تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1057

تیرگان به زبانی دیگر

جشن تيرگان بر آرشیتکت ها فرخنده باد
واژه (Archer) در زبان انگليسي كه آن را از ريشه هند و اروپايي مي دانند به معني كمانگير است . اين لغت همراه با نام آرش كمانگير و فن كمان سازي و تير اندازي از ايران به مغرب زمين راه يافت . بعدها زماني كه غربيان به ساخت قوس و گنبد نيز دست يازيدند اين نام را بر فرم قوس و گنبد معماري نهادند .
آرش کمانگیر نام شخصیت اصلی یکی از اسطوره‌های کهن ایرانی است.اسطوره آرش کمانگیر از داستان‌هایی است که در اوستا آمده و در شاهنامه از آرش در سه جا با افتخار نام برده شده است .  در کتاب های پهلوی و نیز در کتاب‌های تاریخ دوران اسلامی به آن اشاراتی شده‌است. ابوریحان بیرونی ، در کتاب خود به نام «آثارالباقیه» به هنگام توصیف «جشن تیرگان»، داستان آرش را بازگو می‌کند و ریشه این جشن را از روز حماسه آفرینی آرش می‌داند. در اوستا آرش را اِرِخشه خوانده‌اند و معنایش را نیز کسانی معناهایی کرده‌اند. از آن دسته «تابان و درخشنده»، «دارنده ساعد نیرومند» و «خداوند تیر شتابان». در اوستا بهترين تير انداز ارخش ناميده شده است که گمان بر اين است که همان آرش مي باشد. بعضی معنی آرش را درخشان دانسته‌اند و برخی معتقدند که منظور از آرش حاکم پارتی گرگان بوده که به زور تير و کمان دشمن را (به احتمال زياد سکاها را) از مرز ايران دور کرده است.
داستان آرش از اين قرار است كه در زمان پادشاهی منوچهر پیشدادی، در جنگی فرسايشي با تورانيان ، طرفين تصميم به صلح مي گيرند و قرار بر اين مي گذارند که کمان داری ایرانی برفراز البرزکوه تیری بیاندازد که تیر به هر کجا نشست آنجا مرز ایران و توران باشد. آرش از پهلوانان ايران داوطلب این کار می‌شود. به فراز البرز می‌رود و تیر را پرتاب می‌کند. تیر از صبح تا غروب حرکت کرده و در کنار رود جيحون یا آمودریا بر درخت گردويی فرود مي آيد. و آنجا مرز ایران و توران می‌شود. آرش تمام هستی‌اش را بر پای تیر می‌ریزد، پیکرش پاره پاره شده و در خاک ایران پخش می‌شود و جانش در تیر دمیده می‌شود. آري آرش نماد نخستين بنيان گذار و سازنده ايران است و روز سيزدهم از ماه تير به ياد حماسه او جشن تيرگان يا روز« آرش شیوا تیر» ناميده مي شود . در اين روز مردم در طلب باران و به خاطر رهايش ايران از دشمن به شادي مي پردازند و در هواي گرم به يكديگر آب مي پاشند و اين دقيقا همان جشني است كه از ايران به خاور دور رفته و در تايلند و مالزي و غيره با عنوان جشن آب با همين مراسم بر پا مي شود.
به نظر مي رسد پيشوند Archi در کلمه آرشیتکت (Architect ) و معادل یونانی آن آرکی- تکتن(Arki-tekton) نيزاز نام آرش كه در دنياي باستان به نخستين ، پيشرو و بنيان گذار شهره بوده است و (Arch-Arc) كه نام مهم ترين دست آورد معماري يعني قوس و طاق است چندان دور نباشد اما از آنجا كه مرجع مكتوبي در اين زمينه در دست نيست ، اين مسئله را تنها در حد يك نظريه مطرح مي كنيم و تحقيق در مورد آن را به تاريخ دانان و زبان شناسان وامي گذاريم .

ساناز افتخارزاده


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید