تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1387

آیا معماری منظر = معماری+ منظر؟!

از من به عنوان عضو کوچکی از جامعه حرفه ای معماران منظر ایران خواسته شد به یاد دکتر صبری و به بهانه درگذشتش متنی بنویسم. با آنکه دکتر صبری را بواسطه داوری پایان نامه ام در دانشگاه تهران و همچنین همکاری در پروژه طراحی منظر برج میلاد می شناختم ولی ترجیح دادم از این فرصت استفاده کنم و به جای مرثیه خوانی برای او، شرحی بنویسم بر حرفه ای که او جزئی از آن بود، "معماری منظر".

" معماری منظر حاصل جمع معماری و منظر است." اغلب همکارانی که با آنها سروکار داشته ام چنین اندیشیده اند. اما به نظر من معماری منظر چیزی فراتر از حاصل جمع دو کلمه "معماری" و "منظر" است. گرچه وجود کلمه معماری در ترکیب معماری منظر می تواند آن را به معماری منسوب سازد اما در ترکیب با واژه "منظر" معنی "معماری" نیز تا حدی دچار تغییر شده است. تنها پذیرش همین موضوع می تواند بسیاری از مشکلات حرفه ای بین معماران منظر و معماران را برطرف سازد.

با این حال به سبب گستردگی دانش ها و ارتباطات تنگاتنگ میان آنها شاید نتوان مرز مشخصی برای تعیین محدوده عمل معماری و معماری منظر مشخص ساخت. همانطور که چنین مرزی را نمی توان بین معماری منظر و دانش هایی نظیر باستان شناسی، اکولوژی منظر،جغرافیای تاریخی، جنگلداری و ... مشخص ساخت. اما آنچه واضح است معماری منظر از سه حوزهی (Area) تئوریک علوم اجتماعی، اکولوژی و زیبایی شناسی تغذیه می کند ولی در مورد معماری عموما بحثی در ارتباط با اکولوژی مطرح نیست. به این ترتیب اکولوژی وجه تمایز بین تئوری های معماری و معماری منظر است. اما اولا وجود اکولوژی عامل شکل دهنده سینرژیهای مختلفی بین این سه حوزه است و ثانیا اکولوژی خود دانشی بسیار گسترده است- گرچه اغلب برخی ها آن را تا حد "سازه های سبز" تقلیل می دهند. البته میزان اهمیت هریک از حوزه های سه گانه فوق در تمامی پروژه ها یکسان نیست و به نوع پروژه بستگی دارد.

گستردگی دانش های مرتبط با معماری منظر، یک معمار منظر را به فردی با سطح دانش بالا و چند بعدی بدل می سازد. به شکلی که بتواند در پروژه های مختلف نقش ایفا کند. چنین توانایی ای نیازمند تلاش مداوم، به روز بودن و مطالعه مداوم مراجع تخصصی دانش های پیرامونی است. به نظر من یک معمار منظر نمی تواند تنها به مطالعه مراجع مربوط به رشته خود اکتفا کند. زیرا در این صورت در پیله ای که خود تنیده است گرفتار خواهد ماند. یک معمار منظر موفق، یک فرد روشنفکر و جامع نگر است که از دانشی گسترده در ارتباط با طبیعت، فرهنگ و هنر جامعه ای که در آن زندگی می کند برخورداراست.

اما طبیعتا یک نفر نمی تواند به تنهایی بر تمام این حوزه ها احاطه کامل داشته باشد و از این رو اکثر پروژه های معماری منظر مبتنی بر کار گروهی است. نه تنها گروهی از افراد، بلکه گروهی از متشکل از دیسیپلین های مختلف که با آن پروژه در ارتباط هستند.

بر این اساس است که "مگی روئه"سه نیاز کلیدی معمارن منظر را چنین بر می شمارد:

  • برخورداری از درک کامل از اینکه چگونه باید زبان منظر را در کار با سایر حرفها به کار برد.

  • دستیابی به مهارت مباحثه و گفتگو با متخصصان سایر حرفه ها.

  • شناختی عمیق تر درباره اینکه چگونه می توان از طراحی برای شکل گیری ارتباطات بیشتر در درون حوزه منظر بهره برد.

مروری بر این سه جمله نشانگر اهمیت تسلط بر بازی های کلامی، برخورداری از هوشی گسترده و دانشی عمیق و بهره مندی از توانایی های ارتباطی نزد معماران منظر است. با این توصیف می توان گفت یک معمار منظر موفق نمی تواند -حتی اگر بخواهد- فردی حق به جانب، خودخواه و یک رای باشد که اگر چنین باشد یا باید در معمار منظر بودن او شک کرد یا در موفقیتش در این حرفه. معماری منظر -نه به عنوان یک رشته بلکه به عنوان حرفه ای متشکل از رشته های مختلف- حرفه ای مبتنی بر ارتباط و انعطاف است. چه در وجه علمی آن که آمیزه ای از دانش های گوناگون است و چه در وجه شخصی آن که مستلزم برخورداری از ذهنی تحلیل گر، چند بعدی و شخصیتی برخوردار از مهارت های ارتباطی است.

بی شک هر یک از متخصصان و داعیه داران معماران منظر باید به شکلی جدی و عمیق در مورد این مسائل بیاندیشند زیرا راه موفقیت آنان از این مجرا می گذرد. به نظر من هیچ راه گریزی نیز وجود ندارد. نشستن بر برج عاج و نگاهی حق به جانب به دیگرانی که در این حرفه مشغول به کارند، نتیجه ای جز اختلاف و دوری از یکدیگر نخواهد داشت. شاید از دست دادن عزیزانی چون رضا سیروس صبری تلنگری باشد بر ما که به خود آئیم و از برج عاج های خودساخته خود قدم به زمینی بگذاریم که همه به شکلی در ان سهیمی داریم. یادمان باشد، زمان گرچه به ظاهر نامحدود می نماید اما برای هر یک از ما امری محدود است.

محمد مطلّبی - رئیس هیات مدیره انجمن متخصصان فضای سبز و منظر ایران

 

موضوعات مرتبط : هنر محیطی    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید