تاریخ آخرین ویرایش : چهار شنبه،12-7-1396
تعداد بازدید :384

جولان دود ديزلي ها

 

براساس آخرين آمار اعلام شده، در تهران ١٥٠ هزار دستگاه خودروي سنگين ديزلي وجود دارد که شامل کاميون ها و اتوبوس هايي است که در بخش جابه جايي مصالح و زباله و کالا و همچنين حمل ونقل عمومي در پايتخت فعاليت مي کنند. بااين حال، فرسودگي بيشتر اين خودروها از يک سو و همچنين استفاده نکردن از فيلتر دوده از سويي ديگر، ميزان آلايندگي توليدي اين خودروها را به شکل نگران کننده اي افزايش داده است. در حالي که از سال ١٣٩٢ و براساس مصوبه دولت، نصب فيلتر دوده بر همه اين خودروها الزامي و اجباري شد. اما در اين سال ها دورزدن اين قانون و همچنين پايبندنبودن به آن باعث شده است کمتر کسي اين دستور صريح قانوني را جدي بگيرد. موضوعي که بي ترديد تاکنون به دليل آلودگي که اين خودروها توليد مي کنند، جان شهروندان زيادي را گرفته است. تهران و خودروهايش سال هاست بلاي جان تهران شده اند. ساکنان تهران براي اين کالبد خسته و شلوغ و تنها کاري نمي کنند و در نتيجه نفس خودشان است که بيشتر از قبل بند مي آيد و محيط زندگي خودشان است که هر روز تنگ تر و سيماني تر مي شود. مصوبات قانوني بسياري در اين سال ها براي نجات تهران از شر انواع آلايندگي ها تصويب شده و برايشان پول هاي زيادي خرج شده است، اما عزم خاصي براي اجرائي شدن آن اعمال نمي شود. در ميان موضوعاتي که سال هاست براي کاهش آلايندگي هوا مطرح و دنبال مي شود، يکي از مهم ترين اقدامات که بايد در اولويت ها قرار مي گرفت، کاهش يا از رده خارج شدن يا اصلاح ساختار خودروهاي ديزلي در انواع مختلف آن بود. موضوعي که سال هاست در صدر شعارهاي محيط زيستي مسئولان مديريت شهري است، اما کمترين اهميت و اعتبار را به آن اختصاص داده اند.
     در ميان عوامل مرگ ومير ساکنان تهران و ساير کلان شهرها، خودروهاي ديزلي سهمي بي بديل دارند، به گونه اي که در ميان ذرات آلاينده مهارشده در مناطق شهري، همواره ذرات معلق کمتر از ١٠ ميکرون و ٢،٥ ميکرون بيش از حد مجاز روزانه و سالانه بوده است. انواع خودروهاي سنگين ديزلي که به جز مصارف شخصي عموما اتوبوس هاي شهري و بين شهري، سرويس هاي دولتي و عمومي، کاميون هاي حمل نخاله و مصالح ساختماني و... در تهران به طور مشخص تردد مي کنند، آمار دقيقي ندارند، اما در آخرين آمار مديرعامل شرکت کنترل کيفيت هوا، تعداد اين خودروهاي سنگين ديزلي را بيش از ١٥٠ هزار دستگاه اعلام کرده بود. اين خودروها که در بسياري از ساعات روز ممنوعيت تردد دارند، به يکباره در ساعاتي از شب تا نيمه هاي صبح در خيابان هاي پايتخت و اطراف آن جولان مي دهند و به خصوص در روزهاي پاييزي که هواي تهران گرفته تر از هميشه است، اين آلايندگي از شب تا روز مي ماند. رحمت الله حافظي و چند عضو ديگر شوراي چهارم بارها درباره تردد اين خودروهاي ديزلي آلاينده تذکر داده اند. حافظي در يکي از جلسات رسمي شورا در اين باره گفت: هيئت وزيران ارديبهشت سال ٩٢ مصوبه اي را براي نصب فيلتر دوده بر همه خودروهاي ديزلي داشت، اما اجرائي نشده و حدود ١٠ هزار سرويس با کاميون هاي حمل بار هر شب در سطح شهر تهران رفت وآمد مي کند و آلايندگي دارد که جبران ناپذير است.
     سال گذشته، از عملکرد اتوبوس راني گزارشي براي شوراي شهر تهران ارائه شد که واکنش هاي برخي از اعضاي شورا را به دنبال داشت. محمد حقاني با اشاره به شرايط نگران کننده آلايندگي خودروهاي ديزلي، تاکيد کرده بود، اين خودروها بدون معاينه فني نبايد در شهر تردد کنند. او گفت: براساس قانون نحوه جلوگيري از آلودگي هوا مصوب سال ٧٦ براي مهار و کاهش آلودگي هوا، شهرداري موظف است بر خودروهاي ديزلي که در خطوط حمل ونقلي يا ناوگان حمل ونقلي خدمات موتوري و خدمات شهري از آنها استفاده مي شود، نظارت فني و دقيقي داشته باشد و براي کاهش ضرايب انتشار آلايندگي آنها گام بردارد. او تاکيد کرد، بر همين اساس شهرداري ملزم است در خودروهاي ديزلي که در ناوگان خدمات شهري و عمومي استفاده مي شود، فيلتر هاي ضد دوده نصب کند و استفاده از خودروهاي ديزلي را به ارائه برگه معاينه فني معتبر از ابتداي پروژه منوط کند. محسن سرخو هم در صحن شورا تاکيد کرده بود شهرداري تهران بعد از چهار سال فقط ۵۰ فيلتر جذب دوده بر اتوبوس ها نصب کرده، درحالي که قرار بر نصب حدود پنج هزار دستگاه بوده است.
     مصوبه اي از شوراي شهر تهران براي استفاده نکردن از خودروهاي ديزلي بدون معاينه فني در طرح هاي شهري اواخر سال ٩٥ تصويب شد، اما آنچه در شهر گوياست و در گزارش هاي شهري هم بارها تکرار شده، ادامه تردد اين خودروها در طرح هاي شهري است و به اين ترتيب، باز هم قانوني اجرانشده به فهرست قانون هاي بر زمين مانده اضافه شده و ديزلي ها همچنان در شهر جولان مي دهند. در همين دوران هم که بازار قوانين و محدوديت هاي اجرانشده داغ است، بارها مسئولان سلامت آمارهايي از عوامل جديد مرگ تهراني ها ارائه مي دهند.
     در روزهاي آلوده سال گذشته مديرعامل شرکت کنترل کيفت هوا صحبت از بيماري نادر تنفسي در ميان تهراني ها کرد که معمولا در ميان کارگران معدن ديده مي شود. او گفت: «تهراني ها به بيماري آنتراکوز يا سياه ششي گرفتار شده اند که تنها در ميان کارگران معدن گزارش شده است. منبع اصلي اين بيماري دوده يا همان کربن سياه احتراق ناقص است و درحال حاضر بيشترين حجم دوده يا سوت را در تهران، خودروهاي ديزلي توليد مي کنند که بدون فيلتر دوده در شهر در حال تردند. او گفته بود موتورسيکلت ها و خودروهاي کاربراتوري توليد قبل از سال ۸۲ که البته سال ها پيش از اين روزها بايد از چرخه حمل ونقل تهران خارج مي شد، يکي ديگر از عوامل وجود اين دوده ها هستند. براساس آماري که سازمان اتوبوس راني تهران منتشر کرده است، اتوبوس راني حدود ٢٠ درصد در حمل ونقل عمومي سهم دارد و با احتساب عملکرد خطوط brt در جذب شهروندان، حدود ٥/٤ ميليون جابه جايي دارد اما درعين حال سهم ناوگان اتوبوس راني تهران که بخش عمده آنها اتوبوس هاي بالاي هشت سال عمر و فرسوده هستند، در آلودگي تهران بيش از ١٢ درصد است. اتوبوس راني تهران به عنوان مجموعه اي زيان ده و ورشکسته که سال هاست براي هزينه هاي جاري خود معطل مي ماند، در اين سال ها به جز خريدهاي خاص اتوبوس هاي brt خريد ديگري نداشته است و برنامه اتوبوس هاي هيبريدي و برقي در همان رده پايلوت ماند. درعين حال حدود دو هزارو ٥٠٠ دستگاه اتوبوس گازسوز شهري به دليل اتمام دوره زماني مخازنشان ديگر قابليت استفاده ندارند و متوقف شده اند. در چنين شرايطي است که اتوبوس راني براي انجام حداقل تعهدات خود، اتوبوس هاي ديزلي بدون فيلتر دوده را حتي براي يک روز هم متوقف نمي گذارد.
     اما در اين مورد مهم فقط شهرداري تهران مسئوليت ندارد و بخش صنعت در توليد خودروهاي روز دنيا با حداقل استانداردها وظيفه اي بي بديل دارد؛ اما چقدر به اين وظيفه عمل مي کند و آيا مي توان پرسيد چرا با وجود اين همه مصوبات محکم، اتوبوسي هايي بدون فيلتر دوده از کارخانه ها بيرون مي آيند؟ مديرعامل شرکت کنترل کيفيت هوا پيش تر با اشاره به مصوبه فيلتر دوده براي خودروهاي ديزلي و هواشدن آن از سوي بخش صنعت و با فشار خودروسازان، گفته بود: فيلتر خودروهاي ديزلي اگر مجهز به فيلتر دوده شود، هيچ گونه آلايندگي نخواهد داشت، اما به دليل بي مسئوليتي مسئولان صنعت و اينکه جان انسان ها براي آنها کم ارزش است، با لابي هاي فراوان، قانون فيلتر دوده به سرانجام نرسيد. اسحاق جهانگيري، دي ماه سال گذشته مصوبه هيئت وزيران درباره فيلتر دوده را ابلاغ کرد که براساس آن وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف شد با همکاري وزارت کشور، وزارت راه وشهرسازي و سازمان حفاظت محيط زيست، بسته اجرائي تجهيز خودروهاي ديزلي در حال تردد را به فيلتر دوده ارائه کند. قرار بود اين بسته حمايتي در يک ماه تهيه و به هيئت وزيران ارائه شود اما از آن تاريخ تا امروز خبري از اين بسته اجرائي نشده است و موضوعي که وزارت صنعت بايد درباره اين الزام قانوني توضيح دهد. درعين حال مديرعامل شرکت کنترل آلودگي هوا بهمن ماه سال گذشته در اعتراض به اين مصوبه گفته بود: در سال ٩٢ قانوني مصوب شد که بايد فيلتر دوده روي خودروهاي ديزلي جديد نصب شود که با وجود تصويب اين قانون، وزارت صنعت با همکاري خودروسازان خارجي با اين قانون مخالفت مي کرد و در همين راستا ١٩ دي سال ٩٥ دولت طبق مصوبه اي قانون نصب فيلتر دوده را تاييد کرد اما اعلام کرد فلان استاندارد بدون فيلتر نيز درباره ديزلي ها بلااشکال است که با اين مصوبه قانون فيلتر عملا ملغي مي شود.
     او و بسياري از مسئولان شهري در اين مدت بارها درباره مقاومت خودروسازان داخلي و خودروسازان خارجي براي نصب نکردن فيلتر دوده تاکيد کرده اند اما در نهايت وضعيت بلاتکليف اين خودروها و آلايندگيشان ادامه دارد. استانداردي که براي خودروهاي ديزلي درباره آن صحبت مي کنيم، در اروپا از سال ۲۰۰۵ با درجه استاندارد يورو۴ و از سال ۲۰۰۸ با درجه يورو۵ اجباري شد. برهمين اساس هم در سال ۲۰۱۴ استاندارد يورو۶ براي خودروهاي سنگين و نيمه سنگين اجباري شد که همچنان پابرجاست. در بين ساير کشورهايي که استاندارد يورو۶ در آنها اجباري است، مي توان به ترکيه و کره جنوبي اشاره کرد اما اين شرايط در ايران ما اصلا قابل مقايسه نيست؛ به اين ترتيب تا قبل از سال ۹۶ استاندارد آلايندگي خودروهاي سنگين يورو۳ بوده است. همان طور که مديرعامل شرکت کنترل آلودگي هوا اعلام کرده است، نصب فيلتر دوده از ابتداي سال ۹۴ روي خودروهاي سنگين الزامي بود اما به درخواست وزارت صنايع در ارديبهشت ۹۴ براي تطبيق صنايع با اين استاندارد، اجراي آن يک سال ونيم به تعويق افتاد و در دي ماه ۹۵ باز هم به درخواست وزارت صنايع با اضافه شدن استاندارد يورو۵ به ليست استانداردهاي مجاز عملا الزام نصب فيلتر دوده برداشته شد. اما وزارت صنعت به تعهداتي هم که دولت الزام کرده بود عمل نکرد و پاسخي هم نداد. الزاماتي که درباره خودروهاي ديزلي مطرح شد، با اين فرض است که مسئولان درباره خودروهاي ديگر آلاينده، صنايع آلاينده و بنزين و گازوئيل توليدشده در کشور هم برنامه ريزي هاي لازم را داشته و دارند. بنابراين لازم است که کيفيت گازوئيل توليدشده هم زمان با بالارفتن استاندارد، افزايش يابد. بنا بر نتايج آزمون هاي دوره اي شرکت کنترل کيفيت هواي تهران، تا پيش از سال ۹۳ ميزان گوگرد گازوئيل توزيعي عمدتا در محدوده ۶۰۰۰ppm بوده است اما در سال ۹۳ کيفيت گازوئيل توزيعي در تهران دچار تحول شده و ميزان گوگرد تا حد استاندارد يورو۴ کاهش مي يابد. در شرايطي که ميزان مصرف گازوئيل در ايران در سال ۹۵ روزانه ۷۲.۵ ميليون ليتر بوده که ۴۰ ميليون ليتر آن به حمل ونقل عمومي اختصاص داشته است، استاندارد اين گازوئيل توليدشده و اثرگذاري آن در کنترل آلايندگي هوا بسيار اهميت دارد. به گزارش «شرق»، از هفته هاي آينده و با روزهاي پاييزي، تهران روزهاي خاکستري را شروع مي کند که در اين سال ها بسياري از جان ها را گرفته و بسياري از نفس ها را به شماره انداخته است. به نظر مي رسد مبلغي که براي نصب فيلتر دوده روي خودروهاي سنگين هزينه مي شود، ارزش جان انسان ها براي سال هاي متمادي را دارد. هزينه اي که، دولت ها و شهرداري ها در نهايت از جيب خود مردم تهران و شهرهاي بزرگ براي جان آنها به کار مي گيرند و اگر اين کار را نکنند، در حق آنها اجحاف شده است. شوراي پنجم شهر تهران که هفته هاي ابتدايي کار خود را مي گذراند، هنوز وارد اين موضوعات نشده اما محمد عليخاني، عضو شوراي پنجم در پاسخ به «شرق» تاکيد کرد که در هفته هاي آينده موضوعات مرتبط با آلودگي هوا، از جمله خودروهاي ديزلي و نصب فيلتر دوده در دستور کار کميسيون حمل ونقل شورا قرار دارد و شورا به اين موضوعات ورودي جديد خواهد کرد.
    
     


 روزنامه شرق ، شماره 2974 به تاريخ 6/7/96، صفحه 16 (جامعه) 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید