تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :2729

معماری داخلی ، انسان مداری و دموکراسی

حجم و طراحی بیرونی فضاهای معماری به سبب عوامل و پدیده های گوناگون و متنوع غالبا در گذشته ترکیب و سیمایی کمابیش هماهنگ و همسان داشتند . در دنیای معاصر نیز بسیاری از عوامل هنوز سبب می شوند که بعضی از خصوصیات ترکیب بیرونی ساختمان بر اساس ضوابط ، قوانین و احترام به بافت کالبدی و بناهای واقع در محیط اطراف آنها شکل گیرند و دیدگاه و سلیقه طراح ، کارفرما یا استفاده کننده به شکلی مشخص وبیش تر به صورت محدود در بنا بازتاب یابد . البته نکته مهم این است که از یک سو همواره دیدگاه ها و سلیقه های طراح ، کارفرما و استفاده کننده نیز یکسان نیستند و از سوی دیگر نقش و جایگاه طراح ، کارفرما و استفاده کننده در شکل گیری همه انواع بناها و فضاها یکسان نیست . در مرحله نخست می توان بناهای متلق به بخش دولتی را از بناهای متعلق به بخش خصوصی ، از لحاظ چگونگی و فرایند تصمیم گیری در زمینه طراحی ، ساخت و استفاده از فضا متمایز کرد . مرحله دوم لازم است به این نکته توجه کرد که کارفرما یا سرمایه گذار در بسیاری از موارد در عرصه بخش خصوصی به ویژه در حوزه مسکن آپارتمانی غیر از خریدار یا استفاده کننده نهایی است . به این ترتیب مشاهده می شود که فرایند تصمیم گیری ، طراحی و ساخت بناها بسیار متنوع است و در بیش تر موارد استفاده کننده یا مشاهده کننده بنا نقشی در فرایند شکل گیری بنا ندارد .

البته هماهنگی در ترکیب حجمی و شکل نمای ساختمان های واقع در کنار هم و هم چنین رعایت ضوابط و قوانین معماری و شهرسازی پدیده ای مهم و ضروری به شمار می آید و نمی توان تصور کرد که ساختمان هایی که به طور متوسط بین 50 تا 100 سال بیش تر در یک شهر وجود خواهند داشت و صدها هزار یا میلیونها نفر از شهروندان آنها را بارها خواهند دید ، تنها بر اساس سلیقه فردی طراح ، کارفرما یا استفاده کننده طراحی و ساخته شوند . بنابراین طبیعی است که در طراحی و ساخت نمادها و ترکیب حجمی بیرونی بسیاری از بناها نتوان سلیقه و دیدگاه شخصی افراد را به سادگی و به صورت گسترده در بنا مشاهده کرد .

این پدیده در گذشته چندان مسئله آفرین نبود ، زیرا از یک سو بیشتر عوامل و پدیده های موثر در شکل گیری یک فضا در یک محیط شهری همانند بودند و در بیشتر موارد سبب پدید آمدن ترکیب ها و شکل هایی کما بیش همانند ( متناسب با نوع کاربری بنا و استفاده کنندگان از آن ) می شد و از سوی دیگر دیدگاه و سلیقه طراحان ، کارفرمایان و استفاده کنندگان از فضای معماری و شهرسازی در یک دوره و متناسب با سایر پدیده ها و همانندی های اجتماعیکما بیش همانند و بسیار نزدیک به هم بود .

در جهان امروز از یک سو تنوع مصالح و از سوی دیگر دیدگاه و سلیقه طراحان ، کارفرمایان و استفاده کنندگان از فضاهای معماری و شهری ( در یک دوره و متناسب با سایر پدیده ها و همانندی های اجتماعی ) کما بیش همانند و بسیار نزدیک به هم بود .

در جهان امروز از یک سو تنوع مصالح و سازه و از سوی دیگر تنوع دیدگاهها و سلیقه ها به ویژه به سبب تبادلات فرهنگی در سطحی گسترده و جهانی از طریق انواع رسانه های تصویری ، شرایط ویژه ای را پدید آورده است که ممکن است هر کس هویت خاص و سلیقه ای ویژه داشته باشد و این پدیده ای است که در عرصه معماری به صورت جامع نمی توان پاسخگوی آن بود ، در صورتی که در حوزه معماری به مقدار بسیار زیادی می توان به این پدیده نزدیک شد و نه تنها به سلیقه گروههای اجتماعی و برخی از واحد های اجتماعی مانند یک خانواده توجه کرد بلکه زمینه برای پاسخگویی به سلیقه هر فرد آماده شده است ، به این ترتیب که در بسیاری خانوارهای کم جمعیت امروز می توان اتاق شخصی هر فرد را متناسب با سلیقه و روحیه او طراحی کرد و به این شکل امکان شکل گیری نوعی دموکراسی در معماری داخلی پدید آمده است به گونه ای که هر کس در حریم خصوصی و شخصی خود بتواند - متناسب با امکانات خود - فضایی با طرح دلخواه داشته باشد . البته در پی گسترش دانش و تکنولوژی هوشمند در عرصه معماری و کاربرد صفحه های دیجیتال که در برابر رفتار و کنش افراد می تواند حساس و پاسخگو باشد ، می توان انتظار داشت که در آینده ای نزدیک نه تنها هر کس بتواند در طراحی معماری فضای داخلی خود سهیم باشد ، بلکه افاد بتوانند در اوقات گوناگون متناسب با شرایط و وضع روحی و روانی خود به فضای زندگی خود رنگ ، شکل و طرح دلخواه بدهند . این پدیده از یک سو معماری را به سوی انسان مداری هر چه بیشتر می برد و از سوی دیگر می تواند موجب شود که در عرصه طراحی داخلی فضاهی معماری زمینه برای شکل گیری نوعی دموکراسی برای استفاده کنندگان یک فضا فراهم شود ، زیرا فراگیری فزاینده در دنیای معاصر می تواند در برخی از زمینه ها مانند طراحی داخلی فضاهای معماری به تناسب و انطباق هر چه بیشتر با خصوصیات و روحیه افراد منجر شود . در این صورت شاید بتوان بیان کرد که یک ساختمان ، برای مثال یک مجتمع مسکونی ضمن آنکه دارای طراحی واحد و یکپارچه است ، در درون خود امکان شکل گیری نوعی کثرت گرایی را متناسب با خانوارهای گوناگون و سپس افراد مختلف می دهد ، فرایندی که شاید بتوان به آن با عنوان وحدت و کثرت در یک فضای معماری اشاره کرد.

حسین سلطانزاده

عضو مرتبط : حسین سلطان زاده  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید