تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :898

شهر مال من است

امروز ما در موارد زیادی شاهد نبود احساس تعلق شهروندان یا بهتر است بگوئیم ساکنین (چون شهروند بار معنایی بسیار دارد که یکی از آنها احساس تعلق به شهر است) به محل سکونت، محله و شهرشان هستیم.

مسلماً این امر باید آسیب‌شناسی شود و در هر مورد و در هر مکان علل آن مشخص گردد. بنظر می‌رسد در یک نگاه اولیه نبود مشارکت شهروندان در تصمیم‌گیری‌های مربوط به محل سکونت آنها، (از ساخت و ساز یک عنصر شهری- خواه یک تک بنای عمومی خواه خصوصی- تا اقدامات بزرگتر مثلاً تقسیم بندی محله، کشیدن یک اتوبان، یک بازار روز و غیره) مسلماً شهروندان را نسبت به محل سکونت و اطراف خود بی‌تفاوت می‌کند. چه ضرورتی دارد هنگامیکه یک شهروند نمی‌داند چند روز دیگر بر سر شهر، محله، حتی کوچه‌ای که او در آن خواه کوتاه مدت یا بلند مدت ساکن است چه می‌آید، احساس تعلق و مسئولیت کند و شهر را از آن خود بداند.

این موضوع باعث گردیده است در بسیاری موارد ماندگاری خانوارها در محله  و منطقه شهری بسیار کوتاه شود و اگر این ماندگاری طولانی است اغلب علت اقتصادی دارد چون جائی مناسب بودجه خود نمی‌یابند.

در محلات قدیمی که مردم بسیار احساس تعلق داشتند دلیلش نوعی مشارکت آنها (بدون وجود شورایاری و غیره و معمولاً از طریق معتمدین محل که به نوعی نقش شورایاری محله را ایفا می‌کردند) در سرنوشت و اتفاقات و رویدادهای محله بود. خود را نسبت به محله، همسایه‌ها، ساکنین محله مسئول می‌دانستند و به محل خود و شهر خود علاقه و حتی نوعی تعصب داشتند.

در محلات جدید این نبود احساس تعلق بسیار چشم‌گیر است. در تحقیقی که در مجموعه نواب و اطراف آن شده است(کتاب ارزیابی طرح نواب و پیامدهای آن- مهندسین مشاور طرح و معماری‌) تفاوت بین ساکنین قدیمی اطراف و ساکنین ساختمان‌های جدید طرح نواب بخوبی آشکار است و میزان متوسط ماندگاری در مجتمع‌های مسکونی نواب از 5 سال کمتر است در حالیکه در محله‌های اطراف آن مانند بریانک این ماندگاری گاه به 50 سال می‌رسد.

این روزها صحبت از مشارکت بسیاری می‌شود اما در عمل این مشارکت به دقایق آخر در مورد یک طرح یا یک تصمیم شهری منجر می‌گردد. و بیشتر جنبه شعاری و نمایشی دارد (آگاهانه با ناخودآگاه) در حالیکه مشارکت باید در بطن هر اقدام عمرانی و شهری وجود داشته باشد و از قدم اول، شهروندان سهیم شوند از آنها مسئولیت خواسته شود. چه در کشورهای دیگر و چه در ایران نمونه‌هایی از این مشارکت فرآیندی وجود دارد که بسیار موفق بوده است. مثلاً تصمیم‌گیری در مورد ساختن یک پارک و بعد سپردن اداره این پارک به جوانان محله در یکی از شهرهای ایران. مسلماً این کار نیاز به آموزش و فرهنگ سازی دارد و بهترین کار شروع این آموزش به کودکان است از مهدکودک و دبستان به بعد. چون در دنیا تأثیر این کودکان را در فرهنگ سازی بزرگسالان شاهد بوده‌ایم. بدیهی است این احساس تعلق هم بار مسولیت مدیران شهری را می‌کاهد و هم از هزینه‌های بسیاری در نگهداری و مدیریت شهری جلوگیری می‌کند . به امید آن روز.

گیتی اعتماد
بهار 94  

مجموعه مقالات مرتبط : شهر مال من است    
عضو مرتبط : گیتی اعتماد  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید