تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :2517

معرفی مراكز اسنادی ایران و جهان (آرشیو ملی فرانسه)

آرشیو‌‌های فرانسه همگی زیر نظر «مدیریت آرشیوهای فرانسه» قرار داشته و به لحاظ قوانین، همگی از قانون واحد مصوب پارلمان پیروی می‌كنند. «آرشیو ملی فرانسه» در منطقه پاریس 3 و در ساختمانی متعلق به شاهزادگان فرانسوی (خانواده گیز) متعلق به سده شانزدهم واقع شده است. این ساختمان كه در زمان جنگ‌های مذهبی، مقر حزب كاتولیك بود، اوایل سده هجده بازسازی شد و پس از انقلاب فرانسه در سال 1808م توسط ناپلئون خریداری شده و به صورت مركز نگهداری اسناد درآمد، سپس اسناد موجود در آرشیو قبلی فرانسه كه از سال 1790م در محل «كاخ تولری» تشكیل شده بود، به این مكان منتقل شد. همچنین ناپلئون آرشیو اسناد كشورهایی را كه تصرف نمود (ایتالیا، آلمان، اتریش و لوكزامبورگ) به این مكان منتقل كرد، به طوری كه حجم بسیار زیادی از اسناد در این مكان جمع شد. این اسناد پس از ناپلئون به كشورهای مبدأ بازگردانده شدند.

در این مكان در فاصله سال‌های 1815م تا 1835م فعالیت ویژه‌ای انجام نشد و تنها در سال 1821م «مدرسه ملی نگهدارندگان اسناد» در آن تاسیس گردید. در سال 1836 «لویی فیلیپ» تصمیم گرفت آرشیو ملی را به شكل یكپارچه درآورد، پس اسناد تمام نهادها و وزارت‌خانه‌ها به این مكان منتقل شد. در این میان اسناد موجود در كلیسای «سن شاپل» كه به تنهایی شامل ده كیلومتر سند بود، از جزیره «سیته» به این مكان آورده شد.

اولین سالن قرائت این مركز به سال 1902م تشكیل شده و گنجایش آن در سال 1980م یكصد و بیست نفر بود. این مركز هم اكنون توانایی پذیرایی از پانصد نفر را داراست. همه ساله هجده هزار پژوهش‌گر با مراجعه به این مركز، به وسیله امكانات كامپیوتری از یكصد و هشتاد هزار سند كامپیوتری موجود در آن استفاده می‌كنند و به عبارت دیگر، روزانه شش‌ تن سند در این آرشیو جابه جا می‌شود.

قدیمی‌ترین سند موجود در این آرشیو متعلق به سال 625م است. در واقع این ساختمان بخش اسناد قدیمه آرشیو ملی فرانسه است كه اسناد تا سال 1958م را در خود جای داده است و شامل یكصد كیلومتر سند است. آرشیو‌های متعلق به سال‌های 1958 تا 2002 در «فونتن بلو» و «اكسان پروانس» نگهداری‌ می‌شود و كل آرشیو‌های فرانسه بالغ بر چهارصد كیلومتر است. این آمار شامل اسناد دیپلماتیك وزارت خارجه نمی‌شود و وزرات خارجه نیز آرشیوی مستقل از آرشیو ملی فرانسه دارد.

چیدمان اسناد در این ساختمان از سال 1836م تاكنون تغییری نكرده است و به تدریج ساختمان اصلی گسترش یافته و مجموعة قبلی اضافه گردیده است. این مجموعه تا سال 1970م برق نداشته و به این سبب دارای پنجره‌های بسیار بزرگ برای تامین نور محل است. مخزن اسناد به دلیل حفاظت از اسناد، دارای سیستم گرم‌كننده و سرد كننده نمی‌باشد از این رو كارمندان این محل تجربه كار در دمای صفر تا چهل درجه را دارند.

در بخشی از این مجموعه، صورت جلسه‌های مجالس فرانسه متعلق به سال‌های 1800م نگهداری می‌شود. این مجموعه به دلیل جنس خوب كاغذ به كار رفته و نداشتن سلولز، دارای كیفیتی خوب بوده و نشانی از گذر زمان در آنها نیست. همچنین در بخش دیگری قوانین قضایی فرانسه، متعلق به سال‌های 1250م را می‌توان دید. این قوانین بر روی پوست حیوانات و به زبان لاتین به نگارش در آمده‌اند، زیرا تا سال 1539 زبان رسمی فرانسه، زبان لاتین بوده است.

تهیه میكروفیلم از اسناد در فرانسه، از پنجاه سال قبل آغاز شده و تاكنون تنها پنج درصد اسناد، به صورت میكروفیلم قابل وصول است. البته تمام اسناد در آرشیو ثبت شده و بانك اطلاعاتی آنها موجود است. همچنین امروزه در فرانسه از كاغذ‌های خنثی استفاده می‌شود كه در مقابل تغییر مقاومند. بخش دیگری از ساختمان اسناد قدیمه فرانسه، متعلق به دوران «ناپلئون سوم» و «شاه فیلیپ» ـ است كه دكوراسیون شیك‌‌تری دارد، زیرا این دو شخصاً به طرز قرار گرفتن آرشیو‌‌ها علاقمند بوده و بر آنها نظارت داشته‌اند. در این بخش گاوصندوق عظیمی قرار داد كه نسخه اصلی فرامین پادشاه و نیز اصل قوانین اساسی جمهوری فرانسه و نیز «كیلوگرم» و «متر» استاندارد مصوب مجلس فرانسه و نمونه‌های اصلی برای چاپ اسكناس بانكی، در آن نگهداری می‌شود. همچنین در این بخش از ساختمان، تعداد زیادی از فرامین پادشاهی به همراه مهر و موم آن زمان، در جعبه‌‌ای كه متعلق به دوران نشر فرمان است، نگهداری می‌شود. فرامین و قوانین، بیشتر بر روی پوست حیوانات نگهداری شده و دوام خود را حفظ كرده‌‌اند؛ اگر چه اسنادی از كاغذ در این مجموعه وجود دارد كه مراجعه به آنها ممنوع است، زیرا به دلیل قدمت سند، بیم آن می‌رود كه به محض تماس كوچكی، كل سند پودر شود. در این مجموعه همچنین نامه پادشاه ایران در زمان جنگ‌های صلیبی و نیز نامه «تیمور لنگ» به پادشاهان فرانسوی و تعدادی نقشه جغرافیایی قرار دارند.

به منظور بازدید مستمر از آرشیو‌ها و نظارت بر نحوه نگهداری آنها، چهار نفر «بازرس كل آرشیو» در فرانسه وجود دارد. این افراد به تناسب وضعیت آرشیوها وظیفه كنترل و پیشنهاد قوانین جدید را بر عهده دارند.

وزارت امور خارجه فرانسه نیز آرشیوی جدا از آرشیو ملی داراست، اگر چه از قوانین كلی آرشیوها در فرانسه (درباره نحوه نگهداری یا امحای اسناد) پیروی می‌كند. این آرشیو در سه محل متفاوت نگهداری می‌شود. اسناد قدیمه و اسناد جاری در محل وزارت امور خارجه و در كنار دفتر وزارتی قرار دارد. در این بخش، اسناد قابل توجهی درباره روابط فرانسه با كشورهای جهان و به ویژه ایران می‌توان یافت. نامه‌‌هایی از ناصر‌الدین شاه، عباس میرزا و ... به پادشاهان وقت فرانسه در این بخش وجود دارد. همچنین موافقت‌نامه همكاری تجاری ایران و فرانسه متعلق به سال 1725م قابل توجه است. بخشی از این اسناد به صورت میكروفیلم در آمده و در سالنی كه گنجایش شصت نفر پژوهش‌گر را دارد، مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد.

بخش دوم آرشیو وزارت خارجه فرانسه كه در شهر «نانت» متمركز است، شامل اسنادی است كه از سفارت‌خانه‌‌های فرانسه در خارج از كشور فرستاده می‌شود. بخش سوم اسناد نامبرده در شهر «ملون» در مرز آلمان و فرانسه است كه شامل اسناد دوران اشغال فرانسه توسط آلمان‌‌ها است.

آرشیوها و مخازن اسناد فرانسه به سبب قدمت و گستردگی روابط این كشور با سایر كشورها، مجموعه‌‌ای غنی و منحصر به فرد به شمار می‌آید و نه تنها مورد استفاده محققان و پژوهشگران قرار می‌گیرد، بلكه می‌توان آنها را به سبب ارزش تاریخی، در زمره نوعی ثروت ملی ارزیابی كرد كه به خوبی بیانگر هویت تاریخی این كشور است. همكاری متقابل مراكز اسناد ایران با مراكز فرانسوی و تهیه میكروفیلم از آن دسته اسناد قدیمه غیر موجود در ایران، می‌‌تواند در غنای آرشیوهای ملی ایران موثر بوده و تاریخ را از زاویه دیگری برای پژوهشگران ایرانی تصویر نماید.1

پی‌نوشت:
1ـ فصلنامه تاریخ روابط خارجی، شماره 16، پائیز 1382، ص 181ـ 184.

منبع : دوران



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید