن خلل و فرج اسناد می باشد. این عمل  با کمک دستگاهی صورت می گیرد که ابتدا با وزن کردن هر برگ میزانی غلظت آن را به کمک دوربین موازی با کامپیوتر به دست می آورد سپس به کمک خمیرهای ویژه به مقدار مورد نیاز در حفره تزریق می کند، لوحه های چرمی (کتیبه ها) و مجلدات قدیمی با محافظ های ویژه به ارث رسیده از گذشته مورد رسیدگی و ترمیم قرار می گیرند با به کارگیری پیشرفته ترین شیوه های فیزیکی و شیمیایی اوراق اسیدزدایی، ضدعفونی و بازسازی و روکش می شوند.
این کارگاه فقط به سازمان آرشیو سرویس می دهد.

کارگاه عکاسی

این بخش با سه دستگاه میکروفیلم 35 میلی متری هر ساله دهها هزار متر میکروفیلم به منظور محافظت و نگهداری و یا برای تکمیل کردن مخزن اسناد مرکز آرشیو تهیه می نماید. (به ویژه در مورد اسناد بخش خصوصی و اسناد اشخاص حقیقی) کارگاه میکرو فیلم در بخشهای دیگر آرشیو ملی نیز وجود دارد. از جمله مرکز ماوراءبحار در شهر «اکس آن پروونس» و مرکز آرشیو معاصر «فونتن بلو».

خزانه مرکزی میکروفیلم که در حومه اسپرون واقع است وظیفه محافظت و نگهداری امنیتی قالبهای این میکروفیلم ها را به عهده دارد.
در پاره ای موارد نیز همچون جمع آوری یک مجموعه امنیتی، تصویربرداری تبلیغاتی و یا به منظور برگزاری نمایشگاه به تهیه عکس از اسناد توسط این واحد اقدام می گردد.

این بخش همچنین در مقابل تقاضای سازمانهای خصوصی و اشخاص، عملیات تهیه میکروفیلم و عکاسی را انجام می دهد. البته تمام این مسائل و هرگونه مسئله دیگر بایستی با بخش اطلاعات هماهنگ گردد.

مرکز تحقیقات بر روی اسامی

واحدی به نام مرکز تحقیقات تخصصی نامها در مجموعه «کاران» وجود دارد که به تحقیق بر روی مدارک و اسناد طبقه بندی شده اسامی مکانها و اشخاص فرانسوی می پردازد. این مرکز به مراجعه کنندگان خدمات ارائه می دهد.

مرکز نقشه برداری تاریخی پاریس

با همکاری آرشیو ملی و مرکز ملی تحقیقات عملی، موسسه ای به نام نقشه کشی تاریخی به وجود آمده است که به بررسی کلیه مدارک و اسناد آرشیو در ارتباط با کوچه ها و خیابانها و اماکن و منازل پاریس از بدو تاسیس تا انقلاب کبییر فرانسه می پردازد.

موسسه فرانسوی تاریخ اجتماعی این موسسه تاریخی که از سال 1948 تاسیس شده شامل خزائن قابل توجهی از اسناد شخصیتهای سیاسی و حزبی قرن نوزدهم و بیستم و همچنین کتابخانه ای غنی از کتب، نشریات و بروشورهای سیاسی و حزبی پس از سال 1848 می باشد.
این اسناد در سال 1988 به سالن کارگران منتقل گردیدند.

مرکز مطالعات تاریخی قضایی (حقوقی)

مرکز مطالعات قضایی به عنوان «واحد تحقیقات هماهنگ» وابسته به مرکز تحقیقات علمی دانشگاه پاریس 2 و سازمان آرشیو ملی می باشد و در محل سازمان آرشیو ملی قرار دارد و در زمینه تاریخچه قضایی قرون وسطی از روی اسناد و مدارک سازمان آرشیو ملی فعالیت می کند.

بخش دوره های کارآموزی و روابط بین الملل

از وظایف بخش کارآموزی ارائه خدمات کلاسهای تعلیمی و تکمیلی زمینه های آرشیو برای تمامی مقاطع و متقاضیان خدمات آرشیو می باشد. از جمله مهمترین این دوره ها دوره تکنیکی بین المللی آرشیو فرانسه است که در سال 1948 تاسیس شد. از این تاریخ این بخش هرساله در طی سه ماه دیپلمه های مدارس ملی که علاقه مند به فعالیتهای آرشیو و مرمت می باشند را جذب و آموزش می دهد. هر ساله حدود سی نفر از شهرهای دیگر برای طی دوره به این بخش دعوت می شوند و در مجموع تاکنون در حدود 1000 کارشناس آرشیو از نود کشور مختلف در این بخش آموزش دیده اند.
این بخش در عین حال مسئولیت امور بین الملل را نیز به عهده دارد.

خدمات بخش خارجی

آرشیو در فرانسه

ماموریتها در وزارتخانه ها

به منظور ایجاد ارتباط با وزارتخانه ها، موسسات و سازمانهای تولید کننده اسناد و مدارک، بخش ویژه ای از سال 1952 بوجود آمد. این بخش از کارشناسان اسناد و مرمت بخش «کاران» تشکیل می شود که در محل وزارتخانه ها، موسسات و سازمانها به صورت تمام وقت یا پاره وقت به کار مشغول می شوند. این افراد دو وظیفه توأمان به عهده دارند:

  1. کنترل میزان و کیفیت آرشیو اسناد موجود
  2. آماده سازی و تهیه مقدمات ارسال اسناد مزبور به آرشیو ملی

این مرکز از نظر زمانی دقیقاً اسناد بخش معاصر را در خود جای می دهد و تاکنون حدود 210 کیلومتر قفسه بندی را شامل گردیده است. این ساختمان طوری طراحی شده است که قابل توسعه بوده و در سال 2050 گسترش خواهد یافت و در نهایت قادر خواهد بود 800 کیلومتر قفسه بندی را دربرگیرد.

مدیریت و اداره چنین مرکز عظیمی، سیستم کاملاً مکانیزه ای را می طلبد: ماهانه بالغ بر بیست تن مدارک آرشیو به مرکز «فونتن بلو» می رسد که باید تجزیه و تفکیک، درجه بندی، طبقه بندی، اطلاع و ابلاغ گردد. سیستم پیش بینی شده در این مرکز مامورین بررسی اسناد را قادر می سازد تا با هماهنگی قبلی ترتیب فرستادن مرتب و تدریجی اسناد را به همراه فهرست آنها (حدود 60 فهرست در ماه به عبارتی 3000 تا 5000 مترمربع) را بدهند.

مرکز آرشیو معاصر در فونتن بلو

ساختمانهای چهارضلعی سوییز، رون، کاران از چندین سال پیش اشباع شده و دیگر ظرفیت نگهداری اسناد جدید را ندارد.

میزان فراوان اسناد که بی وقفه از وزارتخانه ها و سازمانهای دولتی و موسسات وابسته به آرشیو منتقل می شوند موجب گردید تا ضرورت ایجاد و ساخت مجموعه جدیدی در کنار جنگل فونتن بلو به وجود آید. این مجموعه که بخشی از آن در زیرزمین قرار دارد، به منظور پذیرش و نگهداری تمامی اسناد وارده طرح ریزی گردیده و «مرکز آرشیو معاصر» نامگذاری گردیده است.

مرکز فونتن بلو از سال 1970 مدارک آرشیوی را دریافت می کند و این بدین معنی نیست که اسناد به زمانهای پس از این تاریخ مربوط باشند. چون بسیاری از سازمانها پس از گذشت مدت زمانی مشخص اقدام به انتقال اسناد می کنند و بعضاً ده بیست و حتی چندین سال پس از آن در اختیار آرشیو قرار می گیرد. نتیجه اینکه اسناد بالای بیست سال عمر برای استفاده محققین مهیا می باشد. مرکز آرشیو معاصر بجز آرشیو «سنتی» اوراق موظف است در مورد نگهداری و استخراج آرشیو کامپیوتر و انفورماتیک نیز که از وزارتخانه ها و سازمانهای مرکزی و موسسات عمومی وابسته به دولت واصل می گردند اجرای وظیفه نماید.

مرکز آرشیو ماوراءبحار(خارجی) در شهر «اکس آن پروونس»

به دنبال استقلال سرزمین های تحت اشغال فرانسه در آفریقا و آسیا، مدارک ارشیوی موجود در این کشورها به دو بخش تقسیم شدند. بخشی از این مدارک به کشور مربوط سپرده شدند و بخشی دیگر نیز به نام «آرشیو فرمانروایی» به فرانسه منتقل شدند.

برای نگهداری این اسناد، ساختمانی ویژه در شهر «اکس آن پروونس» بنا گردید. از جمله اسناد و مدارک مربوط به الجزایر، کشورهای آفریقایی، استوایی فرانسه، سواحل تحت اشغال سومالی، ماداگاسکار، موسسات و شرکتهای فرانسوی در هندوستان و هند و چین در این مرکز محافظت می گردند. همچنین مجموعه ای از اسناد مربوط به آفریقای قدیمی غربی فرانسه که در داکار بر جای ماندند امروزه به صورت میکروفیش در این مرکز نگهداری می شوند. لازم به یادآوری است که اسناد مربوط به دوره قیمومیت فرانسه بر تونس، مراکش و سایر ممالک تحت قیمومیت در آرشیو ملی نبوده و در آرشیو وزارت خارجه نگهداری می شوند.

در سال 1987 م در راستای جمع آوری مدارک در یک مکان، اسناد آرشیو وزارت قدیم مستعمرات که به وزارت ماوراءبحار تبدیل شده بود به مرکز منتقل شدند. در حال حاضر آرشیو وزارت ماوراءبحار دو گروه از اسناد را دریافت می کند: گروه اول اسنادی که از دیگر کشورها ارسال می شوند و گروه دوم اسنادی که از وزارت مستعمرات سابق به این مرکز تحویل می شود.

مرکز خزائن میکروفیلم در شهر سن ژیل دیوگارد

آرشیو در فرانسه
مرکز آرشیو «سن ژیل دیوگارد» در منطقه «اسپران» در شرایط کاملاً کنترل شده رطوبتی و حرارتی نمونه های اصلی میکروفیلم سازمان آرشیو ملی و دیگر شهرستانها را در خود جای داده است. این مرکز به کارگاه ویژه عکاسی مجهز می باشد که وضعیت کیفی میکروفیلم ها را به طور مرتب بررسی کرده و در صورت درخواست از روی نمونه ها کپی تهیه می کند. بازدید از این خزانه برای عموم آزاد نیست.

در مرکز آرشیو «اکس آن پروونس» مقدار زیادی اسناد آرشیوی خصوصی که از شخصیتها و خانواده های صاحب نفوذ در کشورهای تحت استعمار فرانسه به دست آمده، نیز محافظت می شود. از دیگر مدارکی که در اینجا نگهداری می شود یک مجموعه با ارزش تصاویر و نقشه های مناطق مختلف می باشد.

 

مطالب مرتبط : قسمت اول مقاله آرشیو در فرانسه

 

 

ترجمه: مجتبی ترکاشوند
گنجینه اسناد -شماره 27و28- پاییز و زمستان 1376
تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید