Error parsing XSLT file: \xslt\ammiBreadCrumb.xslt تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :812

تهران و ابعاد انسانی توسعه

(مقالات  گذشته-دی‌ماه 1388)

حفظ و صیانت محیط‌زیست تهران همواره موردبحث و نظر متولیان امور و کارشناسان مسائل شهری قرار داشته و معضلات ناشی از رشد جمعیت و به‌تبع آن توسعه اراضی، همگان را در حفظ منابع موجود پیگیر نموده است. شهر تهران درعین‌حال که برای ادامه حیات، نیاز به منابع طبیعی پیرامون خود دارد از سویی خود باعث اضمحلال و آلودگی منابع مزبور و محیط‌زیست می‌شود.

واقعیت این است که این شهر برای جمعیتی به این میزان طراحی و ایجاد نشده و عدم توجه بین تناسب رشد جمعیت و زنجیره زیست محیطی، موجب اختلال در تمامی حلقه های آن گردیده است. مشکل تأمین آب آشامیدنی سالم، عدم وجود روش های صحیح جمع آوری و دفع زباله، فقدان شبکه ها و سیستم های هدایت و دفع فاضلاب، آلودگی هوا، فعالیت صنایع مزاحم در جوار مناطق مسکونی و آلودگی صوتی، نمونه هایی از مشکلات زیست محیطی شهر تهران است، هنوز هیچ منشور تدوین یافته و قانونی، آثار باقیمانده از طبیعت موجود در تهران و سایر شهرهای بزرگ را حمایت نمی کند و در خلاء ناشی از فقدان قوانین، سوداگران تاخت و تاز بیرحمانه ای بر پیکر محیط دارند. جای تشکیلاتی که بتواند توسعه شهر تهران و صیانت محیط زیست آن را توأمان توازن بخشد خالی مانده است. حتی در محافل، سمینارها و مراکز علمی به شهرسازی کمتر بهاداده می شود.

بهبود کیفیت محیط، مستلزم اتخاذ تدابیر و اقدامات ویژه ای است که زمان و امکانات مادی مناسب می طلبد، معهذا هر گونه تعلل در این جهت، خسارت جبران ناپذیر (همچون گذشته) بر پیکر این شهر وارد خواهد آورد. مقدماتی از قبیل تغییر الگوی مصرف انرژی به ویژه در وسایط نقلیه، استفاده از سیستم های پیشرفته جمع آوری و بازیافت زباله، ایجاد شبکه آمد و شد متناسب، بهبود خدمات شهری، توجه به بهداشت روانی ساکنین شهر می تواند در راس برنامه های صیانت محیط زیست شهر تهران قرار گیرد.

اگر ناگزیریم به علت نیاز به توسعه، صنعت و تکنولوژی هم تراز، آن را داشته باشیم، پس چه بهتر که فرهنگ آن را با الگوهای فرهنگی و معیارهای انسانی خودمان مطابقت دهیم. شناخت این ارزش ها ما را وا می دارد که فی المثل در زمینه احداث شبکه اصلی آمد و شد تهران، تعقل و طراحی مجدد داشته باشیم و با بها دادن به تسهیلات حمل و نقل عمومی، از عطش و نیاز شهرنشینان به داشتن وسایل نقلیه شخصی بکاهیم. یا بزرگراه ها را به طریقی طراحی کنیم که بافت شهر کمتر مورد تعرض قرار گیرد. این بزرگراه ها که با خود آلودگی هوا و صدا و سایر معضلات زیست محیطی را به داخل بافت می آورند، اکثراً براساس طرح هایی گسترش یافته اند که قدمت آن به بیش از سی سال پیش باز می گردد. حال آن که امروزه بزرگراه ها می تواند به جای اشغال اراضی و گسستن بافت و فضاهای همگون و ایجاد مرزبندی های نامتناسب و از میان بردن محیط طبیعی و باغات حاصل خیز، در بالای سطح زمین ادامه یافته و به صورت کمربندی و یا مستقیم مناطق مختلف شهر را به یکدیگر مرتبط سازند.

برنامه ریزی و مدیریت:

تهران، مهمترین بخش از مجموعه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است که کشور را می سازد و برنامه ریزی برای این شهر در قالب سیاست های کلان توسعه و سرمایه گذاری های متعادل و متجانس جواب خواهد داد. لذا در برنامه های عمرانی، می­بایست نقش منطقه تهران در چارچوب عمران سایر مناطق شهری و روستایی کشور دیده شود، چه هر گونه طرح و سازماندهی مجرد برای این منطقه بدون درنظرگرفتن عوامل موثری که تا به امروز تعیین کننده روند رشد و توسعه آن بوده است، محکوم به شکست می باشد.

نقش طراحان و برنامه ریزان شهری در پیشبرد یک چنین نظام برنامه ریزی، گسترده و پرمسئولیت است، چرا که رشد شتابان کالبدی شهر، تنها تابع افزایش جمعیت و مهاجر پذیری آن نیست، بلکه این برآیند نیروهای سیاسی، مسائل استراتژیکی و معادلات نظامی و اقتصادی است که تهران را  بعنوان مرکز پرقدرت کشور ابقاء نموده و طالب ایفای نقش «ام القراء» کشورهای اسلامی برای آن می باشد.

طراحی شهر تهران سالهاست که ریشه در الزام های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور دارد و هر ساختاری که در طول عمر این شهر ایجاد شده، نتیجه همین بایست ها و نحوه تلقی نیروهای شکل دهنده آن می باشد. اگر کاستی های آن را می پذیریم، نه مُهر تاییدیست بر آن و نه نا شمردن ارزش هایی که همواره از آن به عنوان الگوی شهرسازی یاد می شود، بلکه واقعیت این است که رشد و ساختار تهران تابع پارامترها و عواملی است که بر سایر شهرهای کشور مترتب نیست و ویژگی های خاص خود را دارد. تا بدان جا که الگوی اداره و مدیریت یک چنین کلان شهری نیز نمی تواند مشابهتی با شهرهای دیگر داشته باشد.

برنامه ریزی و اداره شهر تهران دارای طیف وسیع و ابعاد گسترده در زمینه های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بوده و به همین دلیل است که مناسبات و جایگاه فعلی مدیریت نتوانسته بر انبوه مشکلات آن فائق آید.

مجموعه بررسی فوق، نهادینه کردن اداره شهر و ایجاد ارگانی متجانس برای برنامه ریزی و راهبری کلان شهر تهران را الزامی می نماید. نهادی متشکل از دولت مردان، منتخبین واقعی مردم، مراکز اقتصادی، علمی و حرفه ای می تواند مرجعی ذیصلاح در حفظ صیانت ارزشهای انسانی و اجتماعی و نیز ابعاد رشد و توسعه تهران باشد.

اهداف این نهاد در صورت پیدایش حول محورهای خلاصه شده به شرح زیر شکل می گیرد:

  1. تدوین منشور توسعه پایدار تهران، با توجه به نقش داخلی، فرامرزی و بین المللی آن.
  2. تهیه الگوهای موردنظر جهت هماهنگی در سیاست گذاری رشد شهر.
  3. انتخابی نمودن مدیریت اجرایی شهر (برقراری سیستم انتخاب شهردار با رأی مستقیم شهروندان)
  4. حذف سیستم های تصمیم گیری فردی و اتکاء بیشتر به آراء و مشارکت مردمی.
  5. اتخاذ روش های مناسب برای رشد متعادل جمعیت.
  6. توجه به توزیع عادلانه ثروت از طریق توازن اقتصادی و ایجاد اشتغال.
  7. گسترش آموزش فرهنگ شهرنشینی در سطح جامعه.
  8. تدوین قوانین صیانت محیط زیست شهری و تبیین ابعاد انسانی توسعه.
  9. گسترش بهداشت روانی و رفاه اجتماعی شهروندان
  10. اصلاح قوانین موجود مالکیت اراضی شهری.
  11. ایجاد مراکز و دوره های عالی آموزشی برای دست اندرکاران عمران و حفاظت محیط شهر.
  12. تعیین معیارهای طراحی کالبد شهری، خطوط طراحی محیط و زیباسازی شهر.
  13. اصلاح الگوهای سکونت، کار، اوقات فراغت و آمد و شد.
  14. ایجاد سیستم های فراگیر و یکپارچه در خدامت عمومی، تسهیلات زیربنایی و تجهیزات شهری.
  15. هدایت عملیات برنامه ریزی و طراحی شهر در جهت صرفه جویی انرژی و بهینه سازی اشکال نیرو.
  16. سازماندهی مناطق مستقل شهر مبتنی بر شبکه ای از مراکز تابع سلسله مراتب.
  17. تجدید حیات بافت های فرسوده و کهن با حفظ هویت تاریخی شهر.
  18. ایجاد فضاهای وسیع سبز بین مناطق شهر که یکنواختی بی روح و سرسام آور با بافت را تلطیف نماید.
  19. سالم سازی محیط اجتماعی و برخورد مناسب با ناهنجاری های اجتماعی و فرهنگی.
  20. تدوین قوانین لازم در جهت بهینه سازی و بهره وری منابع بکار گرفته شده در ساختار شهر بعنوان سرمایه های ملی.

بررسی و نوشته: زهرا حقیقی
تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

 

 

استان مرتبط : تهران  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید