Error parsing XSLT file: \xslt\ammiBreadCrumb.xslt تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1648

آرشیو در فرانسه (قسمت اول)

(مقالات گذشته - پاییز و زمستان 1376)

ساختمان سازمان آرشیو فرانسه از ساختمانهای مجلل و با شکوه این کشور محسوب می گردد. «قصر سوییز» محل اصلی این سازمان، از جمله نمونه های برجسته معماری پاریس است، ولی با این حال اکثریت مردم آنرا به خوبی نمی شناسند و از وظایف، منابع و شرایط دسترسی به آن اطلاع ندارند. گاهی اوقات این سازمان را با کتابخانه و یا موزه اشتباه می گیرند.

کلمه آرشیو غالباً در ذهن فرانسویان قبرستان و جایی باستانی را تداعی می کند، که محل نگهداری پوستهای دست نبشته ای است که در زیر لایه های گرد و خاک خوابیده است.

سابقه آرشیو در فرانسه

یک واقعه تاریخی معروف مبدأ تاریخ آرشیو ملی فرانسه محسوب می گردد. به این ترتیب که در سال 1994 «فیلیپ اگوست شاه» اسناد خزانه خود را در جنگ «فرتوال» در منطقه «واندوم» گم کرد. تاریخ نویسان ماجرا را چنین نقل کرده اند که شاه در اوج لحظات کارزار و در شور و غوغای درگیری ناگهان متوجه شد تمام ظروف گرانبها و صندوق حامل مدارک مهم مالی و اداری و همچنین مهر پادشاهی، یکجا ناپدید شده است.

 از این تاریخ به بعد شاه بجز صفحات پوست نوشته به همراه خود چیزی حمل نکرد و از این واقعه چنین درس گرفتند که اسناد و مدارک را در جایی امن و مطمئن گذارده و به همراه خود به میدان جنگ نبرند. در ابتدا آنها را در موزه «لوور» و سپس در برج «سن شاپل» نگهداری کردند.

در سال 1307 میلادی پادشاه «فیلیپ بل» یکی از کارداران ارشد خود به نام «پیرانامپ» را مامور کرد تا تمامی نقشه های مهم و قانونهای مدون گرانقیمت را طبقه بندی و فهرست نویسی کند.این حرکت در حقیقت نقطه آغاز و تولد سازمان اسناد سلطنتی به عنوان یک ارگان مجزا و مستقل محسوب گردیده که در طی قرون و دوره های بعدی تکامل یافته و بر تنوع فعالیتهایش افزوده شد.

با توسعه و تحول دولتها و ادارات هر یک به نوبه خود اقدام به تاسیس یک آرشیو کردند که آرشیو مجلس پاریس، آرشیو دیوان محاسبات، آرشیو سلطنتی، آرشیو دفتر شاه، آرشیو دریانوردی فرانسه، آرشیو آبها و جنگلها و آرشیو شورای سلطنتی از جمله آنها بودند. با این وجود این آرشیوهای تاسیس شده هیچگونه تمرکز و هماهنگی نداشتند. از سوی دیگر از سال 1568 به بعد ثبت فعالیتهای سلطنتی در دفترهای مخصوص به نام «گنجینه قوانین» متوقف شد. شاهان مستبدی چون لویی چهاردهم و پانزدهم در جمع آوری و هماهنگی مجموعه اسناد بی شمار اقدامی نکرده و با این همه تا در سال 1789-1791 (طبق آمار همان سال ها) بالغ بر 400 مخزن اسناد در سطح کشور وجود داشته است.

انقلاب فرانسه و آرشیو ملی

آنچه در دوران سلطنت عملی نشده بود در دوره جمهوری به واسطه فشار اتفاقات و حوادث متحقق شد. از 29 ژوئیه 1789 مجلس ملی موسسان، سازمان آرشیو ویژه ای را بنا نهاد و در 12 سپتامبر 1790 نام آرشیو ملی را بر آن نهاد.

 آرشیو ملی در واقع محل نگهداری تمامی قوانین مصوبه مجلس و تشکیلات حکومت، بخشنامه های ارسالی به بخشها و شهرستانها محسوب می شد. این تشکیلات تحت سرپرستی وکیل «آرماند کستون کامو» یکی از نمایندگان پاریس اداره می شد.

از تاریخ 4 اوت 1789 به موجب قانون مدارک و اسناد سازمانها و دوائر تعطیل شده به سازمان ملی آرشیو ملی ملحق شد از جمله این سازمان ها دادگاه های اربابی و محلی، سازمانهای اداری شهرستانها، سلسله مراتب مذهبی، پیکره قضایی، اصناف شغلی و آکادمیها. نامه های شاهزادگان و نجیب زادگان مهاجرت کرده و محکومین دادگاههای انقلاب را می توان نام برد.

به هر ترتیب این اسناد در پنج نقطه پاریس خصوصاً در «لوور» قصر دادگستری و قصر بوریون جای داده شدند. همچنین مقادیر قابل توجهی از اوراق ذی قیمت از جمله گنجینه عناوین خانواده های شوالیه ها و نجیب زادگان تا آن تاریخ در قصر «گراند آگوستین» نگهداری می شدند.

علی رغم آنکه قانون 7 مصوب 25 ژوئن 1794 یعنی در دوران معروف به دوران «ترور» رای به قانونی بودن نابودسازی و محدود ساختن این گونه اسناد داد، قانون 5 مصوب 26 اکتبر 1796 در استانها، مخازنی ویژه پیش بینی کرد که همان پیشینه تشکیلات فعلی می باشد. آرشیوهای ملی بر آرشیوهای مرکزی دولت و آرشیوهای قدیم پاریس و ناحیه سن متکی می باشد.

قرن نوزدهم و بیستم

با این وجود مشکل دهها هزار پوشه و کارتن پراکنده اسناد در پاریس هنوز مطرح بود. ناپلئون اول این مشکل را حل کرد. او در سال 1808 میلادی قصر «سوییز» که در سال 1705 تا 1735 توسط «پیر آلکس دلاژورمن بو فراند» ساخته شد را به آرشیو ملی اختصاص داد. این ساختمان برای نگهداری اسناد نیاز به تغییراتی داشت.

لذا بدین منظور اتاق هایی از چوب و گچ با سرعت در زیر ستونهای حیاط طرف خیابان «فرانس بورژوا» ساخته شد. ناپلئون در طول چند سال آرشیو و اسنادی از کشورهای مختلف مانند اسپانیا، سوئیس، هلند، ایتالیا و آلمان و اتریش به پاریس منتقل کرد. هدف او جمع آوری تمام اسناد در پایتخت اروپا بود.

 ولی با این وجود، پروژه ای که قرار بود قصر بزرگ آرشیو را در ساحل رودخانه سن، محل کنونی، برج ایفل امروزی اجرا شود هرگز عملی نگردید. از دوره بازسازی به بعد سازمان آرشیو ملی رسماً در قصر سوییز مستقر گردید.

از سال 1806 به بعد، بتدریج وزارتخانه ها عادت کردند که پرونده های خود را به آرشیو ملی ارسال کنند و بدین ترتیب منابع اسناد در مورد انقلاب جمع و گردآوری شد. از طرفی در طول قرن نوزدهم و بیستم مجموعه های عظیمی از اسناد و مدارک از نقاط مختلف برای آنها ارسال می شد که به طور قطع از بی نظمی و پراکندگی ویژه ای برخوردار بود.

از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد: آرشیو قدیمی قلمرو پادشاهی «مونت بلیارد»، آرشیو مربوط به مجلس سنای سلطنتی و مجلس ملی پاریس، آرشیو محاکم دادگستری عادی و ویژه، دبیرخانه دولت پادشاهی، «اسناد اوپرای پاریس»، موزه، آژانس معماری لوور، وزارت «لژیون دونور»، سازمان ثبت اسناد پاریس و ادارات ماوراء بحار که توسط نیروی ضد استعمار منحل گردید.

در تاریخ 21 ژوئیه 1936 بخشنامه ای صادر شد و اعلام کرد تمامی وزارتخانه ها و ادارت مرکزی (بجز چند مورد استثنا) بایستی اجباراً پرونده های خارج از رده خود را به سازمان آرشیو ملی بفرستند، از آنجا که ساختمانهای موجود نمی توانستند تا ابد پذیرای تمامی اسناد وارده باشند، لذا مقرر شد که از تمرکز جغرافیایی جلوگیری شد. سرویسهای خارجی (بخش خارجی) آرشیو ملی در شهرهای «اکس آن پروونس»، «سن ژیل دیوگارد» «فونتن بلو» و پس از آن در «رویه» مستقر گردیدند.

در حال حاضر طول قفسه های اسناد سازمان آرشیو ملی در حدود 600 کیلومتر است و بدین لحاظ چه از نظر میزان اسناد و چه به لحاظ قدمت و ارزش تاریخی در جهان مقام اول را به خود اختصاص داده است.

سازمان آرشیو

آرشیو ملی فرانسه از قسمتهای گوناگونی تشکیل شده است که پاره ای از آنها در قصر سوییز قرار دارند و تعدادی از آنها نیز در خارج از محوطه اصلی آرشیو و در شهر پاریس یا نقاط دیگر کشور قرار دارند. مجموعه این بخش ها تحت نظر یک مدیر کل که توسط وزیر فرهنگ و ارتباطات تعیین می شود، اداره می گردند.

بخش های مختلف آرشیو

الف: بخش خدمات قابل ارائه به مردم

به دلایل امنیتی بازدید از تمامی بخش های سازمان آرشیو ملی برای عموم آزاد نیست. بازدید از مخازن (مکانهای نگهداری مدارک و اسناد) بخش های فنی و کارگاهها فقط برای کارکنان موسسه مجاز می باشد. با این حال مردم می توانند به بخشهای مختلف زیر مراجعه کنند:

  • «کاران» برای تمامی مواردی که اصولاً مربوط به تحقیقات اسناد است.
  • «قصر سوییز» برای بازدید از موزه تاریخ فرانسه و تعدادی نمایشگاه دیگر.
  • «هتل روهن» برای بازدید از دیگر نمایشگاهها.

ب: دفتر پذیرش و اطلاعات مراجعه کنندگان - «کاران»

«کاران» ساختمان جدیدی است که از سال 1988 تمامی خدمات سرویس عمومی به جز نمایشگاهها، موزه ها و بخش آموزش را در بر می گیرد.
در سالن بزرگ ورودی یک میز پذیرش وجود دارد که اطلاعات مختصری از آرشیو ملی به مراجعه کنندگان ارائه می دهد.
بخش اطلاعات، از ساعت 9 صبح تا 6 بعدازظهر به طور یکسره باز می باشد ولی به دلیل کثرت مراجعه کننده نمی توان قبلاً جایی رزرو کرد یا قرار ملاقات گذارد.

ج: سالن مراجعه و مطالعه اسناد

همانند تمامی آرشیوهای فرانسه، آرشیو ملی نیز از قانون سوم ژانویه 1979 که اعلام می دارد تمامی مدارک و اسناد عمومی می توانند آزادانه در اختیار عموم قرار بگیرند، تبعیت می کند. البته پس از یک مدت مشخص که به جز چند مورد استثناء 30 سال تعیین شده است. موارد استثناء عبارتند از: اسنادی که با زندگی خصوصی اشخاص یا امنیت ملی  یا حفاظت دولتی مربوط می شوند که پس از 60 سال اجازه عرضه به عموم می یابند. اسناد قضایی، ثبت اسناد، اسناد مربوط به امور شهری دولت، مدارک مربوط به آمار و سرشماری، در صورتی که به زندگی شخصی افراد مربوط شود، پس از 100 سال اجازه ارائه به عموم می یابد. اسناد پرونده شخصیتها، 120 سال و اسنادی که دارای اطلاعاتی در زمینه پزشکی اشخاص می باشد پس از گذشت 150 سال، اجازه ارائه می یابند.

بنابراین هر فردی می تواند برای استفاده از اسناد به مرکز آرشیو مراجعه کند. با این حال جوانب امنیتی، یک سری مقدمات را می طلبد از جمله:

  • هر مراجعه کننده باید کارت شناسایی معتبری را به قسمت مربوطه ارائه دهد.
  • هر مراجعه کننده بایستی یک کارت مخصوص مراجعه به همراه خود داشته باشد، این کارت توسط قسمت اطلاعات تحویل می گردد. (کارت مغناطیسی)
  • ارائه اسناد منوط به یافتن شماره آنها از برگه دانهای مربوطه می باشد که لازمه آن جستجوی قبلی در برگه دانهاست.

بعضی از مدارک حساس و با ارزش را فقط در شکل میکروفیلم می توان به مراجعه کننده ارائه داد و برای استفاده از اصل سند بایستی اجازه رسمی گرفته شود.
گنجایش سالنهای مطالعه مدارک اصلی، 360 نفر و سالن میکروفیلم، 60 نفر و سالن مراجعه به برگه دان، 72 نفر پیش بینی شده است. کنترل سالن مطالعه بطور خودکار صورت می گیرد. برای ورود بایستی کارت مغناطیسی تهیه کرد و می توان مستقیماً از کابین هر یک از مراجعه کنندگان با قسمت اطلاعات مکالمه کرد.

 برای راهنمایی در مورد تمامی مراحل، خصوصاً پر کردن فرم ورودی سالن مطالعه می توان از کتابچه «راهنمای مراجعه کننده» چاپ سازمان آرشیو ملی استفاده کرد.

د: گیشه فروش انتشارات

مجموعه نشریات تبلیغی سازمان آرشیو ملی توسط سازمان ویژه ای تهیه می گردد. این نشریات تبلیغاتی توسط مرکز اسناد فرانسه تامین بودجه می گردند. این مرکز هر دو سال یک بار کاتالوگ جدید منتشر می کند. این کاتالوگ را می توان با مراجعه به مرکز اسناد فرانسه و یا گیشه های فروش آرشیو ملی به طور رایگان تهیه کرد.

گیشه فروش در سالن مطالعه «کاران» قرار دارد. که می توان انواع انتشارات آرشیو ملی و همچنین قالب مهرهای مختلف را در آنجا خریداری نمود.

هـ: بخش مهرها

آرشیو ملی از نظر نگهداری مهرهای قدیمی نیز از اهمیت فوق العاده ای برخوردار می باشد. قدیمی ترین این مهرها به زمان سلسله  «مروون ژیَنها» (مهر شیلدریک اول سال 457-481) مربوط می شود و این مهرها که برای ممهور کردن اسناد رسمی به کار می روند از آن زمان تا به دوره حاضر ادامه پیدا می کند.

آرشیو فرانسه

در قرون وسطی مهرها به همراه خود امضا فرد را نیز داشتند و بدین طریق مدارک شخصی یا دولتی را تایید می کردند.

این مهرها غالبا از موم ساخته شده و متناسب با مورد مصرف سفید، زرد، سبز، یا قرمز بودند ولی در بعضی موارد از حلقه های فلزی نیز ساخته شده بودند، مثلاً پاپها از حلقه های سربی و امپراتورها از حلقه های طلا برای مهرهای خود استفاده می کردند.

در ابتدا آنها را مستقیما روی سند می ریختند. ولی بعدها از قرن دوازدهم به بعد مهرها توسط نوارهای ابریشمی، کتانی، پنبه ای و حتی باریکه های پوست به صورت آویزان به اسناد الصاق می شدند.

قاعدتاً این مهرها نباید از اسناد تایید شده جدا شوند. متاسفانه در گذشته این اصل را رعایت نکرده اند به طوری که امروز تعداد کثیری مهرهای جدا شده از اسناد مربوطه موجود می باشد.

بخش مهرها وظایف چند جانبه ای را برعهده دارند: نگهداری و محافظت مهرهایی که از اسناد جدا شده اند، همکاری کردن با سایر بخشها در نگهداری مهرهای متصل به اسناد موجود در بخشها، تعمیر مهرهای خراب شده، قالبگیری و تجدید ساخت و تعمیر مهرهای موجود، تکثیر (دوباره سازی مهرهای موجود از گچ یا پلاستیک)، تهیه و انتشار کاتالوگهای ویژه مهرها و توسعه اطلاعات محققان در ارتباط با مهرها.

اگر چه ورود به بخش مرمت و قالبگیری مهرها برای عموم آزاد نیست، ولی در عوض در سالن «کاران» سالن ویژه ای برای ارائه خدمات در امور مهرها وجود دارد که با هماهنگی بخش اطلاعات بازدید از آنها امکان پذیر است.

ز: موزه تاریخ فرانسه نمایشگاه آرشیو ملی

از دوره ناپلئون سوم به این طرف، آرشیو ملی علاقه داشته است که بهترین و جالب توجه ترین مدارک و اسناد تاریخی موجود در آرشیو به معرض دید عموم بگذارد.

به همین منظور در سال 1867 «موزه تاریخ فرانسه» تاسیس شد و چندین بار تجدد سازمان گردیده و به پیشرفته ترین امکانات تجهیز شد. موزه تاریخ فرانسه هم اکنون در «قصر سوییز» مستقر می باشد.

همچنین نمایشگاهی دائمی در مورد تاریخ فرانسه در این مکان ایجاد گردیده که شامل اسنادی از پاپیروسهای دوره «مروونزنیها» لوحه های مومی «سن لوئی»، فرمان نانت و عزل او، وصیت نامه لوئی چهاردهم و ناپلئون و اسناد بسیار مهم دوره انقلاب کبیر می باشد.

بجز این موزه دائمی، آرشیو ملی به طور فصلی نمایشگاههای مختلفی به مناسبتهای تاریخی در قصر «سوییز» و یا سالن هتل «روهن» برگزار می کند.

منابع آرشیو ملی

چگونه از مقدار اسناد سازمان آرشیو مطلع گردیم

حجم کلی اسناد آرشیو فرانسه به قدری زیاد است که برای استفاده از آنها تا کنون چندین هزار کتابچه و لیست راهنما منتشر شده است. کتاب اصلی که در مورد مجموعه اسناد و مدارک آرشیو ملی یافت می شود وضعیت کلی مخازن عمومی را به نمایش می گذارد. این کتاب در چهار جلد از سال 1978 تا 1980 به چاپ رسیده است: جلد اول اسناد رژیم گذشته، جلد دوم اسناد سالهای 1789-1940 جلد سوم اسناد نیروی دریایی و ماوراء بحار و جلد چهارم منابع گوناگون می باشد.

این کتابها به طور خلاصه آنچه در هر یک از این مجموعه ها وجود دارد و چگونگی طبقه بندی آنها را توضیح می دهد.

جلد پنجم اسناد سال های 1940-1958 مربوط می شود که به تازگی منتشر شده است. غالب اسناد و خصوصا اسناد قدیم به صورت تایپ یا دست نویس وجود دارد و با این حال تعداد زیادی نیز به صورت میکروفیش یا میکروفیلم و یا فتوکپی نمونه سازی شده است و در دسترس می باشند.

در این آرشیو، اسناد و مدارک به صورت موضوعی و حتی بر حسب طایفه یا افراد و یا محل جغرافیایی طبقه بندی نشده اند بلکه بر حسب منابع (مآخذ) ورود آنها به آرشیو طبقه بندی می شوند. به مجموعه اسناد و مدارکی که از یک محل ویژه: سازمان، موسسه، ... گردآوری می شود، اصطلاحاً  «منبع آرشیو» اطلاق می گردد؛ مثلا منبع «پارلمان فرانسه» یا منابع «دربار نجیب زادگان». نتیجه این که هر سندی به یک منبع یا مآخذ مربوط می باشد.

در واقع فیشهای عمومی ویژه برای اسامی اشخاص، خانواده ها، مکانها و مدارک آرشیو ملی وجود ندارد. اگر چنین فیشهای ویژه ای نیز وجود می داشت در واقع بی مصرف و مهمل بود چرا که اسامی و نامهای موجود در 600 کیلومتر قفسه بندی آرشیو بالغ بر چند میلیارد و حتی دهها میلیارد می شود.

در عین حال تعداد بسیار زیادی فیش و برگه دان در مورد واحدهای جزیی کوچک وجود دارد که بعضاً رایانه ای شده و به گروههای مختلف تقسیم شده اند مانند: پرونده «لژبون دونور» وغیره ...

به دلایل فوق قبل از هر تلاش برای یافتن سند مورد نیاز خود در آرشیو ملی بایستی به قسمت اطلاعات مراجعه نمایید. و از اتلاف وقت خود جلوگیری و از آزمایش تلاشهای بی نتیجه پرهیز نمایید.

منابع بخش قدیم

بخش قدیم آرشیو ملی در حقیقت وارث آرشیو سلطنتی رژیم گذشته می باشد؛ اما اسناد و مدارک غیر سلطنتی نیز در آن یافت می شود که در اثر مصادرات دوران انقلاب و گردآوری های مختلف از اماکن گوناگون در طی قرن نوزدهم می باشد. در این مجموعه ما طبقات و گروههای مختلفی از اسناد را در کنار مجموعه اسنادی که کاملاً حفظ شده اند مثل اسناد مجلس پاریس (سری X) و گنجینه فرامین پادشاهی (سری J و J J) مشاهده می کنیم.

اسناد و مدارک مختلفی نیز از نقاط و منابع مختلف وجود دارد که بسیار نامنظم می باشند. این اسناد که حجم زیادی داشته و بالغ بر دهها هزار کارتن و پرونده و پوشه می گردد، حدود 74 سری و بخش فرعی که از نظر قدمت به امپراتوری اول باز می گردد را شامل می شود. برای استفاده از اسناد بخش قدیم، محققین بایستی قبلاً به فیشها و برگه دانهای فراوانی که در سالن برگردان «کاران» واقع است، رجوع نمایند و در صورت مواجهه با مشکل از کادر متخصص آرشیو بهره بگیرند. از آنجا که منابع اسناد بخش قدیم بسیار متنوع و وسیع می باشد و حدود ده قرن تاریخ فرانسه را در بر می گیرد، ارائه یک نمای کلی از تمامی محتوای این بخش ناممکن است با این همه می توانیم بخشهای زیر را از آن جمله ها نام ببریم:

  • گنجینه فرامین پادشاهان فرانسه که از فیلیپ آگوست پس از جنگ «فرتوان» شروع و به طور پیوسته تا پایان قرن شانزدهم ادامه پیدا می کند.
  • آرشیو شورای سلطنت که به زمان «هنری چهارم» بر می گردد.
  • آرشیو وزارتخانه هایی که در زمان انقلاب وجود داشته است. (بجز وزارت خارجه و جنگ) خصوصاً کنترل عمومی، امور مالیه و دارایی، پرونده های حجیم اداری شهرستانها در قرن هفدهم و هجدهم.
  • آرشیو دربار سلطنتی به ویژه پرونده های ساختمانها و قصرهای پادشاهان مانند: ورسای، مارلی، کوپینی، فونتن بلو، سن ژرمن، و غیره و مدارکی در مورد مراسم و دفاتر دیوانها و غیره.
  • آرشیو عظیم مجلس پاریس، بزرگترین آرشیو ملی که حدود 268000 کارتن و بسته و پرونده از سال 1254 به این طرف را در بر می گیرد.
  • منابع آرشیو دیوان محاسبات که این مجموعه شامل  «تبریکات و احترامات» و ملوک و تبول پادشاهان و امور اداری سلطنت می شود:
  • آرشیو قصرها و قلعه های کوچک پاریس که اصلی ترین مراجع قضایی از قرن سیزدهم محسوب می شدند و حدود 186000 کارتن و بسته و پرونده شعب مختلف اطراف پاریس و همچنین پرونده های اداری کلیسای رسمی پاریس را شامل می شود.
  • مجموعه دیگر آرشیو، قلمرو کلیسا و اسقفهای پاریس از بخش کلیسای اعظم نوتردام گرفته تا قلمرو حیطه کلیساهای کوچکتر پاریس را شامل می شود و چه بسا مکتبهای تدریس و طلبه های جزء را هم بر می گیرد:

در این مجموعه اسناد خیلی قدیمی یافت می شود که از جمله می توان به پاپیروسهای مشهوری از دوره مروَونژنیها و منابع به دست آمده از اسقف خدمه، بنادر مسافرتهای اکتشافی و غیره را شامل می شود.

برای سالها بخش مستعمرات در این قسمت مشخص و جدا نبود: بخش زیر مجموعه ای کشورهای مستعمره در سال 1881 تاسیس شد و تا 1894 به عنوان یک وزارتخانه مستقل جدا نگردید. به همین جهت بخش آرشیو قدیم مستعمرات به آرشیو دریانوردی وابسته می باشد. در سالهای 1910-1942 اسناد مربوط به قبل از سال 1815 و همچنین اسناد مربوط به دریانوردی به آرشیو ملی به ویژه بخش آرشیو قدیم تعلق گرفتند.

(اسناد بعد از تاریخ 1815 در وزارت مستعمرات باقی ماندند که امروزه در مرکز آرشیو ماوراء بحار شهر «اکس آن پروونس»قرار دارد) از زمان وزارت «کولبرت» بخشهای «دفاتر مستعمرات» و همچنین دریانوردی در آرشیو ملی تاسیس شدند. اسناد بخش مستعمرات با توجه به پیگیری روابط اقتصادی تجاری دولت با مستعمرات قبلی و به دلیل شیوه طبقه بندی پیچیده اش به میزان زیادی پراکنده و مغشوش شده ولی خوشبختانه این اسناد امروزه از برگه دان دقیقی بهره مند می باشند.

دفاتر بخش «امور خارجه»

اگر چه وزارت امور خارجه خود از بخش آرشیو سیاسی و اسناد ویژه ای برخوردار است، با این وجود، این وزارتخانه در بین سالهای 1929-1933 مجموعه ای از اسناد و مدارک (حدود 1700 کارتن و پوشه) سفارتخانه های فرانسه در خارج مربوط به سال های قرن هفدهم تا سال 1873 را به آرشیو ملی تحویل داد (محدوده تاریخی اسناد سفارتها متناسب با کشورهای مختلف متفاوت است.) این منابع بدین ترتیب ذخائر بخش دریانوردی را تکمیل می کند و در بخش قدیم نگهداری می شود.

منابع بخش جدید

بخش جدید آرشیو ملی اگر چه از نظر زمانی خیلی از بخش قدیم کوتاه تر است (1789-1940) ولی از نظر مطالب بسیار مهمتر جلوه می کند. و دارای سه بخش مختلف زیر می باشد: بخش اول آرشیو دوره انقلاب است و اسناد مجالس مقننه، قوه مجریه و قوه قضائیه را شامل می شود. بخش دوم شامل مدارکی است که در حین امپراتوری اول توسط مجالس مقننه، وزارتخانه ها و سازمانهای اداری مرکزی جمع آوری شده اند و سرانجام سومین بخش مدارک جمع شده از سازمانهای مختلفی چون اپرای پاریس، دفتر ملی ذغال سنگ و شورای اتحادیه تعمیرکاران در حد فاصل بعد از جنگ 1914-1918 را شامل می شود.

آرشیو فرانسه

برای سهولت طبقه بندی و ردیف بندی مجموعه های تشکیل دهنده بخش جدید تا سال 1940 محدوده شده است. (رسماً ولی کم و بیش اختلالاتی پیدا می شود) اسناد مربوط به بخش معاصر منتقل گردید.

اسناد و منابع دوره انقلاب وارثان اصلی «آرشیو ملی» اولیه می باشند که «سن دنیس» (قرن هفدهم میلادی) اشاره کرد.

  • آرشیو امور نظامی و بیمارستانی (مجموع تامپل، بیمارستان سن ژان، مالت، سن لازار، مونته کارمل ...) و نظام شوالیه ای (توازن دور، سن میشل، سن اسپری ...)
  • آرشیو دفاتر شهر پاریس (شهرداری) از اسلاف آرشیو شهرداریهای مختلف پاریس که اولین مدارک به دست آمده آن به سال 1499 مربوط می شود.
  • آرشیو دانشگاه پاریس و مدارس عالی تابعه آن که بخشی از آن به قرن چهاردهم اشاره می کند.
  • منابع مربوط به «امور پروتستانها» که حدود 511 کارتن مربوط به فسخ فرمان نانت، مربوط به مصادره اموال پروتستانها و مرتب کردن انجمنهای پروتستانها از قرن شانزدهم به این طرف می باشد.
  • آرشیو شاهزادگان و خانواده های سلطنتی که توسط انقلاب ملی شد و همچنین اموال و مدارک هنگفتی از مهاجرین و محکومین که به عنوان اموال ملی ضبط گردید.

بایستی به مجموعه های کم و بیش هم طبقه و سریال فوق الذکر مجموعه های متنوع و مختلف رسیده از منابع متفاوت و گاهی نامشخص زیر را اضافه کرد: دیوان اشعار، نوشته های ناهماهنگ، مکاتبات خصوصی، پرونده های متعدد نجیب زادگان کشیشها، مالکان و طلاب که از سرتاسر فرانسه گردآوری گردیده اند.

در عین حال لازم به توضیح است که آرشیو قدیم شامل مدارک دریانوردی و مستعمرات نیز می شود که حتی به زمانهای قبل از انقلاب کبیر فرانسه نیز بر می گردد.
تمامی مدارک موجود در آرشیو بخش قدیم به صورت اصل یا میکروفیلم در سالن «کاران» قابل دسترسی می باشند.

ادامه دارد ( قسمت دوم مقاله آرشیو در فرانسه)

ترجمه: مجتبی ترکاشوند
گنجینه اسناد -شماره 27و28- پاییز و زمستان 1376
تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید