تاریخ آخرین ویرایش : سه شنبه،17-11-1396
تعداد بازدید :64

سرنوشت موزه تاریخ‌طبیعی اصفهان در هاله‌ای از ابهام

 

زمانی که موزه تاریخ‌طبیعی اصفهان به‌عنوان نخستین موزه دائمی در تاریخ اصفهان بنیان نهاده‌شد، خیلی‌ها تصورش را نمی‌کردند که سرنوشت این موزه پس از فوت مؤسس آن در هاله‌ای از ابهام فرو رود. شهرداری اصفهان در ۱۵ اسفند سال ۱۳۶۷ تالار تیموری را در کنار باغ‌موزه چهلستون که روزگاری باشگاه افسران بود و متعلق به‌عهد تیموری است، در اختیار محمد‌علی‌جعفریان پدر علم زمین‌شناسی فلات مرکزی ایران قرارداد تا اشیاء جمع‌آوری‌شده خود را از خانه‌ای در خیابان چهارباغ به‌این تالار انتقال دهد و موزه تاریخ‌طبیعی اصفهان را در این مکان تاریخی تأسیس‌کند. جعفریان با تأسیس این موزه علاوه بر افزایش سطح دانش و اطلاعات عمومی جامعه درباره عالم‌حیات و عظمت جهان‌آفرینش،‌ جبران کمبود وسایل کمک‌آموزشی و فراهم‌آوردن زمینه‌های تحقیق در علوم‌طبیعی، به‌افزایش جاذبه‌های گردشگری شهر اصفهان نیز کمک‌کرد و فرصتی را فراهم‌آورد تا علاقمندان به‌تاریخ‌طبیعی ایران، در مکان بزرگتری نظاره‌گر این آثار ارزشمند باشند. این موزه در نوع خود گنجینه‌ای از شگفتی‌ها است که مورد توجه دانش‌آموزان و دانشجویان و علاقمندان قرار گرفته و کمتر کسی را در اصفهان می‌توان یافت که در این سه دهه در زمان تحصیل خود از آن موزه بازدید نکرده باشد. جعفریان در طول ۲۷ سال و با تلاشی مستمر، مجموعه‌ای ارزنده را با هزینه شخصی خود در زمینه‌های علوم‌گیاهی، جانورشناسی، زمین‌شناسی و جغرافیایی از نقاط مختلف ایران و حتی خارج از کشور گردآوری، خریداری، مبادله یا تهیه کرد و پس از تنظیم و رده‌بندی و بررسی‌های علمی، آنها را در این مکان برای بازدید در اختیار عموم قرار داد. این موزه از بدو تأسیس آن تا همین اواخر دایر بود اما ۲ ماه است که به‌دلایل مختلفی تعطیل شده و معلوم نیست که آیا درهای نخستین موزه اصفهان بر روی علاقمندان باز خواهد شد یا نه. برخی، ‌علت تعطیلی این موزه را پایان تاریخ قرارداد آن می دانند و بعضی دلیل آن را انجام تعمیرات و بازسازی تالار تیموری بیان می‌کنند.
علت تعطیلی موزه
رییس انجمن موزه‌داران اصفهان دراین‌باره گفت: مکان این موزه، تاریخی بوده و به‌انجام تعمیرات و بازسازی نیاز دارد. در حال حاضر مشغول رایزنی با دستگاه‌های مختلف هستیم تا ردیف بودجه‌ای برای تعمیرات و بازسازی این مکان اختصاص‌داده‌شود. عباس نکویی با اشاره به‌اینکه که مکان این موزه متعلق به‌شهرداری اصفهان است، افزود: تاریخ قرارداد استفاده از این موزه به‌اتمام رسیده و به‌علت اتمام قرارداد، اختلافاتی بین شهرداری و بهره‌بردار موزه ایجاد شده است ولی علت اصلی تعطیلی موزه، انجام تعمیرات و بازسازی مکان موزه‌است. او گفت: قرار نیست این موزه تعطیل شود و ما درحال رایزنی هستیم تا قرارداد این موزه تمدید شود. نکویی افزود: هدف ما این‌است که این موزه جا‌به‌جا یا به‌مکان دیگری منتقل نشود چون در این موزه به‌اندازه ۲ موزه اشیاء ارزشمند وجود دارد که با جا‌به‌جایی این موزه به‌مکان دیگر، به‌طور حتم همه آنها از بین خواهدرفت. وی با بیان اینکه پروفسور جعفریان در اسفند سال ۱۳۹۱ فوت کرد و پس از او، همسر و نوه‌اش این موزه را اداره می‌کردند، افزود: این‌گونه نیست که مشکلات این موزه با فوت پروفسور جعفریان شروع شده باشد، ایشان در زمانی که در حیات بودند بر این کار اشراف بیشتری داشتند و موارد را به‌هر طریق ممکن پیگیری و قرارداد آن را به‌موقع تمدید می‌کردند. رییس انجمن موزه‌داران اصفهان با بیان اینکه این مکان با شماره‌ثبت ???در فهرست آثار ملی به‌ثبت رسیده‌است و تعمیرات، بازسازی، تغییر و تحول یا تغییر کاربری آن باید با نظارت اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان انجام شود، گفت: اخیرا با مدیر کل میراث‌فرهنگی استان از این بنا بازدید شد، اما میراث‌فرهنگی درحال حاضر برای مرمت و تعمیرات این مکان ردیف بودجه‌ای ندارد و به‌علاوه انجام تعمیرات آن نیز زمان‌بر‌است.
بی‌اطلاعی مسئولان مدیر کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان اصفهان اما، از تعطیلی این موزه اظهار بی‌اطلاعی کرد و گفت: این موزه خصوصی است و به‌آن معنا زیر پوشش ما نیست و زیاد در جریان تعطیلی آن نیستم. فریدون الهیاری با اشاره به‌اینکه مکان این موزه قبلا بر اساس تفاهم‌نامه‌ای در اختیار بخش خصوصی قرار داده شده، افزود: این موزه اصلا آن پویایی لازم را نداشت و چون احتمالا حساسیتی هم ایجاد نمی‌کرده، تعطیل شده‌است. به‌رغم پیگیری‌های خبرنگار ما از علت تعطیلی این موزه از مسئولان شهری، نایب‌رییس شورای‌اسلامی شهر و برخی از مدیران شهرداری اصفهان از این موضوع که مالکیت این موزه متعلق به‌شهرداری بوده و مدتی است که تعطیل شده، اظهار بی‌اطلاعی کردند.
انتقال موزه به‌مکان جدید
مدیر امور حقوقی شهرداری اصفهان نیز با بیان اینکه قرارداد این مکان به‌صورت مشارکتی و مدت‌زمان آن نیز از سال ۷۰ تا ۷۵ بوده و درواقع تاریخ مشارکت آنها سال‌هاست که با شهرداری به‌اتمام رسیده بوده است، گفت: شهرداری به‌دنبال تعطیل‌کردن این مکان نبود و بخش خصوصی هم به‌فعالیت خود ادامه می‌داد. مسعود حیدری افزود: بر اساس گزارش آتش‌نشانی، این مکان استحکام لازم را ندارد و هر لحظه ممکن است خطرآفرین شود، برهمین‌اساس شهردار اصفهان با قید فوریت اعلام کرد که مکان مناسب‌تر و بزرگتری برای انتقال تجهیزات این موزه فراهم شود. او گفت: چند ساختمان برای این کار مشخص شده که درنهایت قرار است شهرداری، مکان بزرگتری را در منطقه ناژوان و در کنار باغ پرندگان فراهم و تجهیز کند تا همه این آثار به‌آنجا انتقال داده شود. مدیر امور حقوقی شهرداری اصفهان افزود: خانواده دکتر جعفریان با انتقال این آثار به‌مکانی وسیع‌تر موافقت کرده‌اند و ما نیز به‌سرعت درحال پیگیری هستیم، اما هنوز مشخص نیست که موزه تاریخ طبیعی اصفهان چه زمانی در مکان جدید بازگشایی شود.
مزیتی که از دست رفت
موزه‌های تاریخ‌طبیعی بازگوکننده تاریخ طبیعت و جهان آفرینش هستند و نمونه‌های جالب و ارزنده تمامی آثار خلقت اعم از بی‌جان و جان‌دار به‌روش‌های معمول علمی در آنها نگهداری شده و در معرض دید عموم قرار می‌گیرد. استادیار دانشگاه آزاداسلامی دراین‌باره گفت: موزه‌های تاریخ‌طبیعی، یکی از مراکز مهم علمی در شهرهای مهم اروپا از قرن ۱۷ میلادی به‌بعد بوده است و به‌همین سبب بسیاری از بزرگان علوم زمین‌شناسی و زیست‌شناسی یا مسئولیت مدیریت این مراکز را داشته‌اند یا در آن مشغول به‌کار بوده‌اند.
بابک سپهریان که در رشته زمین‌شناسی تخصص دارد، افزود: موزه تاریخ‌طبیعی پاریس، لندن یا نیویورک در کنار بزرگترین دانشگاه‌های این کشورها قرار دارند و در شکل‌دهی به‌فضای علمی کشورهای خود، نقش پررنگی را ایفا می‌کنند. او با بیان اینکه موزه‌های تاریخ‌طبیعی همواره یکی از مقاصد گردشگران علمی و همچنین دانش‌آموزان و دانشجویان بوده‌اند، ادامه داد: کشور ما نیز چند سالی است که موزه تاریخ‌طبیعی را به‌عنوان یک ضرورت علمی و با تعریف مدرن پذیرفته است و اخیرا نیز کارهای خوبی در رابطه با ساخت و گسترش این موزه‌ها در شهرهای تهران، مشهد و طبس صورت گرفته‌است. وی از موزه تاریخ‌طبیعی اصفهان به‌عنوان یک گنجینه بی‌بدیل نام برد و افزود: ارزش مادی این موزه با میلیاردها تومان و ارزش معنوی آن با یک عمر تلاش یک محقق بزرگ برابری می‌کند ولی متاسفانه موزه تاریخ‌طبیعی اصفهان درحال حاضر مورد بی‌مهری قرارگرفته و به‌دلایل مختلفی تعطیل شده‌است. درواقع می‌توان گفت که با تعطیلی این موزه یکی از مزیت‌های بزرگ گردشگری اصفهان در فلات مرکزی ایران را به‌نوعی از دست‌داده‌ایم.
محمدرضا کلاهدوزان

 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید