تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :522

سه دستاورد مثبت پیوستن به شبکه شهرهای خلاق

از اواخر قرن بيستم، مفهوم «خلاقيت» به طرز فزاينده‌اي در مباحث مرتبط با توسعه گردشگري و بازسازي شهري مورد توجه قرار گرفته است. ظهور و فراگير شدن ايده شهر خلاق شاهدي بر اين ادعا است. رقابت شديد ميان شهرها به‌عنوان مقاصد گردشگري، شهرها را ناگزير به يافتن راهكارهايي برای متمايز شدن از ساير شهرها و مقاصد گردشگري كرده است. تمركز بر توسعه صنايع خلاق و به كارگيري استراتژي‌هاي شهرهاي خلاق يكي از راهكارهاي پيش‌روي بسياري از شهرهاي امروزي است. ايران به‌رغم پتانسيل‌هاي موجود، سهم اندكي از درآمدهاي حاصل از گردشگري معاصر دارد؛ این درحالی است که گردشگري خلاق آخرين حلقه از زنجيره تكامل گردشگري است.

 

امكان توسعه گردشگري خلاق در ايران به ويژه در كلانشهرهايي مانند اصفهان، به دلايلي نظير وجود خرده‌فرهنگ‌هاي متعدد، غناي آثار فرهنگي و هنري و اصالت صنايع خلاق از جمله صنايع‌دستي وجود دارد. نتایج یک تحقیق نشان می‌دهد اصفهان براساس شاخص‌هاي تعريف‌شده از سوی يونسكو و نظريه‌پردازان مختلف، توان مطرح شدن به‌عنوان يك شهر خلاق صنايع‌دستي را دارد؛ چنان که این اتفاق دو سال گذشته رخ داد. پيوستن اصفهان به شبكه شهرهاي خلاق يونسكو پيامدهاي مثبتي نظير ارائه يك تصوير منحصر به‌فرد از شهر و متمايز كردن آن به‌عنوان يك مقصد گردشگري خلاق و رونق توأمان بازار گردشگري و صنايع‌دستي اصفهان دارد. این رخداد علاوه‌بر تقويت روحيه همبستگي و ايجاد حس تعلق خاطر شهروندان به شهر، در زمينه گردشگري نیز از بهترين شيوه‌هاي عرضه موفق دارايي‌هاي توریستی شهر و جلب اعتماد جمعيت رو به رشد گردشگران فرهنگي خلاق در عرصه ملي و بين‌المللي است.

از سوی دیگر در حوزه صنايع‌دستي تعداد گردشگران ورودي بيشتر، افزايش تقاضا براي خريد صنايع‌دستي، افزايش درآمد هنرمندان فعال در اين حوزه، ايجاد انگيزه لازم براي تلاش در جهت حفظ و احياي هنرهاي سنتي و انتقال آنها به نسل‌هاي آينده و ارتقاي كيفيت صنايع‌دستي را به دنبال خواهد داشت. در همین حال، خريد صنايع‌دستي خلاق و منحصربه‌فرد علاوه‌بر ارزآوري و كسب سود اقتصادي، صادر كردن گوشه‌ا‌‌ي از فرهنگ و باورهاي كشور به اقصي نقاط جهان است. توجه ويژه به اهميت صنايع‌دستي در شهر اصفهان با توجه به نقش آن در بالا بردن سطح اشتغال، هزينه پايين ايجاد فرصت شغلي در اين حوزه نسبت به ساير صنايع، توليد بومي اكثر مواد اوليه مصرفي و ابزار كار و عدم نياز به متخصصان خارجي و ايجاد ارزش افزوده بالا، همچنین توجه به گردشگري به‌عنوان صنعتي سبز با اشتغال‌زايي گسترده و درآمدزايي قابل توجه در بازه زماني كوتاه به نسبت ساير صنايع كلان مي‌تواند راهكاري براي مهار بحران‌هاي زيست‌محيطي، اقتصادي و اجتماعي در شهر اصفهان باشد. با نگاهي به برنامه راهبردي شهر خلاق كانازاوا در ژاپن كه از سال 2009 ميلادي در بخش صنايع‌دستي و هنرهاي محلي به عضويت شبکه شهرهاي خلاق يونسكو درآمده است سه دستاورد کلیدی را براي شهر اصفهان به‌عنوان یک شهر خلاق مي‌توان متصور شد:

- مرتبط كردن فرهنگ و كسب‌وكار: در صورتي كه با بهره‌گيري از دانش سنتي و تكنيك‌هاي به‌روز، محصولات با ارزش افزوده بالا توليد شود، توليد با تكيه بر روح هنرمندانه ترويج شود و صنايع خلاقي كه توانايي رخنه كردن در بازارهاي بين‌المللي را دارند توسعه يابند، در راستاي مرتبط كردن فرهنگ و كسب‌وكار، مي‌توان به اهدافي چون خلق محصولات هنري با كيفيت، افزايش ظرفيت توليد و ارتقاي برند شهر اصفهان به‌عنوان يك مقصد گردشگري خلاق دست يافت.

- تربيت جانشينان خلاق: از طريق فراهم كردن فرصت رشد، عرضه خلاقيت‌ها و رقابت براي جانشينان هنرمندان فعلي و قشر جوان علاقه‌مند به فعاليت  در اين حوزه، همچنين تلاش برای علاقه‌مند كردن ساكنان شهر به صنايع‌دستي و هنرهاي محلي سنتي شهر به‌وسيله برگزاري رويدادهاي فرهنگي و حمايت از هنرمندان مي‌توان به اهدافي چون منتقل كردن مهارت‌ها و تكنيك‌هاي سنتي، متمايل كردن هنرمندان به جهاني فكر كردن و بين‌المللي كردن صنعتگران و هنرمندان فعال در اين حوزه و تاكيد دوباره بر ارزش و اهميت به‌كارگيري صنايع‌‌دستي در زندگي روزمره دست يافت.

- جلب توجه در عرصه بين‌المللي: به‌منظور توزيع اطلاعات، ايجاد همكاري و تبادل عملي مهارت‌ها، تاسيس يك شبكه همكاري جهاني ضروري به‌نظر  مي‌رسد. از طريق شبكه شهرهاي خلاق، روابط نزديكي بين صنعتگران، هنرمندان و تجار فعال در اين حوزه برقرار مي‌شود. برگزاري كنفرانس‌هاي بين‌المللي در زمينه‌هايي مانند برنامه‌ريزي چشم‌انداز شهرها، جوامع محلي در قرن بيست‌ويكم و مشكلات جهاني و راهكارهاي مقابله با آنها و دعوت از فعالان اين حوزه از كشورهاي مختلف، موثر واقع خواهد شد. طبق آمار ارائه‌شده در سايت مربوط به شهر كانازاواي ژاپن، این شهر تنها با 22 رشته صنايع‌دستي، در نتيجه عضويت در شبكه شهرهاي خلاق يونسكو و تحقق اهداف ذكرشده، سالانه پذيراي 7 ميليون گردشگر است؛ آن هم با جمعیتی کمتر از یک میلیون نفر. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد پتانسيل شهر اصفهان چه در حوزه صنايع‌دستي و چه در حوزه منابع گردشگري، به مراتب از كانازاوا بيشتر است. با بررسي توانايي‌ها و محدوديت‌هاي كشور در حـوزه گردشـگري و بـا توجه به روند تكامل گردشگري و بخش‌هايي از گردشگران بين‌المللي كه از لحـاظ فرهنگـي و اقتصادي براي ما مطلوب و سودآور محسوب مي‌شوند، در حال حاضر مـي‌تـوان گردشـگري خلاق را مطلوب‌ترين نوع گردشگري و گردشگران خـلاق را بـازار هـدف مناسـبي براي كشور به‌شمار آورد؛ امری که به تقویت اقتصاد خلاق در کشور خواهد انجامید.

 

منبع: مقاله «اصفهان به‌عنوان شهر خلاق صنايع دستي با رويكرد توسعه گردشگري»

زاهد شفيعي، فيروزه فرخيان، ليلا ميرقدر



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید