تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1441

در باب مسئولیت اجتماعی معماران

پس از کنگره آتن وانتشار منشورآن توسط معماران پیش کسوت اروپایی گستره مسئولیت اجتماعی معماران از چهار دیدگاه مختلف شهر ومنطقه ،سکونت ،فضاهای کسب وکار ومیراث تاریخی شهرها ، روشن گردید. بعبارت دیگر موضوعات مداخله معماران در پهنه زندگی جدید انسان در عصر صنعتی مطرح وتصریح شد وتدوین ضوابطی كه دامنه آن از اوضاع جغرافیایی وعناصر طبیعی تا به اوضاع سیاسی واقتصادی را در جهت طرح فضاهای زیستی دربر میگرفت ،بعنوان شاكله اصلی بیانیه آتن انتشار یافت.

اینکه منشور تاچه حد ودر چه زمان کارائی وقدرت اعمال پیدا کرده است ، جندان مورد نظرنیست . گروهی ازمنتقدان ,تصور میکردند که این ضوابط تحت تاثیر ایده الیسم ناشی از دوران گذار عصر فلسفه قرار گرفته ودر آتیه کارآیی چندانی نخواهد داشت اما گذشت زمان ولزوم حل مسائل دشواری که توسعه شهری در برابر دولت ها قرار داده بوده راه حل ها به ریشه های حقیقی خود رسیدند وایجاد تعادل بین اتسان ومحیط او مورد نطر اقتصاددانان وسیاستمداران قرار گرفت .حتی رژیم هائی که بطور یکپارچه تحت نظر سرمایه داران بودند از بسیاری از منافع خود به نفع محیط زیست انسانی حد صرفنظرنمودند تا لااقل زمین وهوای پاک در اختیار تمام اقشار مردم قرار گیرد. در این زمینه نقش معماران بعنوان تکنوکرات های فرهیخته ، بیش از بیش قابل تامل است .

ولتر گروپیوس بنیان گذار "باهاوس" گفته است كه : "معماران به عنوان یك قشر فرهیخته نمی توانند و نباید به مثابه نیرویی موثر از بیرون به جامعه بنگرند، بلكه میبایستی از درون جامعه و بیصورت فعال و همراه دیگر عوامل سیاسی - فرهنگی در مسیر هدایت جوامع انسانی قدم بردارند."

این گفته را می توان سر آغازی برای شكل گیری مسئولیت اجتمایی معماران دانست.نكته اساسی در این چشم انداز ، عدم امكان تفكیك مسئولیت های فردی معمار از مسئولیت های فردی اوست و شك نیست كه تعهدات و وظائف اجتماعی معماران در تشكل های صنفی - حرفهای و فرهنگی ، قابلیت پیگیری و بیشتر و موثر تری دارد ، لیكن مسئولیت های فردی معماران ،بخصوص در جهان سوم كه ضوابط آنقدر توانایی اجرایی ندارند وگاها"ضوابط مدونی نیز در كار نیست كه در سمت و سوی منافع جامعه حركت كند ،پهنه ای گسترده تر و وزنی سنگین تر دارد.

آخرین بند منشور آتن حاوی چنین شعاری بوده است :"منافع خصوصی مشروط و تحت لوای منافع عمومی خواهد بود"

سئوال این است كه آیا میتوان در اندیشه معماران و شهر سازان و طراحان شهری محلی برای ارتقاء فرهنگ عمومی و احكام انسانی قائل شد و آیا معماران و طراحان فی مابین تعارضاتی همچون منافع كار فرمایان و منافع جوامع انسانی ، میتوانند راه عبوری سالم و بی خطر اختیار نمایند ؟

در این میان نقش مسئولان و فعالان حكومتی ، شوراهای شهری مردم سالارو تشكل های صنفی - فرهنگی معماران در یك پیمان اجتمایی مجازی بیشتر آشكار میگردد. نمیتوان انتظار داشت كه معمار به صورت انفرادی و در گیر و دار قوانین و ضوابطی كه تخطی از آنان وی را در جامعه به فردی غیر واقع گرا و حتی افسانه سرا تبدیل میكند ،علم طغیان بدست گیرد.

درصورتیكه تشكل معماران در انجمن ها و ان - جی- او ها و انتشار عقاید و ارائه راه حل ها و همچنین توجه دادن فعالان حكومتی و مدیران شهری و هم پیمانی اجتمایی با دوستداران محیط زیست با مداومت و پی گیری دنبال شود ، احتمال نیل به یك وفاق جمعی در جوامع شهری افزون تر خواهد بود. هم اكنون در كشور ما شركت های دولتی جزو نیرومند ترین سازمان های انتفاعی هستند و شایسته تر آنستكه در تدوین ماموریت های این سازمان ها توجه به "مسئولیت های اجتمایی" نیز گنجانیده شود .

با این همه نقش معمار منفرد و مسئولیت اجتمایی وی را نمیتوان نادیده انگاشت ، مگر نه آنكه تشكل های صنفی - فرهنگی حاصل اجتماع تك تك همین معماران است . بنابراین لازم است كه از سر فصل های آموزشی مدارس معماری تا بند بند ضوابط و قوانین ساخت و ساز حرفه ای كه همگی از ذهن زبان معماران نشات گرفته اند ، در جستجوی عناوین حفظ منافع شهروندی باشیم.

به بهانه روز معمار - معزالدین ایمانی

مجموعه مقالات مرتبط : معمار و مسوولیت اجتماعی    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید