تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :2596

معماری صرفه جویی

اشاره : بیونیک از تلفیق دو واژه (بیولوژی ) و (تکنیک ) به معنای دانشی است که مسائل فنی را با راه حل های زیستی پاسخ می دهد . بیونیک در لغتنامه به معنای (زیستار شناختی ) یا (به کارگیری اندام های ساختگی طبیعت ) است که برای اولین بار این واژه توسط دانشمندی آمریکایی به نام جک . ای . استیل در سال 1959 میلادی بکار برده شد .

معماری بیونیک در تلاش برای روح بخشیدن به ساختمان است . در واقع معماری بیونیک جنبشی است که از اوایل قرن بیست و یکم در جهان آغاز شده و برای طراحی و ساخت بناهایی استفاده می شود که قوانین اصلی انها از طبیعت نشات گرفته است .
در رابطه با این نوع معماری و جایگاه آن در جهان و نقش و اهمیت آن در ایران ، با خانم دکتر کتایون تقی زاده عضو هیات علمی دانشکده معماری دانشگاه تهران و مدیر گروه معماری پردیس بین المللی کیش دانشگاه تهران گفتگویی انجام داده ایم که در ادامه می خوانید :

به عنوان سئوال اول با تعریف مختصر از معماری بیونیک بفرمایید رویکرد جهان به این نوع معماری چگونه است ؟

امروزه در بسیاری از مراکز شهری بزرگ ، اغلب افراد ، فقدان چیزی را در زندگی خود احساس می کنند . این حس مستقیما به دلیل ایجاد محیطی مصنوعی است که تا حد امکان طبیعت از آن حذف شده است ، زیرا ارتباط انسان امروزی با محیط طبیعی و ایجاد رابطه معماری و محیط طبیعی در دوره معاصر کاهش یافته است . در همین راستا معماربیونیک در تلاش برای روح بخشیدن به ساختمان است . معماری بیونیک در مقابل طرحهای مستطیل شکل متداول سعی در استفاده از خطوط منحنی که یادآور ساختارهای طبیعی و هندسه و فراکتال است ، دارد.

یکی از وظایف اصلی پیشگامان این جنبش توسعه زیبایی شناسی و کارآیی اقتصادی برای چنین رویکردی به معماری است .
رویکرد جهان معاصر به معماری بیونیک از اوایل قرن حاضر آغاز شد ولی از دیرباز هنگامی که انسان محلی برای زندگی و سرپناهی برای در امان بودن از باد و باران و ... نیاز داشت ، آنها را با استفاده از مواد شکننده و پایدار می ساخت یا در دل یک حفره طبیعی حکه در زمین یا صخره شکل گرفته بود ، ساکن می شد . یکی از این مکان های طبیعی غارها بودند . این بناها احتمالا چیزی شبیه به لانه های بزرگ موریانه ها بوده اند که هزاران موریانه را در خود جای می دهند ، اما در عصر حاضر از گرم ترین نقطه دنیا تا سردترین نقطه ، سعی در الهام گیری از طبیعت دیده می شود . در کلبه های برگ و چوب بومیان آمازون ، بناهای کاهی اقوام مختلف آفریقایی یا در کلبه های اسکیموهای بومی آلاسکا و گرینلند نیز الهام از طبیعت به وضوح دیده می شود .

از نمونه ای غیربومی نیز می توان به طراحی ساختمان به طراحی ساختمان مرکز تحقیقات لندن اشاره کرد که از گیاهی به نام لوتوس الهام گرفته شده است . از لحاظ ساختار و شکل کلی نیز بنای استادیوم المپیک مونیخ قابل توجه است . به طور کلی رویکرد جهان معاصر به معماری بیونیک نه فقط استفاده از فرم ظاهر بلکه قوانین درون طبیعت برای رسیدن به معماری پایدار با حداقل مصالح و صرفه جویی بیشتر در انرژی است .

جایگاه معماری بیونیک در کشورمان چگونه است و تا چه حد این نوع معماری شناخته شده است ؟

همانطور که آگاه هستید معماری سنتی ایران متاثر از عنصر نور ، آب ، طبیعت ، باد و خاک بوده است . اما معماری بیونیک فقط محدود به استفاده از عناصر طبیعی در معماری نیست بلکه باید قوانین درون اجزای طبیعی از ساختار بدن موجودات زنده تا آرایش مولکولی ویروس ها را کشف کرد تا بتوان فضاهای قابل زیست برای انسان خلق کرد . امروزه معماری بیونیک اغلب در بخش دانشگاهی مورد توجه است و مطالعات و طراحی های بسیاری در این زمینه در قالب پایان نامه های دانشجویی انجام می شود . در واقع می توان گفت که بخش مطالعاتی برای تحقق چنین رویکرید در معماری بخوبی در حال انجام و توسعه است ولی برای کاربردی شدن آن به مطالعات پیش زمینه هایی نیاز است .

معماری بیونیک چه نقشی در پیشگیری از حوادث طبیعی دارد ؟

چارلی لاکستون از پیشگامان عرصه معماری بیونیک ، نقطه یا تمرکز این معماران را استفاده بجا از مواردی می داند که موجب استحکام ساختمان و ایجاد تنوع و آرامش در فضا می شود . در حقیقت یکی از ویژگیهای ساختارهای طبیعی ، پایداری آنهاست . برای مثال می توان به ساز و کار بدن دلفین ها که در ساخت زیر دریاییها نیز از آنها الهام گرفته شده است یا ساختمان های بلند اشاره کرد که مهم ترین موضوع مقاومت در برابرا نیروی باد در این نوع ساختمان هاست در طراحی برج بیونیک با الهام از ریشه درختان تنومند این مسئله حل شده است . با استفاده از معماری بیونیک می توان به معماری مقاوم در برابر نیروهای خارجی وارد بر ساختمان مانند باد و زلزله دست یافت .

چگونه می توان معماری بیونیک را به مردم بهتر شناساند و نقش و اهمیت رسانه ها چیست ?

برای شناساندن معماری بیونیک به مردم باید به دو نکته توجه کرد : اول آنکه آموزش و اگاهی به افراد در مورد ساختارهای طبیعی منحصر به معماران و طراحی معماری نیست بلکه می توان از آموزش کودکان در سنین اولیه این فرایند را آغاز کرد چرا که علم بیونیک منحصر به معماری نیست و امروزه در زمینه های دیگر مانند شیمی و فیزیک و ... نیز از آن استفاده می شود .

دوم آنکه اگر منظور از معماری بیونیک آشنایی دانشجویان و کلیه دست اندرکاران طراحی معماری است در آنصورت باید بگویم که همزمان با آموزش های آکادمیک و دانشگاهی باید رسانه ها در قالب مصاحبه های تخصصی ، تهیه فیلم و عکس و انتشار آنها با این مفهوم و ویژگی های آن آشنا نمایند در عین حال مشاوران و طراحان در بخش های اجرایی را نیز می توان با برگزاری کارگاههای تخصصی و معرفی نمونه های برتر این نوع معماری در جهان با معماری بیونیک آشنا کرد .

به کارگیری این نوع معماری چه هزینه ای برای معماران ما دارد ؟

اموزه طرح هایی که با عنوان معماری بیونیک در دنیا اجرا می شوند و یا در مرحله طراحی قرار دارند در مقایسه با پروژه های مشابه به هزینه های بیشتری نیاز دارند . اما اگر بپذیریم که معماری بیونیک یعنی حداکثر کارایی با حداقل هزینه در آن صورت مشخص می شود که اگر چه این معماری در ظاهر به هزینه های بیشتری نیاز دارد ولی در دراز مدت این هزینه با صرفه جویی در مصرف انرژی ، عدم نیاز به نگهداری و عمر مفید و طولانی جبران می شود . هزینه اصلی معماران ، صرف زمان برای آشنایی با قواعد و قانون های موجود در طبیعت است که پس از درک این قوانین قادر به ایجاد معماری مناسب شان انسان خواهند بود .

در پایان اگر صحبتی مانده بفرمایید .

از آنجا که همیشه فعالیت تازه و نو با نسل جدید همراه است انتظار می رود نسل امروز قالب های معماری ایرانی را بهتر شناخته و رویکردهای جدید د معماری را با قوانین معماری سنتی به گونه ای که ریشه فرهنگ و تاریخ گذشته را رعایت می کنند ترکیب کنند و آن را در قالبی نو برای ایجاد معماری معاصر ایران ارائه دهند .



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید