تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :16154

آثار تاریخی و مکانهای دیدنی دشتستان(استان بوشهر)

آثار تاریخی موارد مختلفی مانند : بناها ، اسلحه ها ، فرشها ، سکه ها ، انواع ظروف ، لباسها ، کتابها و هر چیزی که از نسلهای گذشته برای ما به جا مانده را شامل می شود . آثار تاریخی هر ملتی در واقع میراث فرهنگی آن ملت به حساب می آید و میراث فرهنگی همیشه ما را به یاد سرزمین تاریخی خود می اندازد و گوشه هایی از تاریخ کشور یا منطقه ای که در ان زندگی می کنیم را روشن می سارد . با مطالعه در آثار تاریخی میراث فرهنگی یک ملت ما را با احوال گذشتگان و آداب و رسوم ، شیوه زندگی ، چگونگی روابط اجتماعی ، زبان ، خط ، هنر و معماری ملت آشنا می شویم . بنابراین آثار و اشیایی که از گذشته برای ما باقی مانده است همه جزء میراث فرهنگی ما به حساب می آیند و هر یک به نوبه خود دارای ارزش بسیاری است . آثار بر جای مانده از گذشتگان یعنی میراث فرهنگی یک ملت در واقع شناسنامه آن ملت است که بوسیله آن سابقه تاریخی و هویت ملی آن مردم نشان داده می شود .

از آنجا که هر یک ازاین آثار به نحوی با گذشته جامعه سر و کار دارد و دوام و بقای آن می تواند پرده از روی تاریکیهای تاریخ آن ملت بردارد بنابراین باید در حفظ ونگهداری آن بکوشیم و به وجود آنها افتخار کنیم . دشتستان بزرگ به طور اعم و شهرستان دشتستان به طور اخص با سوابق تاریخی درخشان و بسیار طولانی خود از آثار تاریخی بسیار با ارزشی برخوردار می باشد . اگر به جایگاه دشتستان بزرگ نظری بیفکنیم و آثار تاریخی به دست آمده از دل خاک و بر جای مانده از روزگاران گذشته را مورد مطالعه قرار دهیم به خوبی در می یابیم که این سرزمین اهورایی با خورشید درخشان و گرمی بخش خود از هزاران سال پیش یعنی از همان زمان که انسان در خاورمیانه با یکجا نشینی و تمدن و کشاورزی آشنا شد این ناحیه نیز مسکون و آباد بوده است . تحقیقات ومطالعات به عمل آمده نشان می دهد که از زمان استقرار قوم ایلام در جنوب غرب ایران و سپس تشکیل دولت بوسیله آنان در هزاره سوم قبل از میلاد دشتستان بزرگ نیز جزیی از امپراطوری ایلام به حساب می آید .

الواح و سنگ نوشته ه و دیگر آثاری که طی حفاریات باستانشناسی در شبه جزیره بوشهر و دیگر مناطق دشتستان به وجود آمده است برای ما روشن می سازد که دامنه امپراطوری و حکومت ایلامیها تنها به سرزمین خوزستان محدود نبوده بلکه بیشتر نواحی جنوبی فارس بزرگ یعنی جلگه های شمالی خلیج فارس شامل دشتستان بزرگ تا نواحی شمالی استان امروزی هرمزگان را در بر می گرفته است . دشتستان نه تنها در دوره ایلامی ها محل مسکونی و آباد بود بلکه در دوره های بعد یعنی دوره مادها ، هخامنشیان ، اشکانیان ، ساسانیان و دوره های اسلامی نیز همواره ناحیه ای آباد و پر رونق بوده است . آثار بجای مانده مانند پایه ستون های کاخ هخامنشیان در نزدیکی درودگاه و همچنین بنای زیبا و تمام سنگی ((گوردختر)) و کوشک اردشیر در پشت پر و تپه ها تاریخی در نزدیکی بنداروز و دهها تپه تاریخی دیگر ما را به این نتیجه می رساند که جلگه دشتستان قبل از اسلام و بعد از اسلام سرزمینی آباد و متمدن بوده و انسانهایی در این سرزمین به زندگی و تلاش مشغول بوده اند . مردمانی که در طول تاریخ چند هزارساله ایران در این ناحیه بسر می برده اند آثاری از خود به یادگار گذاشته اند که مشاهده و دقت نظر در آنها درجه تمدن و فرهنگ آنان را برای ما معلوم می سازد .

چنانچه در مقام مقایسه برآییم و شهرستان دشتستان را با دیگر شهرستان های استان بوشهر مقایسه کنیم نتیجه می گیریم که دشتستان هم از نظر تعداد آثار تاریخی و هم از جهت ارزش باستانشناسی در مقام اول اهمیت قرار دارد . در اینجا تنها به ذکر نام و محل اینگونه آثار اکتفا می نمایم . مهمترین این آثار عبارتند از :

  1. تل مر : در این تپه و پیرامون آن آثاری متعلق به دوره های ایلامی و هخامنشی مشهود می باشد .
  2. تل پهن : تپه ای تاریخی از دوره ساسانیان در مغرب برازجان .
  3. تل جوهری : در مغرب برازجان .
  4. تل اسپید : تپه ای تاریخی از دوره ساسانیان در مغرب برازجان .
  5. تل شغالی : تپه ای تاریخی از دوره ساسانیان در پشت پر دشتستان .
  6. تل خندقی : تپه ای تاریخی از دوره ساسانیان در پشت پر دشتستان .
  7. تل شهیدی : تپه ای تاریخی ا دوره ساسانیان در مغرب بنداروز .
  8. تل خندق : تپه ای تاریخی در شمال روستای دهقاید .
  9. تل باغ چشمه : تپه ای تاریخی در 1 کیلومتری روستای درودگاه در شمال برازجان .
  10. تل قلعه بوشکان : تپه ای تاریخی مربوط به دوره ساسانیان در نزدیکی بوشکان .
  11. گوردختر : بنایی تمام سنگی از دوره هخامنشیان در پشت در پشت پر دشتستان .
  12. چهل خونه : متعلق به دوره قبل از میلاد در حد فاصل سعد آباد و زیراه .
  13. پایه ستونهای کاخ زمستانی کورش هخامنشی : در محل چرخاب برازجان .
  14. پایه ستونهای کاخ هخامنشیان : در محل نزدیکی درودگاه ه نام سنگ سیاه .
  15. کاخ بردک سیاه : بقایای کاخی متعلق به دوره هخامنشیان در نزدیکی روستای جتوط .
  16. کوشک اردشیر : متعلق به دوره ساسانیان متعلق به دوره ساسانیان در پشت پر دشتستان .
  17. زندان اردشیر : متعلق به دوره ساسانیان در پشت پر دشتستان .
  18. قصر پسر : متعلق به دوره ساسانیان در تنگ ارم دشتستان .
  19. گوری گاه : بنایی متعلق به دوره ساسانیان در تنگ ارم دشتستان .
  20. خرف خانه : بنایی از دوره ساسانیان در نزدیکی بوشکان .
  21. کوه قلعه باغ تاج : یک قلعه نظامی و مستحکم متعلق به پیش از اسلام .
  22. کاروانسرای مشیر : در برازجان .
  23. کاروانسرای دالکی : در شهر دالکی .
  24. آثار شهر صفاره : متعلق به دوره های پیش از اسلام و بعد از اسلام .
  25. پل حاج محمد رحیم : معروف به پل دالکی بر روی رودخانه دالکی .
  26. آثار شهر باستانی توز : متعلق به دوره های پیش از اسلام و قرون اولیه اسلامی .
  27. برج دیده بانی : از آثار دوره ساسانیان در نزدیکی روستای پرچونک بخش ارم .
  28. آثار شبکه آبیاری : از آثار دوره ساسانیان در کت خاش تنگ ارم .
  29. آتشکده چشمه نرگسی : مربوط به دوره ساسانیان در تنگه ارم .
  30. برج دیده بانی : مربوط به دوره ساسانیان در ارتفاعات تنگ ارم .
  31. قلعه محمد خان دشتی : در نزدیکی روستای دهرود .
  32. آسیاب آبی : مربوط به دوره اسلامی در روستای کمه زرد تنگ ارم .
  33. قلعه محمد خان دشتی : در نزدیکی روستای دهرود .
  34. مجموعه خرابه های راک : قلعه و بارو در روستای تلخ آب بخش تنگ ارم .
  35. قبور سردابه ای : مربوط به دوره اسلامی در نزدیکی روستای جمیله از بخش تنگ ارم .
  36. سد دو دره : مربوط به قبل از اسلام در 4 کیلومتری شمال شرقی تنگ ارم .
  37. آثار سد و بند : مربوط به دوره اسلامی در نزدیکی امامزاده میراحمد بخش تنگ ارم .
  38. سد سبا : از آثار قبل از اسلام بر روی رودخانه شاپور در شمال شرقی دشتستان .
  39. سنگرهای دفاعی : مربوط به دوره ساسانی در ارتفاعات مشرق پشت پر .
  40. مجموعه لانه زنبوری : مربوط به دوره ساسانیان در نزدیکی پرجونک از بخش ارم .
  41. قلعه رستم خان (اسماعیل خان ) : مربوط به دوره اسلامی در مرکز شهر شبانکاره .
  42. بقعه شاهزاده ابراهیم : در 12 کیلومتری جنوب برازجان .
  43. بقعه شیخ منصور خزایی : در روستای زیارت دشتستان .
  44. بقعه امامزاده شاه پسر مرد : در 96 کیلومتری جنوب شهر دشتستان .
  45. بقعه آقا میراحمد : در نزدیکی روستای مرده خیر در بخش ارم دشتستان .
  46. بقعه امامزاده شاهزاده محمد : در نزدیکی دهرود .
  47. بقعه شاهزاده احمد : در دالکی .
  48. آثار خرابه های شهر باستانی کان سرخ : در کان سرخ در شمال مزارعی .
  49. خرابه های شهر تاریخی در نزدیکی بارگاهی : در نزدیکی روستای بارگاهی دشتستان .
  50. کارگاه سنگ تراشی و مجموعه ستونها و پایه ستونها : در ارتفاعات گیسکان در مشرق برازجان .
  51. قبرستان قدیمی : متعلق به دوره اسلامی در روستای دهرود جنب امامراده شاهزاه محمد .

((کاخ کورش))

این کاخ که در جنوب شرقی برازجان قرار دارد در سال 1350 توسط هیات باستان شناسی مورد حفاری و کاوش قرار گرفت و از قصور دوران هخامنشی شناخته شد . در گزارش هیات مذکور درباره این کاخ آمده است : بدون شک کاخی که امروز توسط هیات علمی باستان شناسی مورد کاوش قرار گرفته است ، تا دریا فاصله چندانی نداشته و به عنوان یک کاخ ساحلی در حاشیه خلیج فارس مورد استفاده قرار می گرفته و نمایشگر سیاحت دریایی هخامنشیان در منطقه جنوبی ایران بوده است . این کاخ در نوع خود بی نظیر و از جمله بناهای تاریخی و مفاخر ملی است . کاخ دیگری از کورش هخامشی هم اخیرا در منطقه چرخاب برازجان کشف شده است . (( عملیات حفاری در نیمه آذر ماه 1380 به مدت 80 روز و به سرپرستی آقای علی اکبر سرفراز انجام شد و تالا ر کورش متشکل از 12 عدد پایه ستون در دو ردیف شش تایی در مجاورت هم نمایان شد . ))

(( کاخ بردک سیاه ))

این کاخ در شمال برازجان قرار دارد. سبک معماری و مصالح بکار رفته در آن ، نشان می دهد که بعد از کاخ پاسارگاد دو کاخ کورش در برازجان ساخته شده است . این قصر که دارای ده ستون در دو ردیف می باشد ، به جهت بکار رفتن سنگ سیاه در زیر پایه های ستون به این اسم نامیده شده است . به این بنا برم سیاه بردک هم می گویند .

((گور دختر ))

مقبره ای است در روستای پشت پر از توابع دشتستان که شبیه مقبره کوروش هخامنشی است این مقبره منسوب به دختر یا خواهر کوروش است . (( نکته قابل ذکر اهمیت بنای گوردختر از لحاظ ارتباط معماری هخامنشی یا معماری عیلامی است . ))

((تل مر ))

این تپه باستانی که در جنوب برازجان و نزدیک کاخ کوروش قرار دارد از تپه های دوره عیلامی و هخامنشی است . ارتفاع آن در حدود 15 متر و قطر آن در حدود 50 متر بوده و شامل آثاری از دوره های مذکور است و به جهت مدور بودن آنرا مر نامیده اند . مر در گویش محلی به معنای گرد و مدور می باشد .

((تل پهن ))

تل پهن تپه ای است نزدیک کاخ کوروش در برازجان در این تپه آجرهایی با ملاط ضخیم قبر پیدا شده که نشان دهنده ی ارتباط این آثار با دوره ی عیلامی است .

((تل خندق ))

زمین وسیعی است در شمال برازجان که تپه های زیادی در آن وجود دارد . در این محوطه بقایای قلعه ای دیده می شود که آثار خندقی در اطراف آن نمایان است . تعدادی سکه و سفال لعابدار و قطعات آجر شبیه به دوره اشکانی هم در محل پیدا شده است . همچنین در آنجا بقایای دیوارهایی یافت شده که مصالح آنها مخصوص دوره ساسانی است .

((تل طلسمی tol - telesmi ))

تپه ی است در جنوب برازجان که شامل آثاری از دوره ساسانی است . گل میخهایی نیز ا زتمدن عیلامی در آن یافت شده است .

((تل جوهری tol-ejowhari ))

این تپه نیز از تپه های باستانی است که اینک از محلات شهر برازجان محسوب می شود و دارای آثاری از دوران هخامنشی و عیلامی است .

((تنب گرو tonbe gorow ))

محوطه وسیعی است که آثار دیوارهایی از قلوه سنگ و ملاط گل در آن دیده می شود . در این محوطه دو مخزن مدور آب وجود دارد که سطح دیوار و دهانه ی آن ساروج کاری شده است . این محوطه در 12 کیلومتری شرق برازجان قرار دارد .

((کوشک اردشیر ))

بقای کاخی است در روستای پشت پر از توابع شهرستان دشتستان که در بالای آن ستونی سنگی قرار دارد . از این ستون احتمالا برای دیده بانی یا خبر رسانی استفاده می شده است . این بنا شباهت زیادی به کاخ اردشیر در فیروز آباد فارس دارد .

((توز))

نام شهری یاستانی است که از آن در کتب مختلف به اسامی گوناگونی نامبرده شده و در اشعار قدما اغلب بدون تشدید به کار رفته است . در آن شهر پارچه هایی بافته می شد به نام توزی که شهرت جهانی داشت و از صادرات مهم به شمار می رفته است . مورخان و سیاحان متقدم اغلب از مرغوبیت و زیبایی و اشتهار آن پارچه ها سخن به میان آورده اند ، اما از نظر موقعیت مکان بافتن آنها ، نظر واحدی ندارند .

(( کاروانسرا ))

یکی از آثار دوره قاجاریه ، کاروانسرایی است که به دستور میرزا ابولحسن خان مشیر الملک در برازجان ساخته شده است و بنا به نوشته فارسنامه ناصری : (( نزدیک به چهل هزار تومان رواج به خرج او رفته است و مانندش در بسیاری عمارت و استحکام بنیان کاروانسرایی در فارس نباشد )) و در کتاب آثار عجم هم آمده است : (( کاروانسرایی بسیار بزرگ و با شکوه در برازجان است که از بناهای مرحوم حاجی مشیرالملک است و به معماری حاجی محمد رحیم . الحق تماشای این کاروانسرا کمتر از سیاحت شهری نیست . عمارات عالیه از تحتانیه و فوقانیه دارد و چند طرف خلوت در آن ساخته تمام از سنگ و گچ ، چنانچه با لشکر کثیری بدان سرا فرود آیند ، همه را ممکن باشد . ) ) مردم دشتستان به این کاروانسرا دژ می گویند .

تهیه کننده : محمد جواد فخرائی - برازجان - 24 / 2 / 84

استان مرتبط : بوشهر  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید