تاریخ آخرین ویرایش : شنبه،11-10-1395
تعداد بازدید :151

لزوم تغییر‌ رویکرد‌ها

١٣ سال پس از زلزله بم

عباس سبزواري

به‌راستی از حادثه زلزله عظیم سال ١٣٨٢ شهر بم چقدر آموختیم؟ آیا میزان تاب‌آوری ایران در مقابل زلزله و حوادث مشابه افزایش پیدا کرده است؟ مشاهدات عینی از برخورد مسئولان و کنش‌ها و واکنش‌های جامعه، چندان امیدوارکننده نیست! به‌عنوان یک تجربه شخصی، بعد از زلزله آذربایجان در قالب یک تیم سه‌نفره با هدف اهدای کمک‌های مردمی و همچنین انتقال تجربیات زلزله بم، به شهرستان‌های اهر و ورزقان سفر کردیم. با وجود گذشت دو ماه از وقوع زلزله، همان ناهماهنگی‌های زلزله بم، کم‌وبیش مشاهده می‌شد. دولت مدعی بود با حذف مرحله اسکان موقت به‌سرعت و دوماهه خانه‌های مردم را می‌سازد؛ ادعایی که حتی در تئوری هم غیرممکن می‌نمود و نهایتا هم در آن بازه زمانی کوتاه، هرگز محقق نشد و آسیب‌دیدگان چه زمستان سختی را پشت‌سر گذاشتند. به اتفاق آقای دکتر «ایرانمنش»، محقق زلزله، با معاون وقت فرمانداری ورزقان، دیدار کردم. وی اظهار كرد: «تا چند روز پس از زلزله، برای توزیع اقلام ضروری بین آسیب‌دیدگان مشکل داشتیم و پس از چند روز، فردی که در زلزله بم هم حضور داشته، تعریف کرده که در آن شهر برای توزیع عادلانه و قابل‌کنترل، از روش صدور دفتر ارزاق استفاده می‌شده و بعد از آن با استفاده از این روش، مشکلات توزیع مرتفع شده است. این نشان می‌دهد تجربیات زلزله بم مستندسازی و تبدیل به برنامه‌های عملیاتی نشده بود و در زلزله بعدی؛ یعنی آذربایجان باز هم روش آزمون و خطا، روش متداول بود!» تشخیص من در این سفر آن بود که با آموزش ساخت سازه «ارت بگ» که تنها به گونی، ماسه و حداکثر سیمان نیاز دارد، به آسیب‌دیدگان زلزله آذربایجان، می‌توانم سهم کوچکی در اسکان موقت مردم و نجات آنها از سرمای طاقت‌فرسای زمستان آن سال ایفا کنم. برای تحقق این منظور مذاکراتی را برای ایجاد هماهنگی با چند نهاد، آغاز کردیم، اما چون احتمالا این نهادها به دلیل آنکه برای پذیرش چنین کمک‌های فنی آمادگی نداشتند، آنچنان ما را به هم ارجاع دادند که در اثر خستگی، به‌ناچار آذربایجان را ترک کردیم. یکی از ملزومات افزایش تاب‌آوری این است که باید درباره نقاط ضعف، گفت‌وگو و آنها را شناسایی و تبدیل به قوت کرد. تجربه‌ها را ارج نهاد، از آنها بهره گرفت و نقشه راه تولید کرد. در کشور، چند سازمان را می‌توان یافت که در کنار ارائه گزارش کار، به اشتباهات و نقاط ضعف خود نیز اشاره کرده باشد؟ آیا واقعا می‌توان پذیرفت که سازمان‌ها صددرصد بدون خطا و اشتباه هستند؟ یا آفت گزارش‌های عوام‌فریبانه، گریبان سازمان‌های ما را گرفته و هر سازمانی سعی می‌کند به هر شکلی که شده، کار خود را کاملا بی‌عیب‌ونقص نشان داده و به احدی اجازه نقد ندهد؟! در چنین شرایطی چه‌چیزي تغییر می‌کند؟ چگونه می‌توان انتظار داشت جامعه آمادگی بیشتری نسبت به قبل پیدا کرده باشد و میزان تاب‌آوری جامعه نسبت به قبل افزایش یابد؟ نگارنده با توجه به اینکه خود یکی از آسیب‌دیدگان جدی حادثه زلزله بم هستم، امیدوارم هیچ انسانی تجربه‌های تلخ مرا تجربه نکند، اما این میسر نخواهد شد، مگر با آمادگی بیشتر و افزایش تاب‌آوری در مقابل حوادث مشابه و ایجاد چنین آمادگی‌اي در گرو تغییر رویکرد پوپولیستی سازمان‌ها به رویکردی انسان‌دوستانه، مسئولانه، اخلاق‌محور و همچنین قبول نقاط ضعف، رفع آنها، استفاده از تجربیات گذشته و تبدیل این تجربیات به برنامه‌های عملیاتی دقیق برای تسریع در استفاده بهنگام در حوادث بعدی است.

روزنامه شرق
موضوعات مرتبط : محیط زیست    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید