تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :2787

شکل سنتی ساخت و ساز ایران در دوران مدرن ، ریشه در معماری غرب دارد

ما دارای فرهنگی غنی در زمینه شهرسازی هستیم و این الگوبرداری از معماری غرب و حتی ایران گذشته راه به جایی نمی برد . ما باید برای مردم امروز ایران معماری جدیدی ایجاد کنیم . ما می توانیم با استفاده از فرهنگی که نه تنها باعث سربلندی ما ، که مایه افتخار بشریت است و ترکیب آن با نیاز کنونی مردم ، معماری جدیدی را به وجود آوریم

رئیس انجمن مفاخر معماری ایران می گوید : ظهور مدرنیته و معماری مربوط به آن به صد سال پیش از این و اواخر دوران قاجاریه باز می گردد. در دوران پهلوی اول با توجه به روابط نزدیک میان ایران و اروپا فضای شهری و به ویژه تهران به عنوان پایتخت ایران تحت تاثیر معماری غرب قرار گرفت . حتی شیوه خیابان کشی ها با الگوبرداری از معماری و شهرسازی غرب ساخته شدند . در تهران این شکل از ساخت و ساز به دلیل سرعت سرمایه گذاری ، تغییرات اجتماعی و سیاسی ، نمود بیشتری داشت در واقع شکل سنتی ساخت و ساز ایران در دوران مدرن ریشه در معماری غرب دارد چرا که شیوه آموزش مدارس معماری بر اساس الگوی دانشگاه های معماری فرانسه شکل گرفت و آموزش و ساخت و ساز در کشور ما با الگو برداری از سیستم های غرب متداول شد . سید علیرضا قهاری می افزاید البته این جریان هرگز به شکل تعمدی شکل نگرفت . در آن زمان آموزش به شیوه دیگری وجود نداشت که مفاهیم و دانش معماری به ویژه معماری سنتی را به متخصصان آموزش دهد . و اگر کسی به معماری گذشته توجه خاصی نشان می داد به تحجر گرایی متهم می شد . این نوع نگاه تابع و حاصل رویکردی در راستای القای مدرنیسم در ابعاد اجتماعی ، سیاسی وفرهنگی در زمان پهلوی اول بود .

البته ناگفته نماند میل به باستان گرایی و تفاخر به آن شکل دیگری از معماری به وجود آورد و بر اساس تفکر افتخار به ایران با شکوه باستانی در بناهای دولتی و حکومتی نمونه هایی از ستون های تخت جمشید و بناهای قبل از اسلام الگوبرداری شد . پهلوی اول برای مشروعیت حکومتش نیازمند ریشه هایی مستحکم بود که آن را از دوران کهن و باستانی ایران عاریه می گرفت . بعد ها به علت از هم گسیختگی این فرهنگ یعنی فرهنگ قبل و بعد از مدرنیته حفره ها و شکاف ها پر نشده بسیاری در معماری ایران ایجاد شد . وی ادامه می دهد : در قالب شعار ، ما خیلی علاقه مندیم به معماری اسلامی ایرانی رجوع کنیم اما این آرمانخواهی تنها با شعار میسر نمی شود . ما نیاز داریم مدت های مدیدی متخصصان این رشته با یکدیگر هم اندیشی کنند . ما دارای فرهنگی غنی در زمینه شهرسازی هستیم و این الگو برداری از معماری غرب و حتی ایران گذشته را ه به جایی نمی برد . ما باید برای مردم امروز ایران معماری جدیدی ایجاد کنیم . ما می توانیم با استفاده از فرهنگی که نه تنها باعث سربلندی ما که مایه افتخار بشریت است و ترکیب آن با نیاز کنونی مردم معماری جدیدی به وجود آوریم . با نگاهی سطحی و بازدن کاشی و قوس حاصل تنها ساخت کاریکاتوری از معماری صفویه می شود و از تاریخچه این نگرش نمی توانیم شکاف ایجاد شده را پر کنیم . ما برا یبه وجود آوردن معماری مناسب نیازمند نیروی فکر و تخیل قوی هستیم . وی می افزاید : اساسا نمی توانیم علت این کمبود را بر گردن مسئولین بیندازیم . ما هیچ متولی مشخصی برای معماری در نظام مهندسی و شهرسازی ایران نداریم . به تعداد جمعیت ایران سلیقه وجود دارد . این سلیقه ها تا کنون هدایت و بهینه نشده اند تا کنون در کدام یک از برنامه هاغی صدا و سیما برنامه ای با محتوا و بار آموزشی زیبایی شناختی دیده اید ؟ ساختمان هایی که در سریال های صدا و سیما به عنوان بزرگترین رسانه ملی نشان داده می شود . زیستگاه های ایرانی را برای میلیون ها مخاطب تعریف می کنند . زیستگاه هایی با ستون های بد شکل رومی که ترکیب نا هماهنگی از انواع معماری و وارداتی اند . معماری و شهرسازی در روحیه و روان انسان ها و همچنین در افزایش و کاهش جرایم تاثیر انکار نا پذیر دارد . ما می خواهیم شهری ایمن داشته باشیم و متاسفانه فضاهای ما بر عکس عمل می کنند و به جای آرامش بر چهره شهروندان ناخن می کشند . میلیاردها تومان و میلیون ها متر زمین از دست می رود . بدون آنکه کسی وظیفه کیفیت آن را بر عهده گیرد و هربار سختی به میان می آید هر کس گناه را بر گردن دیگری می اندازد . متوجه باشیم که نمی توانیم شهرداری ها را به عنوان مقصر اصلی تمام مشکلات مربوط به معماری امروز ایران معرفی کنیم .

ساخت دو میلیون مسکن مهر که دیگر بر عهده شهرداری ها نیست . همه ما مسئولیم . مسئله اصلی اینجاست که مدیران و معاونان کل در بخش مدیریت شهری و شهرداری تخصصی در معماری ندارند . نا هماهنگی و بد منظری فضای شهری تهران از زمان تبدیل نظام شهری معماری به نظام مهندسی آغاز شد . زمانی که رفتار سودجویانه را بر اعمال خلاقیت و تفکر مقدم دانستیم . امروز در ایران همه به جز معمار متخصص در کار ساخت و ساز ساختمان ها دست دارند و نهایتا آنها هستند که هویت شهری را تعریف می کنند . در کشورهایی که به هویت و فرهنگشان ارج می نهند برای آن ارزش قائلند سعی می کنند معماری شهرهایشان را به موازات حفظ این ارزشها گسترش دهند . متاسفانه امروزه در هر منطقه ای شکلی از ساخت و ساز وجود دارد . منطقه 22 تهران که زمانی آرزو می رفت به الگویی برای شکل گیری هویت معماری تهران بدل شود اکنون به واسطه این ساخت و سازها چنان از بین رفته که آدمی از یادآوری گذشته آن متاثر می شود . در طول این سالها سرمایه های مالی فراوانی از دست رفته و سرمایه های فکری بسیاری مورد استفاده قرار نگرفته است و این تهران را به این شکل در آورده است . ما برای تمامی برج های که در کوچه های باریک ساخته شده اند مسئولیم . وی در خصوص بهتر شدن وضعیت معماری شهری خاطر نشان م کند : در کشورهای پیشرفته مردم در مورد فضا و معماری شهری اظهار نظر می کنند و همیشه تابلویی برای بیان نظرات و ارائه طرح های مناسب وجود دارد . تا زمانی که مردم در سرنوشت شهرشان مشارکت نداشته باشند وقوع اتفاق تازه دور از انتظار است . تفکر سرمایه داری و منفعت طلبی باعث می شود سودجویان یک متر زمین را برای ساخت و ساز از دست ندهند . اما مدیران شهری موظفند با مراقبت از منافع عمومی مردم ، مانع از وقوع چنین اتفاقی شوند . بیش از هر چیز معماران باید به رسمیت شناخته شوند . در حال حاضر ما کلمه معمار را از معماری حذف کرده ایم . زمانی که به غیر متخصصان سفارش معماری می دهیم درست مانند این است از کسی که هیچ شناختی از نقاشی ندارد بخواهیم یک تابلوی ارزشمند بکشد . مسلما حاصل کار این فرد تنها به درد سطل زباله می خورد. ما باید معمار و معماری خود را با سابقه چندین هزار ساله به رسمیت بشناسیم . وی افزود : همچنین از سوی دیگر در بحث آموزش نیز جای نقد و گفتگو بسیار است . آموزش امروز معماری ما دنباله آموزش معماری صد ساله اخیر است و هیچ تغییر تازه ای در ان به وجد نیامده است و برای ایجاد یک تحول اساسی نیازمند اتاق فکر هستیم . نمی توانیم انتظار داشته باشیم که شب بخوابیم و صبح بیدار شویم و ببینیم مسائل و مشکلات مربوط به معماری از بین رفته است . مسائل اقتصادی و اجتماعی تاثیر فراوانی در شکل گیری معماری دارند و فائق آمدن به مشکلاتی از این دست نیازمند کار گروهی است . معماری در قالب یک هنر نباید در قالب یک بخشنامه تعریف شود تنا زمانی که معمار طرح هایش را به مدیر و کارفرمایی که نه بر اساس تخصص که بر اساس سلیقه اعمال نظر می کند ارائه می دهد نباید توقعی برای ایجاد شرایط مناسب داشته باشیم . وی در ادامه می گوید باز هم متذکر می شوم که ما نمی توانیم با معماری 400 سال پیش زندگی کنیم استفاده از خلاقیت وظیفه معمار است . همان طور که جان انسان در دستان پزشک است روح . کالبد معماری نیز در حیطه عملکرد صحیح متخصصان و معماران است . وقتی معمار به رسمیت شناخته شود مقامات موثر نیز از میان معماران انتخاب می شوند . سوال من این است که امروز از کل 22 منطقه تهران در شهرداری و وزارت خانه چند معمار و متخصص فعالیت می کنند ؟ کار باید به دست کاردان سپرده شود نباید اجازه داد سرمایه به هر قیمتی حرکت کند که کیفیت ساخت نیز بخش دیگری از معماری است که فاقد نظارت های لازم بوده و هست و از جمله مشکلاتی است که باید مورد بررسی قرار گیرد . قهاری در پایان می گوید : که ما لیاقت زندگی بهتر داریم و بهتر است فضایی مناسب برای زندگی در این زمین برای خودمان ایجاد کنیم .

مجله صنعت ساخت وساز - شماره 33 - آبان ماه 1390

عضو مرتبط : سید علیرضا قهاری  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید