تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :2950

انرژی، بهره وری، مسكن

ما ایرانیان یکی از نخستین مللی بودیم که برای مصادیق انرژی ارزش گذاری کردیم ، احترام به آفتاب، باد، آب و آتش به قدری بود که این عناصر در فرهنگ پیشینیان ما به صورت الهه در آمدند . آّب را در معابری چون آناهیتا ستایش کردیم و به پاسداشت مهر و ماه چغازنبیل ساختیم .

در راستای ارج گذاری به انرژی و نعمت های الهی و با طلوع خورشید اسلام فرهنگ شکر و قناعت در میان ما گسترش یافت و استفاده به جا از نعمت های الهی و پرهیز از اسراف جزء دستورالعمل های اقتصادی مردم ما قرار گرفت . ولی امروز که نیازهای نامحدود انسان در برابر محدود قرار دارد و ضرورت قناعت و استفاده بهینه از منابع موجود مطرح است، ما یادگاران عصمت غمگین اعصار به خواب خستگی قرن فرورفته ایم و امروزه به تاوان قناعت های قرون گذشته دست اسراف، بر داشته هایمان گشوده ایم . امروزه برای ساخت یک سرپناه و مسکن 8 برابر دیگران مصالح مصرف می کنیم. مسکنی که عمر متوسط آن یک چهارم عمر مسکن دیگران است . 15 برابر دیگران انرژی مصرف می کنیم . برای تولید هزار دلار درآمد ، 1750 واحد انرژی مصرف می کنیم حال آن که دیگران همین درآمد را با 120 واحد به دست می آورند . در زراعتی که با 16 واحد آب به ثمر می رسد ، 100 واحد آب مصرف می کنیم . 11 برابر دیگران برای طی یک مسافت شهری بنزین می سوزانیم .

به راستی ما را چه آمده است ؟ آیا اگر نیاکان ما حاضر بودند ، الهه های نفت و گاز و بنزین را خلق نمی کردند و آن ها را مقدس نمی شمردند ؟ ما سال های سال سرآمد فن آوران روزگار خود بوده ایم ، از ساخت ارابه جنگی تا پل های ارتباطی در رودخانه ها . از کاخ های بی بدیل تا حمامی که با انرژی یک شمع کارایی همانند خود را داشته است .ولی امروزه در خانه هایی ساکنیم که با آفتاب غریب اند و نیمی از انرژی دریافتی برای رفاه ساکنان خود را هدر می دهند و حتی پنجره های رو به آفتاب مان 30% از انرژی ساختمان هایمان را تلف می کنند.

اراده ملی لازم داریم برای برنامه ریزی جهت بازسازی سه محور ساده (!)
  1. محور بازسازی سخت افزاری
  2. محور بازسازی تعرفه ای
  3. محور بازسازی فرهنگی

محور بازسازی سخت افزاری :

از نیروگاه هایمان مشکل داریم ( با اتلاف انرژی بیش از 70% ) تا خانه های مسکونی 50 متری و سوئیت های 30 متری ، ( با پرت انرژی 50% )
عدم رعایت الگوهای مناسب چیدمان شهری در جهت استفاده از نیروی آفتاب ، عدم عایق بندی ، عدم استفاده از پنجره های دو جداره ، روش های قدیمی مکانیکال و الکتریکال در تأسیسات از ویژگی های ساخت و ساز و شهرسازی ما است .

اصلاح این سیستم ها بدون رعایت اصول ساخت و ساز و با فرض عایق بندی موجب بازشدن پنجره ها در زمستان منفی 15 درجـه خواهد شد ، ما نیـاز به شهرسازی با رعایت استاندارد ها  و آمایش سرزمین داریم .

طبق یک محاسبه ساده با در نظر گرفتن قیمت کنونی و جهانی گاز با نسبتی از نفت 100 دلاری یعنی حدود 200 دلار برای هر هزار متر مکعب و با در نظر گرفتن نسبت بهره مندی ساختمان ها از انرژی گاز ، تنها در صورت عایق بندی واحد های موجود طبق سیستم های تعریف شده مبلغ دلاری صرفه جویی شده به قدری است که با آن سالیانه بیش از دویست هزار واحد مسکونی با متوسط 80 متر مربع می توان ساخت !

محور بازسازی تعرفه ای :

یک کلام قیمت انرژی در ایران ارزان است و بزرگان گفته اند که هر که او ارزان خرد ارزان دهد ... .

محور بازسازی فرهنگی :

مردم ما طی سه دهه گذشته دو واقعه عظیم انقلاب و جنگ را پشت سر گذاشته اند ، وقایعی که در برخی از کشور های جهان چند صد سال است که اتفاق نیافتده است . این دو واقعه در رفتارهای اجتماعی و اقتصادی مردم اثرات قابل توجهی داشته اند . برنامه ریزی کلان جامعه می باید این رفتارها را به درستی تشخیص داده و مواردی را که لازم باشد اصلاح نمایند .

کودکانی که با صدای آژیر خطر در گذشته نه چندان دور به فکر رساندن سریع خود به پناهگاه ها بودند نمی توانند در بزرگی هایشان رفتار کودکاني را داشته باشند که با آرامش به خواب رفته اند . اضطراب رسوخ کرده در روحیات مردم ، خرده فرهنگ بخصوص خود را ایجاد کرده است ، ما برای رسیدن مجدد به الگوهای قناعت ، صرفه جویی ، شکر ، نوع دوستی ، فداکاری نیاز به آرامش و نیاز به برنامه ریزی داریم .

در متن « هر نفسی که فرو می رود ممد حیات است و چون بر می آید مفرح ذات پس در هر نفس دو نعمت موجود است و به هر نعمت شکری واجب » نگرش عمیق نسبت به مدیریت زمان ، بهره وری و سپاس چنان مستطر است که گمان نمی رود هیچ مدیری در جهان بتواند به چنین درکی از زمان سنجی و صرفه جویی و بهره وری برسد . اگر کارشناسان امروز ژاپن با استفاده از نانوتکنولوژی با محاسبه دقیق، فشار وارده بر یک سازه را اندازه گیری و در نقطه اپتیمم مصالح مصرف کنند باز هم به زوایای دقیق دیدگاه هم میهمانان سعدی خواهند رسید .
بازآموزی صرفه جویی به مردم بنا به ضرورت از مدرسه تا دانشگاه و گاهی هم از دانشگاه تا مدرسه و از مردم عادی تا مدیران و گاهی بالعکس یک اراده ملی می خواهد .

باقر میلانی - کارشناس اقتصادی انجمن مفاخر معماری ایران

موضوعات مرتبط : مسکن   بهره وری   منابع طبیعی    
عضو مرتبط : باقر میلانی  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید