تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،24-7-1396
تعداد بازدید :149

تالاب‌هایی‌که دیگر ‌رمق ‌ندارند!

 

کاریران در کمربند بیابانی قرار دارد ولی با این حال دارای تالاب ها و دریاچه های فراوانی است و این معجزه ای طبیعی محسوب می شود که بیابانی بودن این سرزمین را جبران می کند.بیش از ۹۰ درصد تالاب‌ های‌ ایران در فهرست کنوانسیون رامسر ثبت شدند ولی حالا پس از گذشت حدود ۴۶ سال از جهانی شدن، یک به یک در حال پاک شدن از روی نقشه جغرافیایی هستند.هر ساله با کاهش بارندگی و استفاده بی ‌رویه از آب تالاب‌ ها و گرمای هوا شاهد خشک شدن و تبدیل آن ها به شوره ‌زار و از بین رفتن گونه ‌های زیست محیطی هستیم.
تالاب ‌ها محل زندگی پرندگان مهاجر است؛ با خشک شدن تالاب ‌ها روند طبیعی اکوسیستم و نقش و کارکرد هر یک از اجزای اکوسیستم در بقای انسان و گونه‌ های مختلف گیاهی و جانوری از بین خواهد رفت و دشواری‌ های زیادی به دنبال دارد.خشک شدن تالاب‌ ها در هر نقطه ‌ای، آغاز تغییرات اقلیمی و بروز مشکلاتی عدیده در ابعاد مختلف گیاهی، جانوری و انسانی است.
وقتی تالابی خشک می شود، رسوباتی مانند نمک از خود به جای می گذارد که با یک وزش ملایم باد در هوا پراکنده شده و ریزگرد را به وجود می آورند. عمده ‌ترین مواد موجود در ریزگردها نمک است؛ پخش شدن نمک باعث از بین رفتن مزارع کشاورزی، تخریب خاک، کاهش راندمان محصولات کشاورزی، کاهش دید ترافیکی در جاده ها و بروز مشکلات حمل و نقل ، تهدید سلامت انسان‌ ها و سایر جانوران می شود.
تالاب‌های زیادی در ناخوشی به سر می برند و معمولاً از وضعیت تالاب‌های معروف باخبر هستیم اما در این میان تالاب‌هایی هم هستند که کمتر نام آن‌ها را شنیده ایم و از حال و روز اسفبارشان خبر نداریم. در ادامه به تعدادی از این تالاب‌ها اشاره می کنیم که در روزهای اخیر با شرایط بدی مواجه هستند. 
تالاب صالحیه ـ تالاب صالحیه در روستای صالحیه و در نظرآباد استان البرز قرار دارد و تنها تالاب در این استان محسوب می شود که در حال حاضر این تالاب کاملاً خشک شده است.از علل خشکی این تالاب می ‌توان استفاده آب رودخانه کردان برای مصارف کشاورزی در تابستان و نرسیدن آب به این تالاب اشاره کرد.علت دیگری که برای خشک شدن تالاب صالحیه می ‌توان ذکر کرد، کانال ‌کشی‌هایی است که در حوزه آبریز این تالاب صورت گرفته اند. نکته جالب توجه در مورد کانال‌های یاد شده این است که کسی از علت احداث آن‌ها خبر ندارد.
گاوخونی ـ سالیان درازی است که آب به این تالاب به صورت مستقیم وارد نشده است و بیشتر زه آب‌های کشاورزی به این تالاب سرریز و موجب احیای آن می‌‌شوند، اما در حال حاضر حتی این زه آب‌‌ها به دلیل خشکسالی کمتر شده اند و با این که فاضلاب‌های شهری آب این تالاب را فراهم می‌کنند، اما این تالاب خشک شده است و در آینده خسارت‌های زیادی را به دنبال خواهد داشت. با این شرایط گاوخونی با یک باد ملایم شهرهای نزدیکش را دچار گرد و غبار می‌ کند. گرد و غباری که در آن فلزات سنگین، آلودگی‌‌های بیولوژیکی دارد و می ‌تواند مشکلات متعددی ایجاد کند.
تالاب‌‌های پلدختر ـ تالاب‌های پلدختر بزرگ ترین تالاب طبیعی هستند که هر از چند گاهی زهکشی می شوند. با زهکشی، آب این تالاب‌‌ها به بیرون هدایت شده و خشک می‌ شوند. یکی از منابع اصلی سفره‌‌های زیرزمینی پلدختر، همین تالاب‌ها هستند که سطح آن‌ها خیلی پایین رفته است. این تالاب‌ها از زمین لغزش سیمره به ‌وجود آمده‌ اند.
تالاب بندون ـ این تالاب که در شهرستان ایذه قرار دارد به یک کانون گرد و غبار تبدیل شده است. حفر چاه‌های بسیار زیاد در اطراف این تالاب برای آب شرب شهرستان از عوامل اصلی انسانی خشک شدن کامل آن است. متأسفانه آب شرب شهرستان فقط از طریق همین چاه‌ها تأمین می ‌شود.
۱۳۱۲ هکتار عرصه تالاب بندون در سال ۸۳ از منابع طبیعی به راه و شهرسازی واگذار شد اما متأسفانه این تالاب به حال خود رها شده است و در چند سال اخیر به کانون گرد و غبار تبدیل شده،‌ به طوری که با وزش هر باد نسبتاً شدید بلافاصله گرد و خاک از عرصه این تالاب برمی‌ خیزد و شهرستان را درگیر می ‌کند. این تالاب در حال حاضر کاملاً خشک و مانند یک صحرا است.
تالاب میانگران ـ در حال حاضر تنها فاضلاب شهری به تالاب میانگران ایذه تخلیه می ‌شود و در صورت نبود همین فضلاب نیز تالاب کاملاً خشک شده بود.متأسفانه در آتش‌ سوزی‌‌های امسال که به علت سرایت حرق ناشی از آتش ‌سوزی کاه و کلش مزارع رخ داد، بیش از ۶۵۰ هکتار از عرصه تالابی این تالاب در آتش سوخت.
هم مرز بودن عرصه تالابی تالاب میانگران با اراضی کشاورزی و مزارع مردم و مشخص نبودن حریم تالاب منجر به سرایت حریق به تالاب می‌ شود. در آتش‌ سوزی‌‌های اخیر آسیب‌هایی به گونه‌های گیاهی و جانوری تالاب میانگران ایذه وارد شد و گیاهان مردابی شامل نی، جگن و غیره در آتش سوختند. همچنین در این آتش ‌سوزی‌‌ها به برخی پرندگان آبزی این تالاب و آشیانه آن‌ها آسیب‌هایی وارد شد و تلفاتی داشت. در خشکسالی‌هایی که از چند سال اخیر آغاز شد، حجم آب تالاب میانگران به ویژه در فصل تابستان کاهش یافته است و این تالاب از یک تالاب دائمی در حال تبدیل شدن به یک تالاب فصلی است. تنها منبع تأمین آب تالاب میانگران بارش باران بود که در سال‌‌های اخیر بارندگی در این منطقه بسیار کاهش یافته است.
تالاب بهشت معصومه ـ این تالاب تنها تالاب دائمی استان قم است که در شمال شهر و در حدود ۲۰ کیلومتری جنوب تالاب حوض سلطان در ۳ کیلومتری حاشیه شرقی اتوبان قم تهران قرار گرفته است. این تالاب در واقع مجموعه چشمه‌های کویری است که از پیوند آب آن‌ها آبگیر دائمی ایجاد می شود که در تمامی فصول آب دارد. این آبگیر همیشه میزبان پرنده‌های مهاجر بوده و پرنده‌های زیادی از گونه‌های مختلف را جذب می کند. 
ولی متأسفانه شاهد خشکی بخش عظیمی از این تالاب هستیم و به دلیل کویری بودن استان و میزان کم بارندگی، بازگشت تالاب به شرایط گذشته و شادابی و طراوت و جذب پرندگان مهاجر را می توان دور از ذهن دانست.
تالاب تنوردر ـ این تالاب در شهرستان دورود قرار دارد و اکنون وضعیت خوبی ندارد. اراضی این تالاب نیز مانند دیگر تالاب‌های کشور مورد زه‌کشی قرار گرفته و تغییر کاربری داده شده ‌اند که باعث شده هم اکنون شرایط خوبی نداشته باشد.
* مهرنوش بوستانی



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید