تاریخ آخرین ویرایش : سه شنبه،14-9-1396
تعداد بازدید :26

سر منشا افت بارش ها در تهران

 

نتايج بررسي هاي اقليم شناسان درباره پديده هاي گرمايي کره زمين نشان مي دهد ۴ عامل در تغيير مخرب جريان آب و هوايي نقش دارد که عامل انساني به شکل انتشار گازهاي گلخانه اي، نقش ۹۵ درصدي ايفا مي کند. در تهران، افت ۲۰ درصدي بارش ها، موج هاي گرمايي و خشکسالي هاي متعدد، معلول تغييرات اقليمي محسوب مي شود. استادان دانشگاه خطاب به شهرداري تهران، براي کنترل عامل انساني تغيير اقليم توصيه کردند گسترش فضاي سبز، توسعه مترو، تقويت دولت الکترونيک و انتقال صنايع از شهر در دستور کار قرار بگيرد.
    شهر تهران يکي از قربانيان پديده تغييرات اقليمي است که تحت تاثير اين روند دچار کاهش ۲۰ درصدي ميانگين بارش در بازه ۶۳ ساله اخير شده است. به گزارش «دنياي اقتصاد»، روز گذشته طي يک نشست دانشگاهي که با همکاري مشترک ميان معاونت برنامه ريزي و توسعه امور شهري شهرداري تهران و گروه آينده پژوهي انجمن مديريت دولتي دانشگاه تهران برگزار شد، ضمن ارائه گزارشي از تغييرات اقليمي در سطح جهاني، به بررسي آثار اين پديده در شهرها نيز پرداخته شد و برخي از شهرهاي آسيب پذيرتر که زودتر از ساير نقاط شهري در معرض آسيب هستند نيز معرفي شدند. در اين نشست حجت الله ميرزايي، معاون برنامه ريزي و توسعه امور شهري شهرداري تهران طي فراخواني از آينده پژوهان دانشگاهي درخواست کرد براي اينکه تهران قابليت سکونت خود را از دست ندهد، راهکارهايي براي جبران آثار ناشي از تغييرات اقليمي معرفي کنند.
    بر اساس گزارشي که دکتر عليرضا مساح بواني، استاد دانشگاه درباره تغييرات آب وهوايي در حداقل پنج دهه گذشته ارائه کرد، دماي کره زمين با شيب تندي رو به افزايش بوده است. اين گزارش حاکي است، ميانگين بارش کره زمين بين سال هاي ۱۹۰۰ تا ۲۰۱۰ تغيير چنداني نکرده اما ميزان سطح آب درياها تحت تاثير گرم شدن کره زمين و آب شدن يخ هاي قطبي در سال ۲۰۱۰ در مقايسه با سال ۱۸۷۰ حدود ۸ اينج افزايش يافته است. دانشمندان همچنين ضمن اعلام کاهش سطح پوشش برف در سال ۲۰۱۰ در مقايسه با ۵۰ سال قبل از افزايش تعداد خشکسالي از سال ۱۹۸۰ به بعد نيز در سطح کره زمين خبر مي دهند. کاهش تعداد ميانگين شب ها و روزهاي سرد و افزايش شمار شب ها و روزهاي گرم در سطح کره زمين از ديگر پيامدهاي تغيير اقليم و گرم شدن کره زمين است.به گفته مساح، تغييرات اقليمي تحت تاثير چهار عامل شامل سه عامل طبيعي و يک عامل انساني رخ داده است. عوامل طبيعي شامل تغييرات فعاليت هاي خورشيدي، نزديک شدن مدار کره زمين به دور خورشيد و افزايش رخدادهاي الگوي دور پيوند نظير ال نينو و لا نينو بوده و تنها عاملي که ناشي از فعاليت انساني بوده و در اين زمينه اثرگذار است، افزايش گازهاي گلخانه اي است که از انقلاب صنعتي به بعد تحت تاثير شکل گيري صنايع و افزايش مصرف سوخت هاي فسيلي، شرايط اقليمي را تحت تاثير قرار داده است.
    اين تغييرات اقليمي پيامدها و آثاري در شهرها به دنبال دارد که بايد مورد توجه برنامه ريزان قرار گيرد. معاون برنامه ريزي و توسعه شهري شهرداري تهران در همين رابطه، مساله تغيير اقليم را به عنوان اصلي ترين چالش کلان شهرهاي دنيا در سال هاي اخير معرفي کرد و با اشاره به آثار اين پديده در شهرها، گفت: افزايش احتمال وقوع مخاطرات طبيعي، کمبود منابع تامين آب، افزايش توليد آلودگي و در نتيجه کاهش قدرت رقابت پذيري شهرها تحت تاثير افزايش هزينه توليد و افزايش هزينه تامين نيروي انساني از جمله اين عوامل است. ميرزايي يکي از مهم ترين آثار تغييرات اقليمي در تهران را کمبود منابع تامين پايدار، باکيفيت و مطمئن برشمرد و گفت: امروز يکي از چالش هاي اصلي تهران عدم دسترسي به منابع آب با کيفيت و مطمئن براي يک دوره بلندمدت است و اين سوال وجود دارد که آيا در ۱۰ سال آينده، از عهده تامين آب براي جمعيت ۱۰ ميليون نفري تهران بر مي آييم؟ اهميت موضوع زماني مشخص مي شود که بدانيم به تدريج سهم منابع زيرزميني از تامين آب تهران از ۳۰ درصد به ۵۰ درصد افزايش يافته و اتکاي ما به سفره هاي آب زيرزميني بيشتر شده است. وي طي فراخواني از آينده پژوهان دانشگاهي دعوت کرد براي حل چالش هاي پيش روي تهران که تحت تاثير تغييرات اقليمي رخ مي دهد، راهکارهايي ارائه دهند تا به ارتقاي زيست پذيري تهران منجر شود، چراکه ادامه اين روند مي تواند قابليت سکونت تهران را خدشه دار کند. به اعتقاد ميرزايي راهکارهايي که ارائه مي شود بايد با درنظر گرفتن چشم انداز ۱۰ تا ۲۰ ساله و واجد چند ويژگي اعم از تکيه بر فناوري هاي نو، پرهيز از جزئي نگري، الزام رويکرد مشارکتي و مردم محوري، انعطاف پذيري در طرح ها بر اساس ويژگي هاي اقليم، اقتصادي، تمايلات مردم و نظاير آن و نيز مبتني بر هماهنگي بين دستگاهي و استمرار در اجرا باشد.
    
    اثر تغييرات اقليمي بر شهرهاي دنيا
    به گزارش «دنياي اقتصاد»، کارشناسان دانشگاهي پديده هاي ال نينو و لانينو را که در سال هاي اخير مورد توجه عموم مردم قرار گرفته، تنها بخشي از پيامدهاي گرم شدن کره زمين و روند تغييرات اقليمي مي دانند، اما وقايع حدي زيادي وجود دارد که ناشي از اين روند است. بنابر توضيحات مساح، وقايع حدي به رخدادهايي اطلاق مي شود که نامعمول، شديد، غير قابل پيش بيني و غير قابل انتظار هستند. از وقايع حدي مي توان به رخدادهاي آب وهوايي نظير موج گرمايي، رخدادهاي اقليمي نظير خشکسالي، رخدادهاي ژئوفيزيکي نظير زلزله و رخدادهاي هيدرولوژيکي نظير سيلاب اشاره کرد. بر اساس گزارش ارائه شده توسط اين استاد دانشگاه، بررسي صورت گرفته درباره وقايع حدي بين سال هاي ۱۹۷۱ تا ۲۰۱۱ حاکي از اين است که ميزان وقوع زلزله در بازه مورد بررسي رشد محسوسي نداشته اما بيشترين افزايش مخاطرات طبيعي در اين سال ها مربوط به خشکسالي، سيلاب و توفان بوده است. اين گزارش حاکي است، نيمي از وقايع حدي در بازه مورد بررسي در آسيا رخ داده و ۷۵ درصد از وقايع حدي در آسيا نيز، از نوع آب وهوايي بوده است.
    به گزارش «دنياي اقتصاد»، ايران رتبه ششم حوادث طبيعي را در ميان کشورهاي دنيا به خود اختصاص داده و ۹۰ درصد از جمعيت کشور در معرض حوادث طبيعي قرار دارند. با وجود اينکه يک درصد از جمعيت دنيا در ايران سکونت دارد، اما سهم آن از بلاياي طبيعي ۶ درصد است. مطالعات دانشگاهي حاکي از اين است که ميزان وقوع سيل در ايران طي پنج دهه گذشته تقريبا ۱۰ برابر شده است. اگرچه آب درياي مازندران در چند دهه اخير پسروي داشته است اما تغييرات اقليمي سبب شده آب درياي عمان و خليج فارس که به آب هاي آزاد متصل است، پيشروي داشته باشد و پيش بيني مي شود در آينده نه چندان دور ۴۰ تا ۸۰ سانتي متر پيشروي آب تحت تاثير گرم شدن کره زمين در آب هاي جنوب کشور رخ دهد. از ديگر شهرهايي که به شدت تحت تاثير پيامدهاي تغيير اقليم قرار دارند و از بالا آمدن آب دريا ممکن است در سال هاي آتي خسارات زيادي ببينند، مي توان به شهرهاي ساحلي کشورهايي همچون چين، هند، ژاپن، اندونزي و آمريکا اشاره کرد.
    دکتر منوچهر فرج زاده اصل، استاد دانشگاه تربيت مدرس نيز در اين نشست ، با اشاره به پيش بيني استيون هاوکينگ، فيزيکدان نظري و کيهان شناس انگليسي مبني بر پايان عمر کره زمين در سال ۲۱۰۰، گفت: برخي از آينده پژوهان پيش بيني مي کنند در صورتي که روند تغييرات اقليمي به همين شکل ادامه پيدا کند، در سال ۲۱۰۰ از هر چهار انسان فقط يک نفر زنده مي ماند.بر اساس گزارشي که فرج زاده از وضعيت تهران ارائه کرد، ميانگين دماي تهران در بازه زماني ۱۹۵۱ تا ۲۰۱۰ ميلادي روند افزايشي داشته است. افزون بر اين ميزان بارش نيز در دوره ۶۳ ساله اخير تهران به طور ميانگين ۲۰ درصد کاهش يافته است. مطالعات اين استاد دانشگاه حاکي از افزايش مخاطرات طبيعي در تهران در کنار تغييرات اقليمي است. از جمله اين مخاطرات مي توان به افزايش تابش پرتو فرابنفش به ويژه در ميانه روز، افزايش موج هاي گرما و سرما، افزايش بارش هاي ناگهاني، خشکسالي، سيلاب، تندباد و کاهش تنوع زيستي اشاره کرد. بر اين اساس موج هاي گرماي خطرناک در تهران در حال حاضر به طور متوسط ۹/ ۶۶ روز در سال است و شمار روزهاي يخ بندان سالانه نيز ۳۸ روز است. همچنين سالانه سه روز بارش بيش از ۱۵ ميلي متر در تهران رخ مي دهد که مي تواند منجر به بروز مخاطراتي همچون سيل شود. در يک دهه اخير ميزان بارش هاي مخاطره آميز تهران از ۲۲ روز در طول ۱۰ سال به ۳۵ روز در اين بازه زماني رسيده است. همچنين طي چهار دهه اخير ۴۷ خشکسالي در تهران رخ داده است. اين تغييرات اقليمي علاوه بر اينکه بر ميزان مرگ ومير و پارامترهاي اقتصادي اثرگذار است، به صورت غيرمستقيم بر آرامش رواني مردم نيز اثر سوء خواهد داشت.
    از عوامل تشديدکننده تغيير اقليم در تهران مي توان به تردد انبوه خودروها در شهر، ساخت وسازهاي بي ضابطه و پرحجم و تغيير کاربري فضاي سبز اشاره کرد. اين وضعيت سبب شده به رغم اينکه ميزان مخاطرات طبيعي در ايران و آمريکا در يک سطح است، اما ريسک اين مخاطرات در ايران به دليل عدم اجراي پروژه هاي تاب آوري، در مقايسه با آمريکا بسيار بيشتر باشد.در اين نشست راهکارهايي نيز مطرح شد تا با تکيه بر آنها از اينکه تهران قابليت سکونت خود را از دست دهد، جلوگيري شود. توسعه مترو، الکترونيکي شدن فعاليت هاي اداري معمول، انتقال صنايع آلاينده به حومه شهر و گسترش فضاي سبز از جمله اين راهکارها است. از ديگر موضوعات مهمي که توسط فرج زاده مطرح شد، پيش بيني جابه جايي ۱۰ ميليون نفر از جمعيت کشور طي سال هاي آينده تحت تاثير عواقب ناشي از تغييرات اقليمي است. در اين وضعيت قاعدتا عمده جابه جايي ها به سمت شهرهاي بزرگ از جمله تهران رخ خواهد داد و اين مي تواند به منزله يک تهديد براي زيست پذيري تهران تلقي شود که از همين حالا بايد براي آن چاره جويي کرد.

دنياي اقتصاد



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید