Error parsing XSLT file: \xslt\ammiBreadCrumb.xslt تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1055

شهر و روند توسعه

(مقالات گذشته-بهار 1382)

طراحی واحدهای مسکونی در ایران از حدود یک قرن پیش ابتدا به سبب دگرگونی هایی که در بافت شهری ایجاد شد، و سپس به علت تغییر تدریجی الگوهای رفتاری، تحول یافت. احداث خیابان های مستقیم موجب شد که نحوه تقسیم زمین دگرگون شود و قطعات زمین به شکل منظم، غالباً به صورت مستطیلی که طول ان عمود بر خیابان بود، تقسیم شود، سپس کم عرض شدن بسیاری از قطعات به سبب گرانی قیمت زمین منجر به تبدیل حیاط مرکزی به نوعی حیاط میانی شد که بخش ساخته شده بنا در دو سمت آن شکل گرفت.

در وهله بعد، از یک سو گران تر شدن بهای زمین و از سوی دیگر دگرگونی در الگوهای رفتاری و نیز تغییر تدریجی لوازم، اثاثیه و تجهیزات خانه سبب شد که به تدریج فضای ساخته شده در یک سمت زمین قرار گیرد که محل آن با نحوه استقرار زمین نسبت به خیابان یا معبر متناسب بود.

با وجود آن که افزایش جمعیت در دهه های نخست قرن معاصر منجر به گسترش سطح شهر شد اما تعادل بافت شهر چندان بر هم نخورد و سیمای شهر نیز مغشوش نشد، زیرا از یک سو مصالح، سازه و تکنولوژی مورد استفاده و از سوی دیگر ضوابط و قوانین و هم چنین الگوهای رفتاری به گونه ای بود که نوعی تعادل و هماهنگی را در بافت پدید می آورد.

افزایش جمعیت بی رویه شهرهای کشور در چند دهه اخیر به سبب تمرکزگرایی و مهاجرت و سیاست های نادرست در زمینه احداث واحدهای مسکونی و واگذاری زمین موجب توسعه غیرمنطقی سطح شهرها شد به گونه ای که خدمت رسانی به شهروندان و تامین تاسیسات و تجهیزات شهری همواره به دشواری و با هزینه گزاف همراه است و در ضمن استفاده از اتومبیل های شخصی توسط شهروندان را غالباً ضروری می سازد و در پی آن مساله ترافیک و آلودگی هوا در شهرهای بزرگ شکل گرفت.

افزون بر مسائل مزبور، فقدان توزیع متعادل کاربری ها و امکانات و هم چنین تفاوت در امکانات محیط طبیعی شهرها و دگرگونی در الگوهای رفتاری و ارزشی منجر به طبقاتی شدن عرصه های شهری شد و این نکته در توزیع بعدی فضاها و فعالیت ها موثر واقع شد و شهرها به حوزه ها و مناطقی تقسیم شدند که به طور عمده براساس مرزبندی های اقتصادی شکل گرفتند و در نتیجه بسیاری از روابط شهروندی، محله ای و همسایگی به ناپایدارترین شکل ممکن تنزل یافت.

از کمی بیش از یک دهه پیش و در پی دگرگونی ها در نحوه تامین بودجه خود اقدام به فروش تراکم کردند و در نتیجه بهای آپارتمان و واحدهای مسکونی به شدت افزایش یافت و این موضوع به یکی از عوامل تغییر سیمای شهر تبدیل شد، زیرا بسیاری از واحدهای مسکونی دو طبقه که قابل استفاده بودند و باغ های شهر تخریب شدند و به جای انها برج ها و ساختمان های مرتفع ساخته شد چنان که برای مثال در مواردی به جای یک واحد مسکونی، 5 یا گاه حتی 10 واحد آپارتمانی ساخته شد و خط آسمان و سیمای خیابان از تعادل و هماهنگی خارج شد و هم از لحاظ توزیع جمعیت نوعی عدم تعادل در برخی از نواحی شهری پدید آمد. از حدود دو سال پیش برخی از مسئولان شهری به فکر چاره جویی هستند و برخی از ضوابط بلندمرتبه سازی نسبت به گذشته تعدیل شده است.

چگونگی احداث واحدهای مسکونی را می توان یکی دیگر از مسائل مهم در زمینه مسکن به شمار آورد، زیرا مالک هر قطعه زمین می تواند به صورتی بسیار اساسی در روند تصمیم گیری کیفیت فضای معماری و هم چنین کیفیت سازه و نحوه ساخت بنا موثر باشد و ضوابط و قوانین موجود به شکل لازم و کافی ضامن و پشتیبان ساخت واحدهای مسکونی مناسب نیست و از این لحاظ همواره بخش مهمی از سرمایه ملی به هدر می رود و ساختمان هایی ساخته می شود که عمر مفید آنها بسیار کوتاه است و بسیاری از آنها در برابر زلزله و سایر حوادث مقاومت کافی ندارد.

یکی دیگر از نکات وحشتناک و تاسف آور در زمینه احداث واحدهای مسکونی، فقدان ضوابط و مقررات و قوانین درست برای حفظ آسایش و حقوق شهروندان است، زیرا براساس آن چه اکنون عمل می شود، یک مالک یا پیمانکار مجاز است که از ساعت 9 شب تا 6 بامداد به عملیات خاک برداری، جوش کاری، تخلیه مصالح، بتن ریزی و سایر عملیاتی بپردازد که صدای آنها به سادگی می تواند موجب سلب آسایش و آرامش صدها یا حتی هزاران انسانی شود که در پیرامون آن ساختمان زندگی می کنند. این موضوع نمونه واضحی از فقدان قوانین، ضوابط و آیین نامه های لازم برای حفظ حقوق شهروندان است و گویا تنها مقررات راهنمایی و رانندگی در مورد عبور و مرور کامیون ها و وسایل نقلیه سنگین به ترافیک خیابان ها توجه داشته است و موضوع آرامش و استراحت شهروندان در نیمه شب کوچکترین اهمیتی ندارد و تاکنون در این زمینه هیچ ضوابط روشنی که مردم از آن آگاه باشند، وجود ندارد.

یکی دیگر از مسائل مهم در زمینه مسکن، احداث شهرها و شهرک های جدید است که متأسفانه بسیاری از آنها چه از لحاظ مکان یابی و چه از جنبه امکانات محیطی از شرایط مناسبی برخوردار نیستند و این موضوع سبب شده که صدها میلیارد ریال سرمایه کشور به خوبی مورد استفاده قرار نگیرد و ساکنان بسیاری از این شهرها از آسایش و امکانات کافی برخوردار نباشند.

به طور خلاصه می توان اظهار داشت که جنبه های گوناگون مسکن مانند جنبه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی آن چنان عظیم و مهم است که برای شناخت وضع موجود و ارائه راه حل های مناسب برای آینده بررسی ها و پژوهش های فراوانی لازم است تا شاید به توان برای برخی از مسائل موجود راه کارهای مناسب یافت. 

 

 

بهار 1382
بررسی و نوشته:حسین سلطان زاده
تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

 

عضو مرتبط : حسین سلطان زاده  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید