تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :2303

از مدرسه صنایع مستظرفه تا دانشکده هنرهای زیبا

مروری بر زمینه های شکل گیری و تاسیس دانشکده هنرهای زیبا در دانشگاه تهران

دانشکده هنرهای زیبا یکی از نخستین دانشکده های دانشگاه تهران بوده است که فعالیت آن در سال 1319خورشیدی به عنوان یکی از دانشکده های اولیه دانشگاه آغاز شد. ملاحظه و تدقیق و تامل در نخستین پروگرام ها و برنامه های اولیه دانشکده به وضوح مبین آن است که دانشکده های هنرهای زیبا با بهره برداری و بر اساس میراث مدارس هنری عصر قاجار، به خصوص میراث دوره مشروطه پدید آمد. مهم ترین این زیر ساخت ها عبارت بودند از: مدرسه صنایع مستظرفه که در سال 1329قمری/1289 شمسی، توسط محمد غفاری معروف به کمال الملک تاسیس شد؛ مدرسه موسیقی؛ مدرسه عالی موسیقار(هنرستان موسیقی)؛ هنرستان عالی هنرهای زیبا؛پس از تاسیس مدرسه موسیقی شهنازی در سال 1308 و تصویب آن در شورای عالی معارف،آموزش نوین هنرهای زیبا آغاز شد و این شالوده ی تاریخی دیگری شد برای دانشکده ی هنرهای زیبا. در این مقاله سعی شده است تا به صورتی فشرده و موجز، زمینه های شکل گیری دانشکده هنرهای زیبا، روند گسترش این دانشکده از درون مؤسسات هنری، بر اساس اسناد آرشیوی و بایگانی راکد دانشگاه و سایر منابع تاریخی بررسی و مورد تحلیل قرار گیرد. توجه به آموزش موسیقی، هنرهای مستظرفه و نمایشی در سطح عالی، از نکات برجسته ای است که به عنوان برنامه بنیان گذاران دانشکده هنرها در این مقاله بررسی شده است. گزارشی از اساسنامه های آموزشی و اسامی نخستین استادان این دانشکده، مروری بر اولین برنامه های درسی و برخی از آیین نامه های اولیه این دانشکده از دیگر مباحث این مقاله است.

دانشکده هنرهای زیبا که در شعار قدیمی ترین دانشکده های دانشگاه تهران است. در سال 1319بر اساس میراث هنری و بر بنیاد مدارس متعددی که در عصر مشروطه پدید آمدند و به مرور تحول و توسعه یافتند، با تصویب شورای عالی معارف و شورای دانشگاه تهران تاسیس شد.

مقاله حاضر گزارشی است از روند شکل گیری ، توسعه و تحول نخستین مدارس هنری و صنایع مستظرفه و روند تکوین دانشکده معماری و هنرهای زیبا در تاریخ گسترش دانشگاه تهران و نظام آموزش عالی در ایران.

دانشکده هنرهای زیبا، اگرچه از جمله دانشکده های اولیه دانشگاه تهران است که به صورت رسمی چند سال پس از تاسیس دانشگاه. در نهم شهریور ماه 1319 تاسیس گردید، اما واقعیت آن است که این دانشکده نیز همانند دیگر دانشکده های اولیه دانشگاه تهران، بر اساس میراثی دیرینه در تاریخ آموزش ایران پایه گذاری شد. بنابراین باید تولد واقعی و ریشه های تاریخی حیات آن را حداقل، در تلاش های صدور دوره قاجاریه، به خصوص تلاش عباس میرزا(مینوی،1332،183)[1] و محمدشاه قاجار برای اعزام محصل به فرنگ و کوشش های بعدی عصر مشروطه، یعنی کوشش برای ایجاد مراکز آموزش نقاشی و موسیقی، از جمله مدرسه های زیر جستجو کرد:

مدرسه صنایع مستظرفه که در سال 1329قمری/1289شمسی،توسط محمد غفاری معروف به کمال الملک تاسیس شد (ممیز،1362،59)[2]؛

مدرسه موسیقی؛
مدرسه عالی موسیقار(هنرستان موسیقی)؛
هنرستان عالی هنرهای زیبا؛

صرف نظر از نقش مدرسه صنایع مستظرفه، که به راستی شالوده شکل گیری آموزش منظم نقاشی در ایران معاصر بود،با تصویب پروگرام مدرسه موسیقی شهنازی در سال 1308در شورای عالی معارف، آموزش نوین هنرهای زیبا بر برنامه ای مدون مبتنی شد و مسیر گسترش رشته موسیقی در مدرسه ای مستقل و رسمی هموار گردید. حدود چهار سال پس از تصویب این برنامه، شورای عالی معارف در جلسه دویست و سی و نهم خود به تاریخ 27تیر 1312به بررسی پروگرام مدرسه متوسطه و عالی موسیقار پرداخت و آن را به تصویب رساند(صورت جلسات شورای عالی معارف، دفتر نمره 6،73).

گام بعدی برای آموزش های عالی موسیقی در سال 1313 برداشته شد. در این سال، اداره کل معارف با تقدیم اساسنامه ای برای تشکیل مدرسه عالی موسیقار، به روند آموزش عالی موسیقی سرعت بیشتری بخشید.

چون پیشنهاد اداره کل معارف، در تاریخ 11 اردیبهشت 1313، به شورای عالی تقدیم گردید، شورا نیز روز بعد، یعنی در دویست و شصت و هفتمین جلسه خود به گفتگو درباره آن پرداخت. از آنجا که پروگرام پیشنهادی، برای این مدرسه، با نام مؤسسه عالی موسیقار به شورا ارسال شده بود، شورا نخست نام آن را به هنرستان موسیقی تغییر داد و سپس در همین جلسه،مقرر داشت تا کمیسیونی مرکب از آقایان میرزا غلامحسین خان رهنما و میرزا محمدخان وحید تنکابنی و گل گلاب، با حضور آقای علی نقی خان وزیری در اداره کل معارف تشکیل داده و پس از مطالعه پروگرام،نظر خود را به شورا گزارش کنند (صورت جلسات شورای عالی معارف، دفتر نمره 6،134).

پس از اظهار نظر کمیسیون مذکور و گزارش نظریات خود به شورای عالی معارف،این شورا در دویست و هفتاد و ششمین جلسه خود به تاریخ 13تیر 1313 به تصویب «اساسنامه و نظامنامه و دستور تحصیلات هنرستان موسیقی» در بیست و سه ماده(پیشین،154 - 149)، مبادرت ورزیدد و به این ترتیب زمینه ای برای گسترش آموزش های هنر موسیقی در مراکز رسمی، فراهم شد که نتیجه آن،شکل گیری تدریجی مدرسه ای عالی برای آموزش هنرهای زیبا بود.

کوتاه زمانی پس از تصویب اساسنامه هنرستان موسیقی، چنانکه پیش از این نیز اشاره شده است، تعدادی از معلمان مدرسه فلاحت و هنرستان موسیقی خواستار نوشتن رساله و پیوستن به دانشگاه شدند. شورای دانشگاه در جلسه هشتم خود با درخواست معلمان مدرسه فلاحت مخالفت کرد،اما در جلسه بعدی به تاریخ15خرداد 1314،پس از ملاحظه اساسنامه مدرسه موسیقار که در 28تیرماه 1312به تصویب رسیده بود،به این نتیجه رسید که چون این مدرسه دارای کلاس های دوره عالی بوده است، آقای علی نقی خان وزیری و آقای گل گلاب،معلمان آن مدرسه می توانند رساله بنویسند و تبدیل به استاد دانشگاه بشوند(پیشین،نهمین جلسه،23).

در مهرماه سال 1317، وزارت پیشه و هنر اساسنامه ها و برنامه های پیشنهادی «هنرستان عالی هنرهای زیبای باستانی» و «هنرهای زیبای نوین» و «هنرستان دولتی بانوان» را برای بحث و بررسی به شورای عالی معارف تقدیم کرد. شورا در جلسه سیصد و نود و پنجم خود به تاریخ 16 مرداد 1318، این برنامه ها را در دستور کار جلسات خود قرار داد و مقرر داشت تا کلیه اعضاء پس از مطالعه برنامه پیشنهادی نظرات خود را اعلام نمایند(پیشین، دفتر نمره 9،88).

شورای عالی معارف، در جلسه بعدی، در تعقیب مذاکرات جلسه قبل مقرر داشت تا « از جناب آقای نصر معاون وزارت پیشه و هنر تقاضا شود که در جلسه آینده شورا حضور یلفته در قسمت های فنی توضیحات لازمه را بدهند تا پس اساسنامه و برنامه های مذکور مورد بحث و بررسی قرار گیرند.(پیشین،دفتر نمره9،93).

نتایج مطالعات و اظهار نظرات کارشناسان مختلف در چهار صد و یکمین جلسه شورا، مورد بحث قرار گرفت و مقرر گردید:

اولا: این دو برنامه و اساسنامه را به صورت یک اساسنامه  و برنامه شامل دو قسمت که یکی به نام هنرستان عالی هنرهای زیبا و یکی دیگر به نام هنرهای ایرانی باشد، تنظیم نمایند؛

ثانیا: از اساسنامه، قسمت های اداری را حذف کرده و فقط مطالبی را که مربوط به اساسنامه است، از قبیل شرایط قبولی داوطلبان و مزایای گواهی نامه و غیره قید نمایند سپس کمیسیونی با حضور آقای دکتر سیاسی تشکیل داده، اساسنامه و برنامه را مورد بحث و شور قرار دهند تا پس از رسیدگی کامل در شورا طرح شود(پیشین،دفتر نمره9،123).

با اعمال نظر پیشنهادات اعضای شورای عالی معارف و با تغییرات و اصلاحاتی که دکتر علی اکبر سیاسی در متن اساسنامه پیشنهادی اعمال کرد، سرانجام، « اساسنامه و برنامه هنرستان عالی هنرهای زیبا» در چهارصد و چهارمین جلسه شورای عالی فرهنگ در تاریخ سه شنبه چهارم دی ماه 1318، در دوازده ماده به تصویب رسید(پیشین، دفتر نمره 9،156- 143).

تصویب این اساسنامه در شرایطی انجام گرفت که شورای دانشگاه تهران نیز در جلسات مختلف به موضوع تشکیل دانشکده هنرهای زیبا توجه نشان می داد و گاهی در قالب هنرکده و گاهی نیز با عنوان هنرهای زیبا به گفتگو می پرداخت. به هر حال، با عنایت به چنین پیشینه ای برای گسترش آموزش های هنری بود که سرانجام دانشکده هنرهای زیبا در مهرماه سال 1319 با موافقت وزارت فرهنگ و با اعتبار سالیانه یکصد هزار ریال در دبیرستان مروی شروع به کار کرد(راهنمای دانشجویان دانشگاه تهران،1320،12).

علاقه به ادامه حیات دانشکده باعث شد تا به رغم کمبود امکانات و نبودن وسایل و اعتبار کافی در این مدرسه، عده ای از استادان هنرکده به تدریس افتخاری مبادرت کنند. به همین دلیل بود که این دانشکده توانست به حیات خود استمرار دهد و از فعالیت باز نماند (راهنمای دانشکده هنرهای زیبا، سال 46-45، 3-2). در آغاز تاسیس دانشکده هنرهای زیبا، چون هنوز این دانشکده با کمبود جاو مکان روبرو بود، بنابراین، از شهریورماه سال 1320، به بعد، کارگاه های آن به ناحیه غربی بنای جدید دانشکده فنی در محوطه دانشگاه تهران منتقل شد تا قدری از مشکلات دانشکده کاهش یابد.

درست در چنین شرایطی از مشکلات هنرکده هنرهای زیبا بود که در هفتاد و نهمین جلسه شورای دانشگاه به تاریخ 9شهریور 1319، «پیشنهاد 298-13/5/19 آقای اسماعیل مرآت، ریاست دانشگاه درباره تاسیس دانشکده هنرهای زیبا و الحاق آن به شعب دانشگاه مطرح و طرح مزبور در سه ماده با تبدیل کلمه مجسمه سازی به حجاری تصویب شد.» در بند دوم صورت مذاکرات این جلسه آمده است که:

«2- اساسنامه دانشکده هنرهای زیبا در نه ماده و آیین نامه امتحان ورودی آن در ده ماده و یک تبصره و آیین نامه داخلی در هشت ماده و یک تبصره پیوست برنامه و صورت پاداش ها و آیین نامه موقتی برای سال تحصیلی 1319-1320 در چهار ماده مطرح و به طور موقت برای یک سال تحصیلی به تصویب رسید تا در ضمن عمل هرگاه اصلاحی لازم باشد در اول سال تحصیلی آینده به شورای دانشگاه پیشنهاد و مورد تصویب قرار گیرد» (صورت جلسات شورای دانشگاه، 1319،152).

آیین نامه تاسیس دانشکده هنرهای زیبا مصوب 9شهریور 1319

آیین نامه سه ماده ای تاسیس دانشکده هنرهای زیبا که در شورای دانشگاه تهران به تصویب رسید، به شرح زیر است:

  • ماده1- از اول سال تحصیلی 1320-1319 آموزشگاهی به نام «دانشکده هنرهای زیبا» در تهران تاسیس و به شمار دانشکده های دانشگاه تهران افزوده می شود.
  • ماده 2- منظور از تاسیس این دانشکده آموختن فنون گوناگون معماری - حجاری - نقاشی و قسمت های دیگر هنرهای زیبا خواهد بود .
  • ماده3- اساسنامه و برنامه و آیین نامه های لازم این دانشکده جداگانه تهیه و به تصویب شورای دانشگاه خواهد رسید(راهنمای دانشگاه تهران،1319-1318، ص1/ صورت جلسات شورای دانشگاه،151).

تغییر نام دانشکده هنرهای زیبا به هنرکده

پیش از این اشاره شد که در جلسات شورای دانشگاه، از دانشکده هنرهای زیبا گاه با نام هنرکده و گاه با عنوان دانشکده هنرهای زیبا یاد می شد(راهنمای دانشگاه ،1326،5)، اما به هنگام تاسیس این دانشکده و تدوین اساسنامه های آن،همواره از این دانشکده با عنوان دانشکده هنرهای زیبا یاد شده است. با این حال، ماهیت موقتی آیین نامه ها و اساسنامه های این دانشکده باعث شد تا در آغاز دوره دوم دانشگاه گفتگوهایی در باب تغییر نام آن به عمل آید.

شورای دانشگاه در یکصد و بیست و سومین جلسه خود به تاریخ سوم مهرماه 1322،سرانجام به تصویب آیین نامه ای به نام اساسنامه هنرکده مبادرت ورزید و بر اساس ماده اول آن،نام دانشکده هنرهای زیبا را به هنرکده تغییر داد. این در حالی بود که اولیای دانشکده خواستار آن شده بودند که نام هنرکده به دانشکده تبدیل شود. پس از طرح این موضوع توسط دکتر سیاسی، رئیس دانشگاه، آقای رهنما یکی از اعضای شورا مدعی شد که استفاده از عنوان هنرکده، خواست و نظر فرهنگستان بوده است. متن گفتگوی شورا به قرار زیر است:

«راجع به هنرکده، جناب آقای دکتر سیاسی توضیحاتی دادند و چون تقاضای آن مؤسسه این بود که به جای هنرکده عنوان این مؤسسه علمی، هنرکده هنرهای زیبا باشد،جناب آقای رهنما توضیحا فرمودند که نظر فرهنگستان در انتخاب این کلمه این بوده است که هنرکده برای دانشکده هنرهای زیبا علم شود» (صورت جلسات شورای دانشگاه،232).

همین جا لازم به اشاره است که چند سال بعد نیز مسئولان هنرکده طی نامه ای، بازهم درخواست کردند تا نام این دانشکده به هنرهای زیبا تبدیل شود(پیشین،815). چنین تلاشی مدتها بعد،یعنی در سال 1328  به نتیجه رسید و نام هنرکده هنرهای زیبا به دانشکده هنرهای زیبا تبدیل گردید. از این موضوع در جلد بعدی سخن خواهیم گفت.

نخستین استادان دانشکده هنرهای زیبا

تاسیس دیرهنگام دانشکده هنرهای زیبا یعنی سال 1319 که در شمار آخرین سال های دوره اول تاریخ دانشگاه محسوب می شود، طبعا فرصت لازم را برای رشد و توسعه چشمگیر این دانشکده را فراهم نساخت. به همین دلیل در قیاس با دانشکده هایی که از ابتدای تاسیس دانشگاه پدید آمدند، تعداد استادان این دانشکده چندان زیاد نبود. استادان ذیل، اعضای هیات علمی دانشکده هنرهای زیبا در این دوره بودند:

  1. آندره گدار،که از آغاز ریاست افتخاری دانشکده هنرهای زیبا را به عهده گرفت و به عضویت شورای دانشگاه نیز تعیین شد؛
  2. مهندس محسن فروغی؛
  3. محسن مقدم،استاد تاریخ صنعت؛
  4. یوکینا آفتاندیلیانس، استاد معماری؛
  5. ماکزیم سیرو،معلم معماری؛
  6. الکساندر موزر، معلم دانشکده هنرهای زیبا؛
  7. مارتسلستین آشوب امینی،معلم هنر؛
  8. مهندس خاچیک بابولیان،استاد معماری؛
  9. ابوالحسن صدیقی، استاد مجسمه سازی؛
  10. علی محمد حیدریان، استاد نقاشی؛
  11. غلامرضا عبادی، استاد نقاشی؛
  12. حسنعلی وزیری، استاد موسیقی؛
  13. مهندس رولان دوبرن، استاد معماری؛

نخستین اساسنامه دانشکده هنرهای زیبا

شورای دانشگاه تهران در جلسه 79 مورخ 9/6/1319، آیین نامه سه ماده ای تاسیس دانشکده هنرهای زیبا را به تصویب رساند. شورا در کنار این مصوبه به تصویب نخستین اساسنامه دانشکده هنرهای زیبا را در نه ماده نیز مبادرت ورزید. شورای دانشگاه همچنین در همین جلسه، آیین نامه امتحان ورودی دانشکده هنرهای زیبا در 10ماده و یک تبصره و آئین داخلی آن را در هشت ماده و یک تبصره پیوست برنامه و صورت پاداش ها و آیین نامه موقتی سال تحصیلی 1320-1319 را در چهار ماده به طور موقت و برای یک سال تحصیلی به تصویب رسانید(همان،152).

در ماده اول اساسنامه ، هدف از تاسیس دانشکده هنرهای زیبا«پرورش معماران،نقاشان و حجاران لایق» ذکر شده است و در ماه دوم سه رشته نقاشی، حجاری و معماری به عنوان شاخه های مختلف دانشکده به تصویب رسیده است. در ماده سوم رایگان بودن تحصیلات قید شده و بر طبق ماده چهارم تحصیلات دانشکده با دو قسمت نظری و عملی در نظر گرفته شده است. براساس ماده ششم « دانشجویی که در دانشکده هنرهای زیبا پذیرفته می شود با موافقت اداره دانشکده استاد خود را انتخاب می نماید و رهبری تحصیلات او تا پایان به عهده آن استاد واگذار می گردد.»

در فصل دوم« مدت آموزش» دوره ها مشخص شده است که بر اساس ماده هشتم تحصیلات دانشکده به دو دوره نظری و عملی تقسیم شده و در دوره نخست مدت آن دو سال در نظر گرفته شده که همه آموزش ها نظری بوده و دانشجو پس از اتمام دوره باید امتحان داده و پس از موفقیت در امتحان به دوره دوم که شامل تحصیلات عالی نقاشی، معماری و مجسمه سازی بوده وارد می شده است . آنچه که در این ماده جلب نظر می کند این است که در «بند ب» قید شده است که : «مدت این تحصیلات محدود نیست و به نسبت استعداد و کار دانشجویان متفاوت خواهد بود. در این دوره امتحان نهایی به عمل نمی آید ولی دانشجویان باید به تدریج در مسابقه هایی شرکت جویند و شماره معینی پاداش دریافت دارند».

در فصل سوم در مورد پایان آموزش آمده است: «دانشجویان پس از آن که طبق آیین نامه دوره های لازم را طی نموده و پاداش های کافی به دست آوردند باید نمونه ای از کار خود را در رشته مربوط تقدیم نمایند و در صورتی که هیات قضات آن را پذیرفت به درجه لیسانس نایل می گردند. پس از دریافت درجه لیسانس در صورتی که دانشجو به موجب مقرراتی که در آیین نامه جداگانه معین شده است نمونه ای از کار خود را ارائه دهد و پذیرفته شود ممکن است به درجه دکتری نیز نایل گردد.»

آیین نامه موقتی دانشکده هنرهای زیبا برای سال تحصیلی 1320-1319

  • ماده 1: داوطلبانی که اطلاعات کافی معماری نقاشی و مجسمه سازی را تا حد قابلیت برای پذیرفته شدن در دانشکده هنرهای زیبا به یکی از دو راه زیرین کسب نموده باشند:
    1-دریک آموزشگاه صنعتی؛
    2-نزد یک معمار یک نقاش یک حجار سرشناس می توانند فقط برای سال تحصیلی 1320-1319 به طور استثناء در دانشکده هنرهای زیبا پذیرفته شوند.
  • ماده2: داوطلبان دسته اول نامبرده در ماده 1 در موقع نام نویسی بایستی گواهینامه دایر به تحصیل در یک آموزشگاه معماری-نقاشی-حجاری در دست داشته باشد در این صورت از گذراندن امتحان ورودی معاف بوده و با تصویب شورای عالی دانشکده می توانند در شمار دانشجویان دانشکده هنرهای زیبا درآید این دانشجو در آخرین کلاسی که در آموزشگاه سابق در آن مشغول تحصیل بوده در کارهای عملی شرکت خواهد نمود ولی آموختن دروس نظری سال اول و دوم دوره اول اجباری است.
  • ماده3:داوطلبان دسته دوم نامبرده در ماده یک ناگزیر به گذراندن امتحان ورودی می باشند و در موقع نام نویسی برای امتحان بایستی گواهینامه از معمار یا نقاش یا مجسمه سازی که نزد آن کارآموزی نموده اند در دست داشته باشند که در آن لااقل دو سال کار و قابلیت او برای ورود به دانشکده هنرهای زیبا تصدیق شده باشد به علاوه اسناد و مدارک کارهایی را که نموده است باید همراه داشته باشد و در صورت تصویب شورای عالی دانشکده می تواند در امتحان ورودی شرکت نماید.
  • ماده4:شماره داوطلباتی که قبول می شوند: از دسته اول طبق رای شورای عالی دانشکده عده ای قبول خواهند شد. از دسته اول پنج تن از داوطلبانی که در امتحان ورودی پذیرفته شده و معدل آنها بیش از سایر داوطلبان باشد برای ورود به دانشکده هنرهای زیبا قبول خواهند شد.

آیین نامه موقتی دانشکده هنرهای زیبا در هفتاد و نهمین جلسه شورای دانشگاه، روز شنبه 9 شهریور 1319 تصویب شد. رئیس دانشگاه - اسماعیل مرآتی - (راهنمای دانشگاه تهران، 1319-1318،4-3).

آیین نامه امتحان ورودی دانشکده هنرهای زیبا (مصوب 9 شهریور 1319)

فصل یکم: شعبه معماری

ماده یکم: شرایط پذیرفته شدن داوطلبان شرکت در امتحانات ورودی این شعبه بایستی شرایط زیر را دارا باشند:
الف-گواهی نامه دوره دوم متوسطه؛
ب-سن بیش از شانزده و کمتر از بیست و پنج سال.

ماده دوم: نام نویسی
الف -نام نویسی در دبیرخانه دانشکده هنرهای زیبا رایگان به عمل می آید پس از گذشتن مدتی که در پیش آگهی تعیین شده دیگر داوطلب پذیرفته نمی شود.
ب - در موقع ثبت نام هر داوطلب مدارک زیر را بایستی به دفتر دانشکده تسلیم نماید:
1-درخواست نام نویسی؛
2-عین شناسنامه و یک برگ رونوشت مصدق آن؛
3-عین و رونوشت گواهی نامه کامل دبیرستان(شعبه علمی یا ادبی)؛
ج - امتحان ورودی سالی یکبار در تاریخی که در برنامه کارهای سالانه معین شده است به عمل می آید.

ماده سوم:
مواد امتحان ورودی از قرار زیر است و طبق برنامه تفصیلی ضمیمه به عمل می آید:
1-امتحان ریاضیات،نوشتن و زبانی؛
2-امتحان تاریخ، نوشتن و زبانی؛
3-امتحان طراحی.

تبصره- داوطلبانی که دارای گواهی نامه کامل علمی دبیرستان باشند از گذراندن امتحان ریاضیات معافند.

ماده چهارم:
شماره دانشجویانی که باید به وسیله مسابقه پذیرفته شوند هرسال از طرف دانشکده تعیین می گردد.

ماده پنجم:
علاوه بر پذیرفته شدن در مسابقه برای اینکه داوطلب در شمار دانشجویان دانشکده هنرهای زیبا محسوب شود موافقت شورای عالی دانشکده نیز ضرورت دارد.
برنامه تفصیلی امتحان ورودی شعبه معماری
الف - ریاضیات در حدود دوره متوسطه علمی:
امتحان نوشتنی:
یک مساله از جبر، مدت دو ساعت؛
یک مساله از هندسه، مدت یک ساعت؛
یک هندسه ترسیمی، مدت چهار ساعت؛
امتحان زبانی:
یک سوال از جبر، یک سوال از هندسه، یک سوال از هندسه ترسیمی ؛
ب- تاریخ عمومی:
امتحان نوشتنی:
بسط یک موضوع تاریخی، مدت دو ساعت (انشاء و املاء در نمره دخالت دارد)
امتحان زبانی:
دو پرسش از تاریخ عمومی؛
ج- امتحان طراحی، طرحی از روی مدل تزئینی و مدل بی حرکت، مدت چهار ساعت؛
تبصره- نمره ها از صفر تا بیست خواهد بود، نمره چهار مردود است؛
برگه های امتحانی بدون نام برده و در امتحان ریاضیات و تاریخ از طرف استادان مربوط و در امتحان طراحی توسط شورای استادان رسیدگی می شود .

فصل دوم: شعبه نقاشی-حجاری

ماده ششم:داوطلبانشرکت در امتحاناتورودی این دو شعبه بایستی شرایط زیر را دارا باشند:
الف - دارا بودن گواهی نامه دوره اول دبیرستان؛
ب - سن بیش از پانزده و کمتر از بیست و پنج سال.

ماده هفتم: نام نویسی:
الف - نام نویسی در دبیرخانه دانشکده هنرهای زیبا رایگان به عمل می آید پس از گذشتن مدتی که در پیش آگهی تعیین شده دیگر داوطلب پذیرفته نمی شود.
ب  - در موقع ثبت نام هر داوطلب مدارک زیر را بایستی به دفتر دانشکده تسلیم نماید:
1-درخواست نام نویسی؛
2-عین شناسنامه و یک برگ رونوشت مصدق آن؛
3-عین و رونوشت گواهی نامه سه ساله اول دبیرستان؛
ج - امتحان ورودی سالی یک بار و در تاریخی که در برنامه کارهای سالیانه معین شده است به عمل می آید.

ماده هشتم: مواد امتحان ورودی از قرار ذیل است:
1-امتحان تاریخ؛
2-امتحان طراحی.

ماده نهم: شماره دانشجویانی که برای این شعبه بایستی به وسیله مسابقه پذیرفته شوند هرسال از طرف دانشکده معین می گردد.

ماده دهم: برای آنکه داوطلبی بتواند دانشجوی دانشکده هنرهای زیبا شناخته شده و در کارهای سالانه شرکت کند باید شرایط زیرین را دارا باشد:
الف - در مسابقه امتحان ورودی پذیرفته شده باشد؛
ب - شورای عالی دانشکده با پذیرفتن وی موافقت نماید.

آیین نامه امتحان ورودی دانشکده هنرهای زیبا که مشتمل بر ده ماده است در هفتاد و نهمین جلسه شورای دانشگاه روز شنبه 9شهریور 1319 به طور موقت برای یک سال تحصیلی تصویب شد تا در عمل هرگاه اصلاحی لازم باشد پیشنهاد آن برای تصویب شورای دانشگاه تهیه و تقدیم گردد.

رئیس دانشگاه  - اسماعیل مرآتی - _پیشین، 6-4). 

نخستین فهرست مواد درسی و والور هرکدام

شورای دانشگاه تهران در پیوست دوم آیین نامه داخلی، فهرست عناوین دروس دانشکده هنرهای زیبا و میزان پاداش معادل هر درس را به تصویب رسانیده است که آن را به طور کلی در دوره اول [کارشناسی] به مدت دو سال و دوره دوم [دکتری] بدون ذکر محدوده زمانی مشخص ساخته است. فهرست عناوین دروس به شرح زیر است(پیشین،107 - 105):

 

Honar 02

Honar 03

Honar 04

Honar 05

دانشکده هنرهای زیبا که حاصل و برآیند تلاش های دیرینه استادان هنر و موسیقی و صنایع مستظرفه در عصر مشروطیت به بعد بود؛ اگرچه در قیاس با دانشکده های اولیه دانشگاه تهران، اندکی دیرتر متولد شد، اما چه تاریخ تحول این دانشکده در دوره نخست حیات دانشگاه تهران و چه در مراحل بعد، مبین این واقعیت است که این دانشکده نه تنها در قالب حیات خویش منشاء همبستگی و هم اندیشی و پیوستگی علمی رشته هنرهای زیبا در کشور شده، بلکه با تدوین برنامه هایی عالمانه و متمرکز باعث شد تا از این پس رشته هنر و موسیقی و کمی بعد، رشته های معماری و شهرسازی و سایر رشته های این دانشکده، حیاتی پرشتاب و همبسته پیدا کنند و از این طریق به توسعه آموزش و پرورش در زمینه تعالی و گسترش هنر و معماری مساعدتی جدی نمایند. به عبارت دیگر دانشکده هنرهای زیبا، اندکی پس از تولد خویش، توانست راه توسعه و ترویج عالمانه و دانشگاهی علوم هنری را بگشاید و سپس زیر ساخت توسعه هنر و معماری ، و شالوده توسعه آنها را فراهم کند.

همچنین در نگاهی کلی به ساختار علمی - اجرایی دانشکده و سرفصل و عناوین دروسی که برای این حوزه علمی تعریف شده، می توان دریافت که این بنیان بر اساسی استوار و با دقت نظری متخصصانه طرح ریزی شده است که موفقیت امروز دانشکده هنرهای زیبا در قالب پردیس مستقلی با چندین دانشکده، تا حد زیادی مرهون تلاش نخستین پیشگامان تاسیس آن است.

پانوشت ها : 

  1. از جمله اقدامات عباس میرزا در این زمینه، اعزام محمد کاظم پسر میرزا عباس نقاش باشی تبریزی، برای فراگرفتن هنر نقاشی به لندن بود. نگاه کنید به : اولین کاروان معرفت، یغما سال6،ش5،ص183.
  2. آقای مرتضی ممیز تنها دو مدرسه کمال الملک و مدرسه عالی صنایع پیشه و هنر را اساس تشکیل دانشکده هنرهای زیبا دانسته اند. بنگرید به: دانشکده هنرهای زیبا در نیم قرن اخیر،کلک: شماره 11 و12،1362،ص59.

فهرست منابع:

  • اسناد بایگانی راکد دبیرخانه و کارگزینی دانشگاه تهران(1318).
  • راهنمای دانشجویان دانشگاه تهران(1320)، دایره انتشارات دانشگاه تهران.
  • راهنمای دانشکده هنرهای زیبا(46-1345)، انتشارات دانشگاه تهران.
  • راهنمای دانشگاه تهران(1315-1314)،تهران چاپخانه طلوع.
  • راهنمای دانشگاه تهران(1326)، اداره انتشارات و روابط دانشگاهی.
  • راهنمای دانشگاه سال(1347)، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
  • سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران(1319)، پرونده های دانشگاه در اسناد بایگانی راکد دانشکده معماری و هنرهای زیبا.
  • شورای دانشگاه(1319)، صورت جلسات شورای دانشگاه تهران، مجلدات 1و2.
  • شورای معارف (1313و1318)، صورت جلسات شورای عالی معارف، جلد 9و6، خطی، مجموعه بایگانی راکد وزارت آموزش و پرورش.
  • مقررات دانشگاه(1335)، دانشگاه تهران.
  • ممیز، مرتضی(1362)، دانشکده هنرهای زیبا درنیم قرن اخیر، کلک، شماره 11و12،ص59-64.
  • مینوی، مجتبی(مرداد1332)، اولین کاروان معرفت، مجله یغما، سال6،ش5،چاپخانه مجلس، 180-183.

 

بررسی و نوشته: دکتر غلامحسین زرگری نژاد
تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید