تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1797

تهران، ششمین شهر آسیب پذیر دنیا در برابر زلزله

تهران، ششمین شهر آسیب پذیر دنیا در برابر زلزله

اشاره: بر اساس گزارش موسسهSwiss Re، تهران از لحاظ جمعیت بالقوه تحت تاثیر زلزله، ششمین شهر آسیب پذیر دنیا است. تهران با 6/13 میلیون جمعیت طی روز در فهرست 10شهر اول دارای بیشترین خطر زلزله بر اساس شاخص جمعیت بالقوه تحت تاثیر، پس از شهرهای توکیو، جاکارتا، مانیل، لس آنجلس و اوزاکا در رتبه ششم قرار دارد. شهرهای ناگویا، لیما، تایپه و استانبول هم در رتبه های هفتم تا دهم این فهرست قرار دارند.

در گزارش Swiss Re شهرهای جهان بر اساس دو شاخص ارزش روزهای کاری تلف شده و ارزش روزهای کاری تلف شده به اقتصاد ملی نیز مورد بررسی قرار گرفته اند که در شاخص اول شهرهای توکیو، لس آنجلس، سان فرانسیسکو، اوزاکا، ناگویا، تایپه، لیما، شیزوکا، تایچونگ و استانبول و در شاخص دوم شهرهای سان جز، لیما، تایپه، بیشکک، مانیل، ایروان، آلماتی، سانتودومینگو و تایچونگ در رتبه های اول تا دهم قرار دارند. در این گزارش تاکید شده که امروزه برای اولین بار در تاریخ بشر، شمار ساکنان شهرها از ساکنان مناطق روستایی بیشتر شده و بر اساس پیش بینی سازمان ملل متحد انتظار می رود تا سال 2050 حدود 68 درصد جمعیت جهان (معادل 36 میلیارد نفر)در مناطق شهری زندگی کنند.

این در حالی است که بسیاری از شهرهای بزرگ دنیا در مناطق ساحلی و در معرض خطر سیل و توفان یا در معرض مخاطرات طبیعی دیگر مثل زلزله قرار دارند.در گزارش Swiss Re، 616 منطقه بزرگ شهری جهان از لحاظ آسیب پذیری در برابر بلایای طبیعی و تاثیر بالقوه این بلایا یا بر ساکنان محلی و اقتصاد ملی کشورهای بررسی شده اند.

دکتر مهدی زارع، معاون پژوهشی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله با اشاره به این که موسسات مختلف بین المللی نسبت به آسیب پذیری لرزه ای بالای کلان شهر تهران و حومه آن که جمعیتی حدود 13میلیون نفر را در برمی گیردهشدار داده اند، اظهار داشت: این ناحیه از کشور از دیدگاه خطر زلزله همواره به عنوان منطقه ای خطرناک شناخته شده و تاریخچه رخداد زلزله های تاریخی در پهنه تهران(ری)،شمیرانات و همچنین اهمیت زلزله های اخیر رخداد در پیرامون تهران همگی نمایانگر ویژگی این ناحیه از نظر لرزه خیزی است. وجود گسل های بنیادی و قرارگیری روندهای پنهان لرزه زا در گسترده تهران و کرج و احتمال رخداد زلزله مخرب درهریک از این روندهای گسله ضرورت توجه ویژه به پهنه تهران به عنوان پهنه ای با خطر بالای زمین لرزه را نشان می دهد.

وی خاطرنشان کرد: تمرکز جمعیت و زیر ساخت های حیاتی در شهرهای تهران و کرج و در حد فاصل تهران و کرج باعث شده که وضعیت ایمنی لرزه یی تهران اهمیت ویژه ای در سطح ملی داشته باشد که ضروری است با حمایت مؤسسات پژوهشی ذیربط و به صورت شبکه ای و هدایت کار در یک شورای راهبردی، مساله لرزه خیزی پهنه استان تهران به طور جدی بررسی شود.

دکتر زارع درباره تاریخچه لرزه خیزی تهران گفت: زمین لرزه های تاریخی در سال 330قبل از میلاد و 855، 1384 و1830 میلادی موجب تخریب شهر باستانی ری شد و همچنین زمین لرزه باستانی سه هزار سال قبل احتمالا موجب ویرانی تمدن قیطریه در شمال تهران شده است. گسل شمال تهران از جمله خطرناک ترین گسل های پایتخت است که در صورت وقوع زلزله شدید- با بزرگی 6یا بالاتر - با تخریب وسیع در پهنه گسله همراه خواهد بود. این در حالی است که در حال حاضر بیش از دو میلیون نفر بر روی این پهنه گسله زندگی می کنند.

وی خاطر نشان کرد: تهران در کنار استانبول، لس آنجلس، توکیو و جاکارتا یکی از پنج کلانشهری است در محدوده آنها بیش از 10میلیون جمعیت زندگی می کنند و در معرض خطر و ریسک بسیار بالای زلزله قرار دارند و رویداد زمین لرزه مخرب در آنها به مساله ای مهم در سطح بین المللی تبدیل می شود. دانشیار پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله با اشاره به وجود گسل های لرزه خیز شمال تهران،ایوانک،ری،کهریزک و مشا در محدوده تهران اظهار داشت: با توجه به اینکه گسل شمال تهران از محله های شمالی پایتخت عبور می کند از جمله خطرناک ترین گسل های تهران است. همچنین با توجه به طول و توان لرزه زایی گسل مشا، این گسل از توان لرزه خیزی بالایی برخوردار است. به طوری که براساس برآوردها در صورت فعال شدن این گسل زلزله ای تا بزرگی 5.7 رخ خواهد داد که برای تهران به ویژه بخش های شمال و شمال شرق آن بسیار مخرب خواهد بود.

وی با بیان این که مساله دیگر در محدوده شهر تهران، اثر خاک و احتمال تشدید امواج لرزه یی در یک زلزله شدید(با بزرگی 6 به بالا) به ویژه در بخش های مرکزی و جنوبی شهر تهران است درباره راهکارهای کاهش آسیب پذیری تهران در برابر زلزله گفت: در مورد پهنه های گسله که ساخت و ساز بر روی آنها صورت می گیرد، در صورت امکان و هر چه که ممکن است باید از استقرار جمعیت در این حریم ها اجتناب شود و روی پهنه گسله را به فضای سبز و به طور کلی فضای غیر مسکونی اختصاص دهیم اما اقدام عقلانی این می بود که از ابتدا مانع از تراکم جمعیت بر روی پهنه های گسله خطرناک (مثل گسل شمال تهران) می شدیم.

حیرت کارشناسان از شدت عمیق ترین زلزله جهان

وقوع عمیق ترین زلزله جهان به بزرگی 3/8 ریشتر در اعماق دریای اختسک که در روز 24ماه مه سال جاری میلادی(2013) رخ داد متخصصان زمین شناسی را بر آن داشت که برای توصیف قدرت و چگونگی وقوع این زمین لرزه دست به کار شوند. این زلزله در عمق 609 کیلومتری زمین رخ داد اما با وجود عمق زیاد آن، قدرت و شدت فوق العاده ای داشته که همین امر موجب شگفتی متخصصان و دانشمندان علوم زمین شناسی شده است. تورن لی، استاد علوم زمین و سیارات دانشگاه کالیفرنیا در این رابطه می گوید: چگونگی وقوع چنین زلزله های شدیدی و اینکه چطور قطعات بزرگ پوسته زمین تحت فشار زیاد پوسته های فوقانی می توانند اینقدر به سرعت روی هم حرکت کنند، پدیده ای فوق العاده مرموز و ناشناخته است. وی مولف مقاله تحلیلی درباره امواج لرزه ای زلزله دریای اختسک است که در مجله ساینس به چاپ رسید.

در هر حال برای وقوع زلزله بزرگی در تهران، گسل شمال تهران یک چشمه احتمالی مهم خواهد بود. البته عاقلانه ترین کار به صفر رساندن رشد جمعیت در تهران و انتقال علمی و عاقلانه سرریز جمعیت تهران به شهرهای دیگر و همچنین ایجاد یک پایتخت جدید برای کشورمان در نقطه ای از کشور است که در معرض خطر زمین لرزه کمتری باشد و همزمان به مناسب سازی زندگی در تهران برای دهه های آینده پرداخت.

همچنین لینگ لینگ ئی، مؤلف اول این تحقیق و دستیار لی در این تحقیق با تحلیل لرزه ها متوجه شد که زلزله اخیر، شدیدترین زلزله در عمیق ترین نقطه از زیرزمین است که تاکنون به ثبت رسیده به حدی که شدت لرزه های آن 30درصد بیشتر از شدیدترین زلزله رخ داده در سال 1994 میلادی و در عمق 637 کیلومتری در بولیوی بوده است. زلزله های عمیق معمولا در نواحی انتقالی میان لایه فوقانی و لایه تحتانی جبه و در اعماق بین 400تا700کیلومتری در زیر پوسته زمین رخ می دهند.

کارشناسان اعلام کردند: انرژی آزاد شده حاصل از زلزله در اختسک، لرزه هایی پدید آورد که توسط هزاران ایستگاه لرزه نگاری سراسر جهان به ثبت رسید. ئی، لی و سایر همکاران آنها تخمین زدند که انرژی این زلزله سه برابر قوی تر از زلزله بولیوی  بوده و این میزان انژی معادل انرژی آزاد شده از انفجار 35 میلیون تن TNT است.

تهران، ششمین شهر آسیب پذیر دنیا در برابر زلزله

 


       
برگرفته از مجله پنجره ایرانیان-شماره 73-آبان 92
تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

موضوعات مرتبط : زلزله    
استان مرتبط : تهران  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید