تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1879

خرد شهر - نسیم ایران منش

خداوند در سوره تین آیه 4 می فرماید :" لقد خلقنا الانسن فی احسن تقویم " و معنی آن این است كه كه ما انسان را در مقام احسن تقویم "نیكوترین مراتب وجود " بیافریدیم.

در حقیقت خداوند در این آیه نشان می دهد كه انسان تا چه حد از بقیه آفریدگان و موجودات افضل ترو برتر است و علت آن نیز خرد و ادراكی است كه در انسان وجود دارد ولی در موجودات دیگر نیست ، خردی كه براساس آن انسان تفكر و بررسی می كند ، نتیجه می گیرد و عمل می كند.

یكی از فعالیت های اصلی كه انسان در تمام دوران انجام می دهد ساخت محل زیست خود است كه این ساخت و ساز در طول چندین هزار سال به تدریج تكوین یافته و به شكل كنونی درآمده است .

مجتمع های زیستی در طول دوران شكل گیری خود به شكل های مختلفی درآمده است كه این تغییر ناشی از عوامل مختلفی از قبیل تغییر تكنولوژی ، تغییر ایدئولوژی یا تغییر فرهنگی و تغییر جمعیتی بوده است . انسان با توجه به یافته های خود كه از خرد و اندیشه فردی و یا جمعی به دست آمده است همواره محیط زیست خود را دستخوش دگرگونی كرده است . با نگاهی به تاریخ شهرسازی این تغییرات را به خوبی می توانیم ببینیم، از دهكده های ابتدایی حاصل از یكجا نشینی ناشی از انقلاب كشاورزی گرفته تا تمدن بوجود آمده در هلال حاصل خیز و بعد از آن تمدن های كهن و باستانی در مصر و بین النهرین و عیلام و آمریكای لاتین و چین و هند و در دوران بعدتر از آنها شهرسازی های پیشرفته تر در اروپا و دنیای اسلام از جمله ایران و عثمانی و بعد از آن تحولات شدید در شهرسازی و شهرنشینی كه ناشی از انقلاب صنعتی و رونق شدید شهرنشینی مخصوصا در دنیای اروپا در قرن نوزدهم بوده است .

در قرن بیستم این تحولات شهرسازی را به شدت بیشتری مشاهده می كنیم ، ایدئولوژی های مختلف شكل می گیرند كه برخی از آنها ناشی از علاقه به صنعت و برخی از آنها ناشی از انسان گرایی است . دوران مدرنیته و عوامل معاصر با آن (ازجمله جنگ دوم جهانی ) این حركت را بیشتر به نفع صنعت و استیلای ماشین بر محیط زیست آن كرد. عقاید شهرسازانی از قبیل لكوربوزیه ، بورنهام یا اشتاین در شهرسازی مدرن بشدت رواج یافت ، اتومبیل ها فضای اصلی را در شبكه راه های یك شهر را اشغال نمودند ،‌ شهرسازی از حالت ارگانیك خارج شد و بر اساس طرح های از پیش تعیین شده شكل گرفت . ساختمان ها ارتفاع گرفت و به تبع زندگی بشر در شهرها در ارتفاع بسیار بالاتری از زمین قرار گرفت. بتن و آهن و خیابان ها و پاركینگ های اسفالت شده از اجزای اصلی شهرها شد و حضور انسان در شهر شرطی و احتیاط آمیز شد و به تبع آن خاصیت انسانی مجمتمع های زیستی رنگ باخت .

پس از مدتی انسان متوجه كمبود خیلی از موارد درمحیط زیست خود گشت و با توجه به خرد خود سعی در بازگشت و اصلاح بعضی از موارد نمود و این تلاش همچنان ادامه دارد تلاشی كه براساس آن سعی در نگهداری یادگارهای با ارزش معماری و شهرسازی در میان شهر مدرن كنونی دارد و نیز تلاشی كه بر اساس آن سعی در برنامه ریزی و طراحی با توجه بیشتری به انسانی كردن محیط زیست و زندگی دارد .

یكی از مواردی كه خرد انسان معاصر به آن واقف شده ایجاد محیطی با غنای بصری بیشتر است كه انجام آن تا حد زیادی برپایه تجربیات غنی گذشتگان ما در شهرسازی قرار گرفته است . شهرساز و شهروندان همگی آگاهانه و یا ناخودآگاه به دنبال مواردی هستند كه در محیط زیست كنونی شان وجود ندارد و شاید یك خرد جمعی آنها را به نتیجه ای مطلوب تر هدایت نماید كه شهری را بسازند كه با طبیعت انسانی آنها مطابقت بیشتری داشته باشد .

نسیم ایران منش

مجموعه مقالات مرتبط : خرد شهر    
عضو مرتبط : نسیم ایران منش  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید