تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1101

فرهنگ ایران در ژاپن (قسمت پنجم)

در «کعبة زرتشت» در فارس، علاوه بر ایزد، ایزدبانو نیز پرستش می‌شد. در این فضا اهوره‌مزدا با الهه آناهیتا، آیین سرّی مرتبط با میترا را که فرزند دو ستون بود، انجام می‌دادند. پرستش چنین خانواده مقدسی با گذر از راههای استپی و از طریق شیلا به ئوزوماسا رسید. اندیشه خانواده مقدس را در روایت امپراتور چوآی، ملکه جینگو و امپراتور اوجین۲۷ می‌توان دید.

 «تاکه نوئوچی نوسوکونه» نام واسطة بین خدا و امپراتور است که برای بیش از دویست سال انجام وظیفه ‌کرد. چون سه خاندان هاتا، کوسه و سوگا از اولاد او هستند، می‌توان چنین تصور نمود که «خانوادة مقدس» اندیشه‌ای است که خاندان هاتا با خود به ژاپن آوردند. سنت مشخص جایگاه مادر مقدس در اندیشه خانواده مقدس و سنت انتقادی در مقابل جایگاه مادر مقدس در آیین مسیحی نستوری چین در قرن پنجم، وجود دارد.

اعتقاد به میروکو که به وسیلة خاندان هاتا از کره منتقل شد، ایران‌گرایی‌ای است که در‌ آن تصویر میترائیسم روم که متفاوت از آیین نستوری است، پررنگ‌تر است. در امپراتوری پارس و در کتیبه‌های مربوط به اردشیر دوم در شوش (متعلق به نیمه اول قرن چهارم قبل از میلاد)، نام سه خدای اهوره‌مزدا، آناهیتا و میترا با هم آمده که از آنها نگهبانی از امپراتوری خواسته شده است. جذب این «تثلیث ایرانی» در میترائیسم روم و ارتباطش با «تثلیث مسیحی»، نیازمند پژوهش و بررسی است.

تأسیس معبد توشودای در نارا، به گانجین (۶۸۸ـ۷۸۳) راهب بودایی چینی که به ژاپن آمد، برمی‌گردد. راهبی به اسم «شیتاکو» از ابتدا همراه او بود که سرگذشت گانجین را روایت کرده است؛ اما متون چینی به جا مانده از او ناپخته است و این احتمال وجود دارد که وی از نسل دوم ایرانیها باشد. شخص دیگری به نام آن نیوهو (۷۲۸ـ۸۱۵) نیز همراه گانجین به ژاپن آمد. وقتی نیوهو به ژاپن آمد، ۲۸ ساله بود و بعد از مرگ گانجین، سومین راهب اعظم معبد توشودای شد. نیوهو راهبی است که به عنوان پزشک و داروشناس در دربار امپراتور مورد اطمینان قرار گرفت. هرچند به نظر می‌رسد نیوهو اسم راهب باشد، اما آیا نمی‌توان گفت که نیاپای (به معنای حفظ شده به وسیلة نیاکان)، در زبان فارسی میانه است؟

کعبه زرتشت

نفوذ معماری ایرانی

 شیتاکو احتمالا برگرفته از کلمه «شیتاک» فارسی است که در فارسی جدید به «شیدا» تبدیل شده است. شیدا نام هنرمندی افسانه‌ای است که برای هفت شاهدخت همسر بهرام، قصری با هفت گنبد ساخت (ترجمه ژاپنی هفت‌پیکر، نظامی گنجوی). علاوه بر شیدا، فرهاد و استاد شیدا، سنمار هم از هنرمندان ایران هستند. در هر فرهنگی هنرمندان افسانه‌ای هستند. تالار اصلی معبد توشودای بر سکویی به ارتفاع یک متر بنا شده است. اگر از پله‌های وسط بالا برویم، راهرویی وجود دارد که بر فرازش سقف بزرگی کشیده شده و هشت ستون برآمدگی لبة بام را نگه داشته‌اند. در چین دوره هان هم معابدی وجود دارد که تنها در جلو ستون دارند. تالار اصلی دو معبد کاواهارا و یاکوشی، در جلو و پشت، دارای ردیف ستون هستند. در ستونهای پاگودای سمت شرقی معبد یاکوشی، هم تحدبی که از معبد هوریو به بعد وجود دارد، دیده می‌شود که می‌توان چنین قلمداد نمود که آن یکی از عناصر ترکیبی با فرهنگی است که از غرب آمد.

در تخت‌جمشید قصر پهناور «آپادانا» را داریوش دوم (۴۲۳ـ۴۰۴ ق.م) بنا نهاد. ستونهای سنگی در شش ردیف افقی و عمودی سقف را نگه می‌داشتند. در سه سمت شرق، غرب و شمال هم راهروهای عریضی تعبیه شده که هرکدام دو ردیف شش ستونی دارد. برای جلوگیری از گرمای طاقت‌فرسای چله تابستان، ورودی قسمت جنوبی را که راهرو ندارد، کم کرده و در شرق و غرب در گذاشته بودند و به سمت شرق پرستش می‌کردند. معابد مهری نیز به سمت غرب یا شرق ساخته می‌شد و میترائیسم روم متاثر از آن بود. کلیساهای مسیحی هم این سنت را حفظ کرده‌اند.

 آپادانادر فارسی باستان، به آبدانا، آدوانا، آدوان و سرانجام به «ایوان» تبدیل شد که در زبان فارسی جدید، هم به معنی کاخ است، هم به معنی قسمت سقف‌دار و بی‌در جلوی خانه. خانه‌های دارای ایوان بر روی سکو، نه تنها در ایران که بر خانه‌های آسیای مرکزی و خانه‌های چینی هم تاثیر گذاشت. عمارت «سه ریو» هم رو به شرق ساخته شد و در‌ آن می‌توان تاثیر ایران‌گرایی را دید. در حال حاضر ایوانهای ایرانی به یک سمت هستند که در چهار فصل می‌توان از نور ملایم خورشید صبحگاهی و خنکای سایه در بعدازظهر لذت برد.

 در ایران آفتاب‌گیری برای ایجاد سایه دیده می‌‌شود که قابل انطباق با سوُداره و یوشیزوُ در ژاپن است. این سایه‌بان را پردة حصیری (پرده‌ای از نی) می‌گویند و همانند ژاپن از بافتن نی‌ها با طناب درست می‌شود. این پرده‌ها یکی از وسایل ایرانی است که اروپاییها امروزه به هنگام سفر مورد استفاده قرار می‌دهند و به آن در زبان انگلیسی Persian blinds می‌گویند. امروزه در خانه‌ها و ادارات شهرهای بزرگ، کرکره که عمومیت جهانی پیدا کرده است، مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ اما در شهرستانها هنوز هم کرکره‌های حصیری که با دست لوله و جمع می‌شود، به کار می‌رود. سوُداره‌های ژاپنی با استفاده از خیزران و نی‌های بریده شده، ساخته می‌شود.

برای مطالعه قسمت چهارم مقاله فرهنگ ایران در ژاپن کلیک کنید.

 

بررسی و نوشته:  ئه‌ایچی ایموتو  - ترجمه قدرت‌الله ذاکری
تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

 

 

موضوعات مرتبط : میراث مشترک    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید