تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :968

ایران در قرن 19 (قسمت دوم)

بانوی من، همان گونه که ملاحظه می کنید، ما از نظر دسترسی به غذای خوب، کمبود و شکایتی نداریم؛ اما به سبب دوری از فرانسه دلمان به شدت گرفته است. نان فرانسوی هیچ جا پیدا نمی شود. آقای سفیر در قسطنطنیه یک نفر آلمانی را که ادعا می کرد به نان پختن وارد است، استخدام نمود؛ اما وقتی دست به کار شد، معلوم گردید هیچ چیز نمی داند. بالاخره مجبور شدیم با نون، یا نان ایرانی بسازیم. البته اگر بتوان به گرده هایی به ضخامت نیم انگشت و بدون خمیرمایه، که در مدت دو یا سه هفته در تنور پخته می شوند، نام نان داد. اما با این گندم سفید اعلایی که ایران دارد. اگر آدم قابلی در اختیار داشتیم، می­توانستیم لذیذترین نان دنیا را این جا فراهم کنیم.

در این کشور به مقدار درخور توجه ابریشم زیبا، ادویه رنگرزی و پنبه تولید می شود. در مزارع و روستاها، گندم، برنج و جو کشت می کنند. جو را با کاه مخلوط کرده وبه مصرف خوراک اسب ها - که دارای اندام بسیار متناسبی هستند- می رسانند. اسب های خراسان، همچنین اسب های ترکمن و عرب، از مرغوب ترین جنس اسب ها شمرده می شوند. اسب های ترکمنی، قدی کشیده و باریک دارند و شبیه به اسبان انگلیسی هستند. ساق پای آن ها ظریف و بسیار ورزیده، گردن آنها باریک و کشیده است. این اسب ها هنگام مسابقه و اسب دوانی، خستگی ناپذیرند. ایرانیان که جز قدم و چهار نعل رفتن از شیوه های دیگر اطلاعی ندارند، سوارکاران ماهری هستند و آن ها قادرند سرکش ترین و چموش ترین اسب ها را با لگامی شکسته و دهنه ای ساده، به راحتی مهار کنند. زین آن ها از زین ترک ها کوچک تر و کم زرق و برق تر است و رکابشان هم عیناً به شکل رکاب های ماست.

تجارت در ایران در حد تجارت دولتی و فن و صنعت آن در مراحل ابتدایی است. واردات کشور بر صادرات آن بسیار فزونی دارد. ترکیه، روسیه و هند و انگلیس، کشورهایی هستند که مستقیماً دادوستد دارند. روسیه چرم، پوست و کالاهای دیگری از مواد اولیه به ایران صادر می کند. هندِ انگلیس، چینی آلات را از چین و ژاپن، کریستال انگلیسی و شیشه جات و ماهوت به این کشور وارد می کند. صادرات ایران که بیش تر از مسیر ترکیه است، عبارتند از قالی های زیبا، پارچه های پنبه ای، پارچه­های قلمکاری شده، چیت، ماهوت های زردوزی و نقره دوزی شده، پارچه های زربافت. البته ایران با این همه ابریشم گرانقیمتی که در کشور دارد، و مرواریدهای اعلا و ارزنده ای که از حوالی جزیره خارک، در خلیج فارس صید می کنند، توانایی آن را دارد که با هر کشوری در دنیا وارد دادوستد شود، اما ظاهراً مسئولان امر از این موضوع غافل اند. همه کالاهای تجارتی در داخل کشور، از طریق شترها و قاطرها -که آن ها را به صورت کاروان قطار می کنند- حمل و نقل می شود. در داخل شهرها هم، از شترها، که از حیث زیبایی و بلندی قامت شایان توجه اند، برای نقل و انتقال کالاهای معمولی استفاده می کنند. قدرت و قناعت این حیوان در کم خوری، ارزش آن ها را در نزد ایرانیان، چون اعراب، بسیار بالا برده است. اگر هند و ترکیه در همسایگی ایران نبودند، ساکنان این کشور خیلی کم به غم سفر پا از سرزمین خود بیرون می گذاشتند. بعضی از آن ها در بغداد یا در ارزروم رحل اقامت افکنده اند. آن ها نفرت اجتناب ناپذیری نسبت به سفر دریایی دارند و دلشان هیچ نمی خواهد که در مسافرت دل به دریا بزنند. این بیم و پیشداوری موجب شده است که همواره از داشتن نیروی دریایی مجهز و وسایل دریانوردی محروم بمانند.

جمعیت کنونی ایران، از ده یا دوازده میلیون نفر تجاوز نمی کند. اکثریت آنان مسلمان و شیعه هستند، یعنی پیروان [حضرت] علی (ع)، و منتقدان به تشیع نیز به چند فرقه مختلف تقسیم می شوند صوفی ها کسانی هستند که در عقاید و تعلیمات آنان شباهت هایی به افکار و عقاید فیثاغورسیان عنوان شده است.

ایرانیانی که از دین محمدی پیروی می کنند به دو دسته تقسیم می شوند، اول، بازماندگان اقوام قدیمی ترک، کرد، عرب و قوم های دیگر هستند که ایرانیان را در ادوار مختلف تاریخ زیر فرمان خود درآوردند و می توان آنان را قوم فاتح نامید که تعدادشان از 800000 نفر تجاوز نمی کند. دسته دوم، جمعیت بومی هستند که تات یا تاجیک نام دارند و از بازماندگان ایرانیان قدیم شمرده می شوند. آن ها هم در قرن های گذشته، اسلام را یا به اجبار و یا از روی ایمان و اعتقاد پذیرفته اند. دسته اول آنان را گاهی رعیت یا رعایا می خوانند و در روابطی که با هم دارند، همیشه به این چشم به آن ها نگاه می کنند. این فرق و وجه تمایز همواره در میان ایرانی و تاتار دیده می شود. از قوم اخیر هر کس که مسلمان است، اصل و تبارش منتسب به هرکجا باشد، خود را در انجام دادن وظایف مربوط و اطاعت از قوانین، با تمامی آن هایی که به این آئین ایمان آورده اند، یکی و برابر می داند.

اهل سنت، یعنی آن ها که دیگران را خلیفه و جانشینان پیامبر می شناسند، تعدادشان در ایالت هایی که به ترکیه و تاتارهای ازبک و هندوستان نزدیک ترند، کم نیستند. اما آن ها از ترس پیروان مذهب غالب، که رفتارشان با آنان شبیه رفتار و رابطه ای است که با مسیحیان و یهودیان دارند، راه خود را پنهان می کنند و به خصوص در پایتخت، خود را شیعه نشان می دهند! در آشوب های اخیر، ارمنیان هم که مقدار زیادی از ثروت خود را از دست دادند، تقریباً اکثریت آنان برای گریز از پرداخت مالیات های اضافی، تصمیم به مهاجرت گرفتند. کاتولیک ها که تعدادشان انگشت شمار است، از جمله آن خارجیانی هستند که بر حسب تصادف گذارشان به این کشور افتاده است و در این سرزمین هرگز ماندگار نیستند. اما یهودیان، که به زحمت می شود چند تنی از آنان را در معابر عمومی دید، مانند ترکیه، کم تر جرأت ابراز وجود دارند.

برای مطالعه قسمت اول مقاله ایران در قرن 19 کلیک کنید
ادامه دارد ( ایران در قرن ۱۹ - قسمت سوم)

 

روزنامه اطلاعات-شماره 25917
بررسی و نوشته: تانکوانی- مترجم: علی اصغر سعیدی
تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید