تاریخ آخرین ویرایش : یکشنبه،2-7-1396
تعداد بازدید :177

سکونتگاه هفت هزار ساله در آستانه تخریب کامل

 

محوطه باستانی هفت هزارساله مافین‌آباد با وجود ثبت در فهرست آثار ملی، بررسی‌ها و کندوکاوهای علمی، بازدیدهای کارشناسی و اعلام متناوب ضوابط حفاظتی، اکنون درمعرض نابودی کامل قرار گرفته است. 
به گزارش مهر، از سال ۱۳۷۷تا امروز بازدیدهای موردی بسیار، کارشناسی‌هایِ استعلامی فراوان و دو فصل گمانه‌زنی و لایه‌نگاری باستان‌شناختی در تپه و محوطۀ باستانی مافین‌آباد انجام شده است.
به‌گفتۀ فرشید مصدقی، عضو هیئت علمی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، نتیجۀ این همه، شناسایی و ثبت و نشانه‌گذاری و ابلاغ ضوابط حفظ عرصه و حریمِ این استقرارگاه پیش از تاریخی به مسئولان محلی و دست‌اندرکاران طرح‌های عمرانی بوده است. 
اما وضع موجود نشان می‌دهد که نه تنها به تلاش‌های عِلمی و فنی میراث فرهنگی توجهی نشده است، بلکه با نقض مقررات و چشم‌پوشی از تعهدات قانونی و ملی اکنون شاهد تکمیل روند تخریبِ محوطه‌ای مهم از هزاره پنجم پیش از میلاد در شهرستان اسلام‌شهر هستیم. 
تپۀ مافین‌آباد که به شمارۀ ۲۲۳۵در تاریخ ۳ ر۱۲ر۱۳۷۷در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است، برجستگی تقریباً مدور و مخروطی‌شکل کوتاهی با ترازهای ارتفاعی گسترده در اطراف است که امروزه در میان بافت شهری و در قسمتی از ناحیه مدنظر برای انبوه‌سازی‌های مسکونی قرار گرفته است.
طبق بازدیدهای چندباره در بازۀ زمانی میان سال‌های ۱۳۷۷تا ۱۳۸۴، بستر و محیط فعلیِ تپه مافین‌آباد به بخشی از محدودۀ وسیع و بزرگ یک کارگاه آجرپزی تبدیل شده بود.از حدود نیمۀ دهۀ هشتاد و پس از توقف کار کورۀ آجرپزی و همزمان با آغاز گمانه‌زنی و لایه‌نگاری باستان‌شناختی در برجستگی مرکزی و عرصۀ تپۀ مافین‌آباد به سرپرستی احمد چایچی، سیمای محلی و محیطی محوطۀ باستانی رو به تغییر تدریجی نهاد .در آن زمان گودهای دو طرف تپه با تخلیۀ انواع نخاله‌های ساختمانی و پسماندهای شهری و دورریزهای صنعتی در حال پُرسازی و تسطیح بود و در محدوده‌های هموارشده بلوک چینی‌هایِ حاکی از تعیین مسیرها و تقسیم قطعه زمین‌ها به چشم می‌خورد .
در آخرین بازدیدهای میدانی معلوم شد که عملیات عمرانی بدون توجه به ضوابط حفاظتیِ عرصه و مقرراتِ رعایت حریم بی‌وقفه و شتاب‌آمیز در حال اجرا و پیگیری است.
در بررسی‌های سطحی محوطه، دامنه و حریم تپۀ مافین‌آباد بارزترین، فراوان‌ترین و چشمگیرترین شیء باستان‌شناختی تکه سفال‌هایِ قرمز منقوش هزارۀ پنجم پیش از میلاد از گونۀ سفال‌های چشمه‌علی شهرری است .بر بدنۀ سفال‌های ظریف و زمخت اما کاملاً پخته‎‌شده، نقش‌های هندسی ساده یا طرح‌های ترکیبی دیده می‌شود. زمینۀ نقش‌ها فقط جدارۀ بیرونی ظرف‌های نیست و در سطح داخلی آوندها نیز نقش‌اندازی‌های هندسی دیده می‌شود.
فرشید مصدقی در بیان ویژگی‌های ظاهری این سفال‌ها می‌گوید: تکه‌های لبه، بدنه و کف بنا به ضخامت، نقش، رنگِ خمیره، پوششِ بدنه، ظرافت و زمختی و نسبت پخت از وجود دست‌ساخته‌های سفالی گوناگون به‌لحاظ تنوعِ شکل و نقش، اندازه و حجم و طبعاً تفاوتِ کاربرد و تناسب بهره‌برداری حکایت دارد.
با توجه به شرایط موجود، در وضعیت فعلی نخستین برنامۀ عَمَلی و اولین راهکار اجرایی ازمنظر میراث فرهنگی برای تپۀ باستانی مافین‌آباد، «ساماندهی عرصه و حریم براساس گمانه‌زنیِ لایه‌شناختی، عارضه‌برداریِ نجات‌بخشی و نشانه‌گذاری حفاظتی» است تا بدین وسیله وضعیت مخرب فعلی دگرگون شود و با تأمین امکان بقای نسبی محوطۀ باستانی، فرصتی برای آغاز کاوش‌های علمی در آن فراهم آید.



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید