تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :690

شهر کالبد است یا سازمان اجتماعی

شاید بتوان بطوز خلاصه و دریک جمله چنین گفت " شهر کالبدی است که برای یک سازمان اجتماعی شکل گرفته است".

ما شهرها را همواره به صورت بیان کالبدی عملکردهای سکونت ، سیاست و حکومت ، مذهب و تشریفات دیده ایم که در اقلیم ها و مکان های جغرافیایی متفاوت به صورت های مختلف بروز می کند.

عده ای فرم شهرها را به جغرافیا عده ای به فرهنگ و تمدن و عده ای به آداب و و اعتقادات و مذهب نسبت می دهند .

گاهی فرم شهرها را به جفرافیا عده ای به اقلیم و عده ای به فرهنگ و تمدن و عده ای به آداب و اعتقادات و مذهب نسبت می دهند.

گاهی فرم شهرها برحسب مکتب ها و نهضت های بنیادی که ناشی از تحول تکنولوژی و بحران های سیاسی است شکل می گیرد که مصداق بزرگ آن نهضت مدرنیسم و تحول شهرها بعد از جنگ جهانی دوم بود.

تکنولوژی ، الزامات سیاسی و اجتماعی در نیمه دوم قرن بیستم باعث تحولات اساسی و شگرفی در فرم شهرها شد که با شهرهای صد سال بیش بسیار تفاوت داشت .

قاعدتا کالبد شهر دربرگیرنده سامان اجتماعی شهر است یعنی سازمان اجتماعی شهر به عنوان مظروفی نیاز به ظرف خاص خودش دارد ولی رابطه دوسویه نیست.

اگر کالبد شهر دارای کیفیت و ارزش های شکلی بالایی باشد دلیل بر این نیست که حتما سازمان اجتماعی مناسبی در آن پدید بیاید و شهر واجد آن کیفیت هایی باشد که آن را برای یک شهر مطلوب می دانیم.

عدالت ، دسترسی برابر و پایداری از مواردی است که همگی مطلوبیت شهر و شهرنشینی را ایجاد می کند و کالبد موزون و هماهنگ و دارای ارزش های کالبدی باعث می شود که موارد فوق در ظرف مناسبتری قرار بگیرد و کیفیت زیست بهتری برای شهروندان ایجاد نماید ولی دلیل ندارد که در یک کالبد شکیل شهری حتما عدالت و دسترسی برابر و حیات مدنی و کیفیت هایی از این دست بوجود بیاید و باقی باشد.

مثال آن مانند خانواده ای است که دارای انسجام خانوادگی خوبی هستند و صد البته زیستن این خانواده در یک خانه زیبا و مجهز با فضای کافی و برنامه ریزی فیزیکی خوب به زیست و اسکان این خانواده بسیار کمک می کند ولی هیچ وقت ضمانت این قضیه نیست که زندگی هر خانواده ای در این خانه باعث ایجاد سلامت و انسجام خانوادگی بشود ، هر چقدر که این خانه ازنظر بروز بودن و وسعت و کیفیت کالبدی - بصری در وضعیت بالایی باشد.

به هر حال شهر نیازهای متنوع و جنبه های گوناگونی دارد که یک جنبه آن مقوله فیزیکی و کالبدی است ولی این فرهنگ و اجتماع و اقلیم و جغرافیا است که نقش اساسی را در فرم شهر ایفا می کند و باعث می شود که عناصر شاخص شهر مکان یابی خاصی در شهر داشته باشند یا بافت شهر بر اساس اقلیم و فرهنگ بافتی گسسته داشته باشد یا پیوسته و متراکم ، شهر بر اساس قرار گیری در شیب پلکانی شود یا اینکه در مجاورت رودخانه حالت خطی به خودش بگیرد.

بنابراین در یک شهر سازمان اجتماعی است که براساس آداب، فرهنگ ، اعتقادات ، اقلیم و جغرافیا شکل می گیرد و نیاز کالبدی آن بر اساس مقتضیات سازمان اجتماعی پاسخ داده می شود .

پاسخ هایی که تا کنون به طرق بسیار متنوعی در شهرهای اقصی نقاط جهان شاهد آن هستیم .

 نسیم ایران منش (معمار و شهرساز)

 

مجموعه مقالات مرتبط : شهر کالبد است یا سازمان اجتماعی؟    
عضو مرتبط : نسیم ایران منش  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید