تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :2154

معیارهای طراحی یک آرمانشهر

انسان موجودی کمال گرا و آرمان گراست و ما این تمایل را در همه جنبه های زندگی بشر و در تمام دوران های زندگی اش مشاهده می کنیم که یکی از آنها مقوله شهرنشینی و شهرسازی است .

معمولا شروع کلمه آرمانشهر یا "اتوپیا" را به توماس مور انگلیسی نسبت می دهند ، سیاستمدار و متفکری که در قرن پانزدهم با انتشار کتاب اتوپیا شهری که به نظر او مدینه فاضله بود را به تصویر می کشید . آرمان شهر او یک جزیره هلالی شکل و یک مجتمع زیستی  خیالی بود . در این جزیره 54 شهر بنا شده بود . طرح و معیارهای همه شهرها تقریبا شبیه هم بود . شهرها تقریبا 40 کیلومتر  از هم فاصله داشتند. . جمعیت شهرهای یوتوپیا از شش هزار نفر بیشتر نبود. در احداث ساختمان ها توازن و وحدت کلی رعایت شده بود . ساکنان آرمانشهر به صورت اجتماعی زندگی می کردند . آنها با هم بیدار می شدند و با هم کار می کردند و با هم غذا می خوردند. در آرمانشهر هر چه وجود داشت متعلق به همه مردم بود. این کتاب رساله ای است درباره آمال و نامتناهی انسان از زندگی در جهانی که در آن از دردها ، شکنجه ها و سرگشتگی های این دنیا خبری نیست. در آنجا عدالت کامل برقرار است . همه زیر پرچم آزادی ، برابری و عدالت عمری را به شادمانی و خرسندی می گذارنند. در شهر آرمانی توماس مور عاملی که بر همه کس و همه چیزی حکمفرمایی می کند محبت و دوستی است. وی در کتاب خود بر سازمان جامعه انسانی بیش از مورفولوژی شهری تاکید می کند.  افکار توماس مور تا کنون هدایتگر بسیاری از رهبران و نیز اندیشمندان  شهرسازی شده است .

اصولا اندیشه ایجاد دنیایی که بر آن عدالت حکمفرما باشد همواره مورد توجه متفکران و اندیشمندان بوده است ، چنانچه افلاطون هم در 2500 سال پیش همین آرزو را برای ابنای بشر در دل می پرورانده است .

آرمانشهر دوره رنسانس بیشتر به صورت کثیر الاضلاع یا چند گوشه با استحکامات ستاره ای شکل و با یک مرکز اصلی تصور شد و ساخته شد . مرکز شهر در بیشتر موارد با خیابان های شعاعی به اطراف شهر متصل می شد. اگر در اروپای قرون وسطا مجلل ترین و مهمترین بنای شهر  کلیسا ها بودند ، در دوره رنسانس قصرهای بزرگ حاکمان و خاندان ها به عنوان نماد زنده و فعال شهر محسوب می شدند. به دلیل قدرت سیاسی پادشاهان ، شاهزادگان و خاندان های معروف همه خیابان های اصلی شهر به قصر حکومتی ختم می شد.

آرمانشهر توماس مور منبع الهام شهرسازان قرون بعد هم قرار گرفت و افرادی چون شارل فوریه ، اتین کابه ، ریچاردسون ، آوون و گودن به توصیف و حتی ساختن شهرها یا مجتمع های زیستی نمودند که از نظریات مور الهام گرفته بودندو شرح تفکرات و اقدامات آنها در ایجاد محیطی ایده آل برای انسان ها در بسیاری از منابع موجود است .

تفکر درباره آرمانشهر در مشرق زمین هم قابل مشاهده است . حکیم ابونصر فارابی از  "مدینه فاضله ای" نام می برد که شهری است با فرمانروایی" حاکمی" با ویژگی های عقل و حکمت و علم و فضیلت بر مردمانی با فضیلت که اگر مردمانی با فضیلت در جایگاهی زیر این فرمانروایی گرد هم آیند نام آن جایگاه مدینه فاضله است . در زبان فارسی  واژه مدینه فاضله  را می توان به صورت "ناکجا آباد" ، "آرمان شهر" ، "بی نام شهر" ، "به آباد" ، "جامعه آرمانی" و "خرم آباد" نیز مشاهده نمود.

مشاهده می شود یکی از بارزترین ویژگی هایی که فارابی برای مدینه فاضله ذکر می کند همانند توماس مور و افلاطون مسائل اجتماعی است که شامل  تفکر حاکم بر شهر (اعم از مدیر و اهل شهر) است که مدیریت شهر ، حقوق اهل شهر ، ویژگی های روانی شهروندان و اخلاق و مبانی رفتاری آنان از بارزترین مصادیقی هستند که از این تفکر تاثیر می پذیرند.

 

نسیم ایران منش(معمار و شهرساز)

عضو مرتبط : نسیم ایران منش  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید