تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1617

تهران و یک خاطره

اواسط سلطنت ناصرالدین شاه، با انتقال دروازه شاه عبدالعظیم از غرب چهارراه مولوی فعلی به شمال میدان شوش فعلی، محله های زیادی در بیرون دروازه شکل گرفت از آن جمله بازارچه سوسکی، محله سرقیرآقا، صابون پزخانه، بازارچه سعادت، بازارچه حاج غلامعلی و بازارچه بابانوروزعلی؛ از نظر کسب و کار با توجه به این فرهنگ که محل کاسبی می بایست نزدیک خانه باشد، بازار امین السلطان و میدان امین السلطان نیز شکل گرفت. پیشه وران این بازار چه آنهایی که مرحوم شده اند و چه آن دسته که هم اکنون دوران سالخوردگی را می گذرانند راه و روش کسب و کارشان برای کسبه جوان امروز تهران درس و سرمشق سازنده ای محسوب می شود.

تهران و یک خاطره


بازار امین السلطان از حدود نیم قرن پیش محل خرید کلان کسبه شمیران و لواسان و سایر بخش های حومه تهران بود؛ از طرفی عرضه محصولات کشاورزی نواحی فوق نیز در میدان امین السلطان انجام می شد. پاتوق این کشاورزان و کسبه برای ناهار چلوکبابی «عباس شمرونی» اول بازار امین السلطان نبش خیابان مولوی روبروی بازار حضرتی (بازار دروازه) بود.

این چلو کبابی در ابتدای سلطنت پهلوی اول در اسفندماه 1306 شمسی توسط سه برادر که متولد حصاربو علی شمیران بودند تاسیس شد. به دلیل عرضه غذای سالم و لذیذ چلوکباب معروف خاص و عام جنوب شهر شده بود و به نام چلو کبابی (عباس شمرونی) نام برادر دوم از این سه برادر معرف حضور ساکنان منطقه قرار گرفت. این چلوکباب فقط 5 نوع غذا داشت. معمولی (کوبیده)، کوبیده زعفرانی، برگ کوچک، سلطانی (برگ بزرگ) و چلو کره (بدون کباب).

از همدوره ای های خدا بیامرز (عباس شمرونی) در این صنف می توان از (حاج حسن شمشیری) در سبزه میدان تهران و حاج مرشد چلویی در بازار مسجد جامع یاد کرد. مرحوم عباس شمرونی در شهریورماه سال 1357 در سن 85 سالگی به رحمت خدا رفت. آن زنده یاد و دو برادرش کل شعبون و کاکاحسین از فامیل بزرگ «ناطقیان» در شمیران هستند. بدون شک 3 برادر از مدیران چلوکبابی شمرونی مرحومان شعبان، عباس و حسین از کسبه خوشنام بازار امین السلطان بودند که می توان آنان را از چهره های ماندگار در سطح پیشروان خیابان مولوی و صاحب جمع و بازار امین السلطان دانست.

از چهره های ماندگار کسبه بازار امین السلطان مرحوم حاج موسی شیخ زادگان را می توان نام برد. او بازرگان تلاشگر و اهل آذربایجان و مورد احترام بازاریان تهران بود. آخرین چهره ماندگار از نسل بازاریان خوشنام بازار امین السلطان آقای «حاج عبدالله رنجبر کرمانی» است. ایشان از 15 سال از سال 1365 تا 1380 ریاست اتحادیه عطاران و خواربار فروشان تهران را به عهده داشت و در جریان قیام پانزده خرداد 42 از ناحیه دست مجروح شد.

 مرحوم علی خان امین الدوله از رجال خوشنام عصر قاجاریه به دلیل اعتقادات مذهبی نسبت به تاسیس مسجد امین الدوله در یکصد و پنجاه سال پیش در جنوب بازار بزرگ طهران اقدام نمود. همسرش فخرالدوله نیز در دروازه شمیران در کنار محله ای که شوهرش در آن بوستان بزرگی داشت که به پارک امین الدوله مشهور بود مشجد فخرالدوله را بنیان نهاد که در حقیقت یکی از آثار ارزشمند تاریخی دهه های اخیر در تهران محسوب می شود.

تهران و یک خاطره

امین الدوله در یکصد و پنجاه سال پیش نهال این گیاه را به ایران آورد و در بوستان ملکی خود پرورش داد و بعد از باغ امین الدوله در خیلی از باغچه ها و باغ های طهران آن زمان و خانه های اعیان ورود کرد و به مرور زمان در اکثر باغچه های خانه های مسکونی افراد متوسط تهران حضور پیدا کرد. هنوز هم در خانه های محلات قدیمی اطراف بازار امین السلطان به ویژه بقعه سرقبر آقا که در حال حاضر به نمایشگاه دائمی مطبوعات تبدیل شده پیچ امین الدوله به رنگ های سفید، شیری و ارغوانی فضای وسیعی را عطر افشانی می کند.

این خاطره یادآور اقدام خیراندیشانه مرحوم کاشف السلطنه کاشف چای در ایران را زنده می کند که با کاشت تخم چای در شهر لاهیجان در شکوفایی اقتصاد استان گیلان سهم بسزایی داشت. مطالعه در مورد تاریخچه ورود چای به ایران و نقش کاشف السلطنه در این باب یادداشت مستقل دیگری می طلبد که از حوصله این گزارش خارج است. شایان ذکر است در منطقه چهارراه مولوی و میدان امین السلطان و خیابان صاحب جمع و جو ابنیه تاریخ نشان هنوز نفس می کشند و بعضی از آنان نظیر بقعه سرقبرآقا، کاروانسرای خانات و گنبد چهارسوق بازار امین اسلطان و بازارچه عباس هرندی ثبت میراث فرهنگی شده و با بی توجهی به ساختمان سینما تهران و تماشاخانه شاهین این دو ساختمان اصالت تاریخی خود را از دست داده اند. کاروانسرای شیشه بر ها (پایین بازارچه سوسکی و ساختمان حمام گمرک و ساختمان گمرک  ناصرالدین شاهی در شمال میدان شوش نیز جزء آثاری است که میتوان آنان را از نابودی حتمی با زیر نظر قرار گرفتن مالکیت توسط میراث فرهنگی جنوب طهران عهد ناصری را شهری بی خاطره نجات داد.

بررسی و نوشته: روح الله مهریارسا
تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

 

استان مرتبط : تهران  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید