تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1060

ادای دین به جشن گلستان

سال‌ها است انجمن مفاخر معماری ایران، به دور از هیاهو و جنجال، نشست‌ها و هم اندیشی‌های هفتگی معماران و شهرسازان را برگزار می‌کند. برخی سازمان‌ها و نهادها این شانس را داشتند که میزبان انجمن و مخاطبان آن باشند. روزگاری خانه هنرمندان این میزبانی را داشت، که الحق میزبان فاخر و شایسته‌ای بود و اینک موزه هنر امام‌علی، به شایستگی و تفاخر تمام، مهمانان ارجمند خود از میان معماران و شهرسازان و دانش‌آموختگان فرهیخته را می‌پذیرد. در این میزبانی،‌ البته، خیر و برکتی است که در میزبانی بسیاری از رویدادهای روزمره‌صفت نیست. در زبان عرب مثلی است معروف که «شرف المکان بالمکین» (شرف مکان به کسی است که بر آن وارد می‌شود). موزه هنر، انشاالله، باید به این میزبانی راضی و مشتاق باشد.

تمام نشست‌های انجمن در این چندسال (حدود 11 سال)، مغتنم و دلنشین بوده‌اند، اما، در این میان، مواردی هست که واقعا کامل و در حد رویدادهای ماندگار باید ثبت شوند. «جشن گلستان» روز چهارشنبه 23 تیرماه 92 یکی از آن نشست‌ها بود. من، به اختصار به دلایلِ این ماندگاری می پردازم:

نخست آنکه تنها جشن اهالی حرفه بخاطر ثبت جهانی کاخ گلستان بود. حداقل تا این زمان هیچ نهاد رسمی و غیر رسمی این رویداد بزرگ را به جشن ننشسته‌است. زیبا تر آن‌که این جشن را انجمنی مردم‌نهاد برپا می‌کند نه سازمانی دولتی.

دوم‌آنکه، در این برنامه هم دست‌آندرکاران شریف تدوین پرونده ثبت حضور داشتند، هم مخاطبان کنجکاو و حتی غیر خوشبین این برنامه. این نکته بسیار مهمی است که کوشندگان ثبت جهانی یک اثر در برابر مخاطبان حرفه‌ای و متخصص به تشریح برنامه و نحوه عملکردِ خود بپردازند و از نظرات مطرح‌شده در نشست برای گام‌های بعدی بهره‌ ببرند.

سومین نکته، که نکته بسیار مهمی است، معرفی‌شدنِ بخشی ازتاریخِ مرمت و حفاظت کاخ است که غنای موثری به پرونده این اثر جهانی می‌بخشد. حاضرین در جلسه دریافتند که در فاصله سال‌های 1345 تا 1349 فعالیتِ بسیار هوشمندانه‌ای برای نجات کاخ و مرمت آن صورت گرفته که متاسفانه در هیچ منبع و گزارشی به آن پرداخته نشده‌است. مهندس ابوالحسن میرعمادی با ارائه اسناد این فعالیت و نحوه حضور و تلاش 18 ماهه خود در این پروژه، بخشِ کاملا گم‌شده‌ای از تاریخ این اثر ملی و جهانی را به حاضرین شناساند. او، در حد زمانِ مقررِ‌ نشست، از نقشِ کسانی چون دکتر پیرنیا، مهندس فروغی و مهندس قیائی در مرمت این پروژه یادکرد و با ظرافتی شایسته یم معمار جا افتاده و فرهیخته، تفاوت نگرش‌های این بزرگان نسبت به آثار ملی را بیان نمود. از استاد معمار محمودی و استاد محمد کارگر و دیگر استادانی یادکرد که ثمره کارشان هنوز مانده و خم به ابرو نیاورده. مهندس میرعمادی از نقش بسیار ظریف ولی ارزشمند استاد تجویدی در مرمتِ نقاشی‌های کاخ گفت و از عکس‌های فنی و دقیقِ استاد مسلم عکاسی کشور، آقای معصومی، یادکرد که اسناد مستندسازی بخشی از تاریخ کاخ گلستان را تشکیل می دهند. برای ماندگاری و تاریخی‌شدن یک نشست آیا بیش‌از این لازم که اسنادی فراموش‌شده ولی مهم از زندگی یک اثر رونمایی شود؟ دقیقا همین بخش است باید به عنوان خدمت ویژه و بسیار مهم انجمن مفاخر معماری ایران در تکمیل پرونده سرشت و سرنوشت کاخ گلستان ثبت شود.

چهارم آن‌که، دو تن از بزرگان موظف و غیرموظف میراث فرهنگی کشور، دکتر اسکندر مختاری و دکتر محمدحسن طالبیان، کوشیدند به زبانی فنی و بدور از تشریفاتِ جلساتِ رسمی، علل اهمیت‌یافتن این اثر و معیارهای جهانی برای ثبت آن را تشریح نمایند. دقیقا، این نوع سخن‌رانی‌ها هستند که باید در این نشست‌ها انجام شوند. آنانی که پای صحبت‌های این نشست‌ها می‌نشینند،‌ کم‌وبیش، به مباحث نظری و عمومی تسلط دارند و سخن‌رانی در کلیات موضوعات دردی را دوا نمی‌کند. در این نشست‌ها باید نتیجه و یافته‌های پژوهش‌ها و یا تشریح و نقد پروژه‌ها مطرح شوند، مثل همین نشست و ارائه منضبط روند تدوین و جمع‌بندی پرونده ثبت جهانی کاخ گلستان. تشویق ممتد دکتر طالبیان و دکتر مختاری توسط حضار جلسه حاکی از مقبولیت کامل این برنامه بود.

نشستِ جشن گلستان، نکته پنجمی هم دارد. 23 مرداد مصادف با سالمرگِ تراژیک دکتر آیت‌الله‌زاده شیرازی، چهره بزرگ سازمان میراث فرهنگی بود. چهره ماندگاری که در چنین روزی و در مراسمِ نکوداشتِ خود پرکشید و رفت.

باعث تاسف است که به همین زودی یادمان دکتر شیرازی و عمری تلاش و کوششِ بی‌نظیر را از یاد بردیم. انجمن مفاخر معماری ایران، اما، این روز را فراموش نکرده‌بود و در نشستِ جشن گلستان از این چهره شریف یادشد. نکته مهم و ماندگار در این مورد، نحوه بزرگداشت بود. از آقای مهندس سیدرضا آزمایش دعوت شده‌بود از «دکتر شیرازیِ دورانِ اصفهان» بگوید. معمولا تمام صحبت‌ها درمورد دکتر شیرازی در حد ستایش و یادآوری بزرگی‌ها و یادگارهای او در اوج تسلطش بر سازمان میراث فرهنگی است،‌ ولی در جشنِ گلستان، مهندس آزمایشِ ارجمند از روزهایی سخن گفت که دکتر شیرازی به عنوان رئیس «دفتر حفاظت آثار تاریخی» در اصفهان کار می‌کرد. سال‌های پنجاهِ پیش از انقلاب. دوره‌ای از زندگی و کار دکتر شیرازی که خیلی کم درباره‌اش می‌دانیم. میزبانیِ جشن گلستان از مهندس آزمایش و سخنان ایشان در این خصوص، این نشست را به یکی از نشست‌های ماندگار تبدیل کرد.

در روزگاری چنین شلوغ و گاه آشفته، قدر تلاش‌های انجمن مفاخر معماری را بدانیم و به یاری‌اش برویم تا چنین نشست‌های پربار و ماندگار را هرچه بیشتر تداوم بخشد. خوش‌به‌حال آنان‌که در این راه می‌کوشند، و خوش به‌حال موزه هنر امام‌علی که میزبانی این نشست‌ها را دارد.

 

بهروز مرباغی/ 24 امرداد 1392

عضو مرتبط : بهروز مرباغی  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید